موشکاندازی سامانه دفاع هوایی تاد
نویسنده: برندون جی. وایکرت
نشنال اینترست
ترجمه مجله جنوب جهانی
اگر آمریکاییها و اسرائیلیها دیگر نتوانند به برتری هوایی و قابلیتهای پنهانکاری خود تکیه کنند، کل مؤلفه هوایی قدرتنمایی پیشرو آمریکا از بین خواهد رفت.
ایران ادعا میکند که یک سامانه موشکی ضدبالستیک جدید دارد که با سامانه پیشرفته دفاع هوایی ارتفاع بالای ترمینال (THAAD) آمریکا قابل مقایسه است.
تاپ از جمله پیشرفتهترین سامانههای دفاع هوایی ارتش آمریکاست. با توجه به اینکه ایرانیها و نیروهای نیابتیشان مکرراً با سامانههای نظامی ایالات متحده درگیر شدهاند – و ایرانیها بسیار به روسیه نزدیک هستند – نباید کسی تعجب کند که حتی ایرانیها نیز در حال رسیدن به پایگاه صنعتی دفاعی پرهزینه آمریکا هستند.
اعلام اخیر ایران مبنی بر رونمایی از سامانه دفاع هوایی بومی مشابه THAAD در چند هفته آینده، با تمسخر در جامعه دفاعی ایالات متحده مواجه شده است. آنها اصرار دارند که تهران هرگز نمیتوانسته سیستمی با قابلیتهای تقریباً برابر را با چنین بودجه کمی توسعه دهد. اما نباید آنقدر مطمئن بود. به هر حال، این همان بوروکراسی دفاعی است که توسط طالبان در افغانستان شکست خورد و توسط حوثیها در یمن فرسایش یافت. در واقع، این همان جامعهای است که بارها وعده پیروزی در اوکراین را در برابر ارتش «دونپایه» روسیه داده است – اما نتوانسته از بنبستی بیپایان فراتر رود.
روسیه بیشترین کمک را به ایران میکند
در مورد روسیه، حتی کسانی در غرب که به طور قابل درک نسبت به ادعاهای تاییدنشده ایران در مورد رقیب قریبالوقوع THAAD خود تردید دارند، اذعان میکنند که عنصر کلیدی پشت یک سامانه مؤثر مشابه THAAD، حسگرها هستند. البته، حسگرهای بومی ایران احتمالاً بسیار عقبتر از حسگرهایی هستند که آمریکاییها و متحدانشان به کار میبرند. اما حسگرهای روسیه تقریباً به خوبی حسگرهای غربی هستند.
با توجه به تمام اتفاقاتی که بین غرب و روسیه افتاده است، و اینکه تهران چقدر برای حفظ جایگاه رو به رشد خود به عنوان یک قدرت در خاورمیانه سرمایهگذاری کرده است، واضح است که مسکو پیشرفتهترین حسگرهای خود را با صنعت دفاعی ایران به اشتراک گذاشته است. و کرملین بابت تمام کمکهای نظامی حیاتی و پشتیبانی که جمهوری اسلامی در جنگ اوکراین به نیروهای مسلح روسیه ارائه کرده است، به ایران مدیون است. چه راه طبیعیتری برای جبران به ملاها وجود دارد جز از طریق دفاع هوایی پیشرفته – سامانهای که ایرانیها در جنگ جاری خود با اسرائیل به شدت به آن نیاز دارند؟
تاد دیگر فناوری پیشرفتهای نیست
سامانه THAAD یکی از مهمترین و از نظر فناوری چشمگیرترین سامانههای دفاع هوایی آمریکاست. در واقع، ممکن است – شاید – تنها پلتفرم موجود باشد که قادر به ساقط کردن سلاحهای مافوق صوت ورودی است.
با این حال، به قول Defense Express، تاد آمریکا در هسته خود «از نظر مفهومی منسوخ شده» است. علاوه بر این، تعداد کافی از این سامانههای دفاع هوایی در دسترس نیست. با توجه به فشار کنونی بر پایه صنعتی دفاعی آسیبدیده آمریکا، ارتش آمریکا هرگز تعداد لازم از سامانههای تاد را در اختیار نخواهد داشت.
کمبود سامانههای تاد ممکن است قابل بخشش میبود اگر دشمنان ایالات متحده به سلاحهایی تکیه میکردند که در برابر سامانههای متعارف ضعیفتر بودند. اما تقریباً تمام دشمنان آمریکا – و مطمئناً روسیه، چین و ایران – موشکهای مافوق صوت پیچیدهای را توسعه دادهاند. در واقع، حتی حوثیها نیز ممکن است آنها را به لطف تهران در اختیار داشته باشند؛ گمان میرود که موشکهای مافوق صوت «فلسطین-۲» که اخیراً به فرودگاه بینالمللی بنگوریون اسرائیل شلیک شدند، نسخههای بومیشده موشک مافوق صوت «فتاح-۱» ایران بودهاند.
پس چرا باید ما را شگفتزده کند اگر ایران ظرفیت ساخت سامانه تاد خود را داشته باشد؟
تمام آنچه در مورد سامانه تاد آمریکا باید دانست
سامانه تاد THAAD آمریکا توسط لاکهید مارتین توسعه یافته و بخشی از سامانه دفاع موشکی بالستیک ایالات متحده (BMDS) است. هدف آن رهگیری موشکهای بالستیک در داخل یا درست خارج از جو زمین با استفاده از فناوری ضربه به هدف (hit-to-kill) است، که در آن رهگیر، هدف را از طریق انرژی جنبشی بدون سرجنگی منهدم میکند. بردهای مؤثر آن بین ۹۳ تا ۱۲۴ مایل است، و میتواند موشکهای ورودی را در ارتفاعات تا ۹۳ مایل بالا رهگیری کند.
تاد از یک موشک تکمرحلهای استفاده میکند که با هدف برخورد میکند. این سامانه روی کامیون نصب میشود و درجهای از تحرک به آن میدهد، و تا هشت رهگیر در هر پرتابگر حمل میکند. رادار باند X داخلی AN/TPY-2 میتواند اهداف را در بردهای ۵۴۰ تا ۱۸۶۴ مایل در حالتهای مستقر در جلو یا ترمینال شناسایی و ردیابی کند. لاکهید این سامانه را پس از حملات موشکی اسکاد عراق در طول جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ طراحی کرد. توسعه آن در اوایل دهه ۱۹۹۰ آغاز شد، و تاد برای اولین بار در سال ۲۰۰۸ مستقر شد.
در مورد سابقه آن، THAAD با وجود سن نسبی خود همچنان چشمگیر است؛ این سامانه در ۱۴ آزمایش از ۱۸ آزمایش بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۹، ۱۴ رهگیری موفق داشت. علاوه بر این، مدلهای تولیدی در آزمایشها شکست نخوردهاند.
با این حال، نباید نوآوری ایرانیان را دست کم گرفت. این فقط به دلیل دسترسی فزاینده آنها به سامانههای پیشرفته از سوی کشورهایی مانند روسیه و چین نیست. بلکه به این دلیل است که تا همین یک هفته یا کمی بیشتر، احتمال بسیار واقعی وجود داشت که دولت ترامپ، با همکاری اسرائیل، حملات هوایی گستردهای را علیه تأسیسات مشکوک به غنیسازی اورانیوم هستهای در ایران آغاز کند. آیا جای تعجب دارد، که ایران با دو برابر سرعت کار کند تا اطمینان حاصل کند که دفاع ملیاش به اندازه کافی قابل اعتماد است تا چنین حمله هوایی را از سوی رهبران آمریکایی که نگران تلفات هستند، دفع کند؟
ایران پیش از این سامانههای دفاع هوایی جدی داشته است
نکته نهایی قابل توجه در مورد پدافند هوایی ایران در اکتبر ۲۰۲۴ رخ داد، زمانی که جتهای F-35 اسرائیلی وارد حریم هوایی ایران شدند. آنها با موفقیت سامانههای پدافند هوایی S-300 ساخت روسیه ایران را منهدم کردند و به آنچه اورشلیم اصرار داشت «برتری در تشدید درگیری» بود، دست یافتند.
اما در ماههای پس از آن، چرا اسرائیل از حمله مجدد به ایران خودداری کرده است؟ مهمتر از آن، چرا آنها آن حملات اولیه را با بسته بزرگتر حملات که طبق شایعات اسرائیل برای آن برنامهریزی کرده بود، پیگیری نکردند؟
ما به طور قطع نمیدانیم. اما یک احتمال بسیار قوی این است که هواپیماهای جنگی اسرائیل یک شبکه دفاع هوایی ایرانی بسیار گستردهتر و قدرتمندتر را شناسایی کردهاند که به احتمال زیاد میتوانست F-35های آنها را شناسایی و حتی شاید ردیابی کند. این تنها دلیلی است که چرا F-35I Adirهای پیشرفته اسرائیل، پس از نفوذ به حریم هوایی ایران با حملات هوایی اولیه خود در اکتبر، پیروزی خود را با بمباران تهران تکمیل و جشن نگرفتند.
و این مشکلی بسیار بزرگتر است، نه تنها برای اسرائیل بلکه برای شرکای آمریکاییشان. زیرا اگر آمریکاییها و اسرائیلیها دیگر نتوانند به برتری هوایی و قابلیتهای پنهانکاری خود تکیه کنند، کل مؤلفه هوایی قدرتنمایی پیشرو آمریکا از بین میرود. به محض وقوع این اتفاق، آمریکاییها گزینههای خود را در زمینه مدیریت تهدیدات استراتژیک به طور قابل توجهی محدود خواهند دید، که این خود فرسایش دیگری از قابلیتهای ایالات متحده در آستانه یک نظم نوین جهانی پسا-آمریکایی است.
درباره نویسنده: برندون جی. وایکرت
برندون جی. وایکرت، ویراستار ارشد امنیت ملی در «نشنال اینترست» و همچنین نویسنده مهمان در «پاپولار مکانیکس»، به طور منظم با مؤسسات دولتی و سازمانهای خصوصی مختلف در زمینه مسائل ژئوپلیتیک مشاوره میدهد. نوشتههای وایکرت در نشریات متعددی از جمله «واشنگتن تایمز»، «نشنال ریویو»، «امریکن اسپکتیتور»، MSN، «آسیا تایمز» و بیشمار نشریات دیگر منتشر شده است. کتابهای او شامل «پیروزی در فضا: چگونه آمریکا یک ابرقدرت باقی میماند»، «بیوهک: رقابت چین برای کنترل حیات»، و «جنگ سایه: تلاش ایران برای برتری» هستند. جدیدترین کتاب او، «فاجعهای از ساخت خودمان: چگونه غرب اوکراین را از دست داد» در هر جایی که کتاب فروخته میشود، قابل خریداری است. او را میتوان از طریق توییتر @WeTheBrandon دنبال کرد. تصویر: ویکیمدیا کامنز.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 