مایک ویتنی
منبع مطلب
ترجمه حمید علوی برای مجله جنوب جهانی
چین هرگز به طور مشخص حملات ۷ اکتبر را محکوم نکرده است. از نظر این کشور، این تاریخ را نمی توان از بیش از هفت دهه بربریت، آپارتاید و اشغالگری اسرائیل جدا کرد. طبیعتاً، این موضع گیری، خشم اسرائیل را برانگیخت و این کشور «ناامیدی عمیق» خود را از امتناع چین از محکوم کردن حماس ابراز کرد. با این حال، چین نه تنها تسلیم فشارهای اسرائیل نشد، بلکه از لحن خود نیز نکاست. برعکس، در ۲۲ فوریه ۲۰۲۴، ما شینمین، مشاور حقوقی وزارت امور خارجه چین و عضو کمیسیون حقوق بینالملل، در سخنرانی خود در دادگاه بینالمللی دادگستری در لاهه، دیدگاه چین در مورد فعالیتهای حماس را خلاصه کرد. در زیر، گزیدهای از سخنان او آمده است:
«مناقشه اسرائیل و فلسطین ریشه در اشغال مداوم سرزمینهای فلسطینی توسط اسرائیل و سرکوب طولانیمدت مردم فلسطین دارد. مردم فلسطین در حال مبارزه با ظلم اسرائیل هستند و مبارزه آنها برای ایجاد یک کشور مستقل در سرزمینهای اشغالی، اقدامی کاملاً مشروع با هدف احیای حقوق اساسی آنهاست. حق تعیین سرنوشت، مبنای حقوقی دقیق این مبارزه را تشکیل میدهد.» – MEMRI
چین با انتخاب یک حقوقدان و عضو کمیسیون حقوق بینالملل برای دفاع از موضع خود، بر اهمیتی که برای مسائل حقوقی گستردهتر مربوط به مشروعیت حمله حماس بر اساس قوانین بینالمللی قائل است، تأکید میکند. ما شینمین نتیجه میگیرد که این حمله نه تنها قابل توجیه است، بلکه مبارزانی که در آن شرکت داشتند، «حق قابل چشمپوشی» انجام عملیاتی با هدف پایان دادن به اشغالگری اسرائیل را داشتند. این هم گفته های او:
«استفاده از زور توسط مردم فلسطین برای مقاومت در برابر ظلم خارجی و دستیابی به ایجاد یک کشور مستقل، یک حق سلبناپذیر است… مبارزهای که مردم برای آزادی خود، حق تعیین سرنوشت خود، از جمله مبارزه مسلحانه علیه استعمار، اشغال، تجاوز و سلطه توسط نیروهای خارجی انجام میدهند، نباید تروریسم تلقی شود.» – MEMRI
اظهارات ما شینمین نباید به عنوان حمایت از حملات علیه غیرنظامیان بیگناه تلقی شود. با این حال، این اظهارات، دفاعی قوی از حق مردم تحت ستم برای شرکت در مبارزه مسلحانه علیه ستمگران خود است.
اکثر خوانندگان از این واقعیت بیاطلاع هستند که چین در قبال حملات ۷ اکتبر، در برابر اجبار اسرائیل مقاومت کرد و به قوانین بینالمللی احترام گذاشت. آنها نمیدانند که چین در مورد یک مسئله اصولی موضعگیری کرده و هرگز از آن عقبنشینی نکرده است. البته، اکثر مردم نمیدانند که از ۱۹۵ کشور جهان، تنها ۱۳ کشور به طور رسمی حماس را به عنوان یک «سازمان تروریستی» معرفی کردهاند. بسیاری بر این باورند که برچسب تروریستی به طور جهانی اعمال میشود و بقیه بشریت، جهان را از همان منظری میبینند که آمریکاییها. اما اینطور نیست. آنها حماس را به عنوان یک جنبش آزادیبخش ملی میشناسند که در انتخاباتی آزاد برای حکومت بر غزه در سال ۲۰۰۶ انتخاب شد، پس از انتخابات «آزاد و عادلانهای» که دولت بوش به فلسطینیها تحمیل کرد. امروزه، حماس از آن به عنوان بهانهای برای کشتار زنان و کودکان در غزه در مقیاس وسیع استفاده میکند. اکثر رهبران غربی از حمام خونی که اسرائیل ۱۸ ماه است به راه انداخته، حمایت کردهاند، در حالی که چین نه تنها با آن مخالفت کرده، بلکه از حق فلسطینیها برای مبارزه مسلحانه نیز دفاع کرده است. این چیزی است که پروفسور ریچارد فالک، کارشناس برجسته حقوق بینالملل و گزارشگر ویژه سابق سازمان ملل متحد در امور فلسطین، در این باره میگوید:
«حق مقاومت در جریان روند استعمارزدایی دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ مورد تأیید قرار گرفت و شامل حق مقاومت مسلحانه نیز میشود. با این حال، این مقاومت باید به قوانین بینالمللی جنگ احترام بگذارد.»
«حتی مقدمه اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح میکند که «از آنجایی که برای جلوگیری از آن که انسان مجبور نشود به عنوان آخرین راه حل به شورش علیه ظلم و ستم متوسل شود، ضروری است که حقوق بشر توسط حاکمیت قانون حمایت شود.»»
اسرائیل به قوانین بینالمللی جنگ احترام نمیگذارد. به عنوان مثال، وضعیت در غزه یکی از فاحشترین موارد نقض نه تنها بیاعتنایی کامل اسرائیل به قوانین جنگ، بلکه کل سیستم حقوق بینالملل و بشردوستانه است.
از سوی دیگر، فلسطینیها که در وضعیت دفاع از خود دائمی قرار دارند، بر اساس ارزشهایی متفاوت از اسرائیل عمل میکنند. یکی از این ارزشها این است که آنها کاملاً از لزوم حفظ مشروعیت اخلاقی روشهای مقاومت خود آگاه هستند…
فالک گفت: «اگر شواهد واقعی مبنی بر جنایاتی که همراه با حمله ۷ اکتبر رخ داد وجود داشته باشد، اینها نقض محسوب میشوند، اما خود حمله، در زمینه خود، کاملاً قابل توجیه و حتی مدتها قابل انتظار بوده است.» – Palestine Chronicle
به همین دلیل است که اسرائیل داستانهای زیادی درباره نوزادان سر بریده شده، تجاوزهای گروهی و قتل غیرنظامیان بیگناه ساخته است.
هدف از این کار، متقاعد کردن افکار عمومی به این است که ۷ اکتبر، بیان مشروع مقاومت سیاسی نبوده، بلکه یک اقدام تروریستی بیدلیل علیه مردم عادی بوده است. تحلیلگران غربی معمولاً بر جنایات ساختگی تمرکز میکنند که برای خاموش کردن هرگونه بحث منطقی در مورد ظلم تاریخی یا واقعیتهای سیاسی به کار میروند. این چیزی است که فالک در این باره میگوید:
«یکی از استراتژیهایی که غرب و اسرائیل به کار بردند، تقریباً خارج کردن ۷ اکتبر از زمینه بود، به طوری که به نظر میرسید از ناکجاآباد ظهور کرده است…»
دبیرکل سازمان ملل متحد حتی به دلیل اشاره به این نکته واضح که «تاریخچه طولانی سوء استفاده از مردم فلسطین وجود دارد که منجر به این قیام شد»، به یهودیستیزی متهم شده است. او به اظهارات ساده آنتونیو گوترش اشاره داشت که گفت ۷ اکتبر «در خلاء رخ نداد». – Palestine Chronicle
«خارج کردن ۷ اکتبر از زمینه»؟
دقیقاً. استدلال نسلکشی بر اساس خارج کردن ۷ اکتبر از زمینه است، به طوری که به نظر میرسد یک رویداد «منزوی» است که نیازمند پاسخی به ویژه خشونتآمیز است. اما ۷ اکتبر یک رویداد منزوی نیست. این انفجار اجتنابناپذیر مقاومت جمعی در برابر دههها نفرت قومی و بربریت علیه یک قوم خاص است که از حقوق مدنی خود محروم شده و محکوم به پژمرده شدن در یک وضعیت آپارتاید شده است.
دولت ما باید اعمال حق تعیین سرنوشت را تضمین کند و از هرگونه اقدام اجباری که مردم را از این حق محروم میکند، خودداری کند. این مردم در پیگیری حق تعیین سرنوشت خود، حق دارند مبارزه کنند، به دنبال حمایت باشند و بر اساس این حق، حمایت دریافت کنند…
قطعنامههای متعدد مجمع عمومی سازمان ملل متحد، مشروعیت مبارزه با تمام ابزارها، از جمله مبارزه مسلحانه، توسط مردم تحت سلطه استعماری یا اشغال خارجی برای تحقق حق تعیین سرنوشت خود را به رسمیت میشناسد.
طبیعتاً، سخنرانی ما شینمین به طور گسترده در رسانههای غربی سانسور شد، جایی که هر چیزی که روایت اسرائیل را تأیید نکند (اینکه ۷ اکتبر یک اقدام تروریستی بود) «به سطل زباله» انداخته میشود. ما متقاعد شدهایم که اگر اظهارات اخلاقی قدرتمند ما شینمین به طور گستردهتری منتشر میشد، حمایت از اسرائیل در ایالات متحده به شدت کاهش مییافت.
چین پیشنهاد بازسازی غزه را میدهد
چین از تمام قطعنامههای سازمان ملل متحد با هدف ارائه کمکهای بشردوستانه به مردم غزه حمایت کرده است. این کشور از ابتدا، مدافع سرسخت ایجاد یک کشور فلسطینی و راه حل دو کشوری بوده است. این کشور بارها خواستار پایان دادن به درگیریها و آتشبس فوری شده است. چین حتی با رهبران حماس و فتح (در آوریل و ژوئیه ۲۰۲۴) دیدار کرد تا امکان آشتی بین این دو گروه را برای ترویج وحدت فلسطینی بررسی کند. در نهایت، چین بارها پیشنهاد «بازسازی غزه» را پس از پایان خصومتها ارائه کرده است، که بر تعهد پکن به یک کشور مستقل فلسطینی که در همزیستی با اسرائیل زندگی میکند، تأکید میکند.
چین در هر فرصتی، از سیاستهای کاهش تنش، آشتی و صلح حمایت کرده است. این کشور، نوعی «وضوح اخلاقی» و رهبری اخلاقی را نشان داده است که دوست داریم در ایالات متحده ببینیم، اما به شدت فاقد آن است. این دقیقاً همین وضوح اخلاقی است که تصمیمات آن را هدایت میکند، حتی در شرایط پیچیده یا مبهم، بدون اینکه تحت تأثیر منافع متضاد یا نسبیگرایی قرار گیرد. این وضوح اخلاقی، مستلزم همسو کردن اقدامات خود با یک چارچوب اخلاقی منسجم است که اغلب ریشه در ارزشهای جهانی مانند صداقت، عدالت یا شفقت دارد.
بربریت اسرائیل در غزه، گواهی بر زوال اخلاقی اجتنابناپذیر غرب است. ما باید از چین سپاسگزار باشیم که کنترل را به دست گرفته و جهان را به سوی قرن آینده رهبری میکند.
چین در یکی از مهمترین مسائل زمان ما، طرفِ شرافت و انسانیت را گرفته است.
شکستن سکوت درباره مبارزه مسلحانه فلسطینیان: فراخوانی برای شفافیت حقوقی
منبع مطلب
ما از پروفسور فالک به طور خاص درباره حق مردم فلسطین برای دفاع از خود و به طور خاص درباره مبارزه مسلحانه و سازگاری (یا عدم سازگاری) آن با قوانین بینالمللی سؤال کردیم.
در ۲۲ فوریه ۲۰۲۴، ما شینمین، نماینده چین در دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ)، سخنانی غیرمنتظره بر زبان آورد.
هدف از شهادت او، مانند تعدادی دیگر، کمک به دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) برای تدوین یک نظر حقوقی مهم و دیرهنگام درباره پیامدهای حقوقی اشغال فلسطین توسط اسرائیل بود.
ما شینمین موضع چین را بیان کرد که برخلاف شهادت نماینده آمریکا، کاملاً با قوانین بینالمللی و بشردوستانه همسو بود.
اما او به موضوعی تابو پرداخت – موضوعی که حتی نزدیکترین متحدان فلسطین در خاورمیانه و جنوب جهانی جرات لمس آن را نداشتند: حق استفاده از مبارزه مسلحانه.
سفیر چین با تأکید بر اینکه «مبارزه مردم برای آزادی، حق تعیین سرنوشت، از جمله مبارزه مسلحانه علیه استعمار، اشغال، تجاوز، سلطه علیه نیروهای خارجی نباید اقدامات تروریستی تلقی شود»، گفت: «استفاده مردم فلسطین از زور برای مقاومت در برابر ظلم خارجی و تکمیل ایجاد یک کشور مستقل، یک حق سلبناپذیر است.»
همانطور که انتظار میرفت، اظهارات ما شینمین بازتاب چندانی نداشت: نه دولتها و نه روشنفکران، از جمله بسیاری از افراد چپ، از اظهارات او به عنوان فرصتی برای بررسی بیشتر این موضوع استفاده نکردند. بسیار راحتتر است که به فلسطینیها نقش قربانی یا شرور را اختصاص دهیم. یک فلسطینی مقاوم – کسی که اختیار و کنترل سرنوشت خود را دارد – همیشه یک قلمرو خطرناک است.
با این حال، اظهارات ما شینمین کاملاً در چارچوب قوانین بینالمللی قرار داشت. بنابراین، نتوانستیم فرصت بحث درباره این موضوع را در مصاحبه اخیر خود با پروفسور ریچارد فالک، پژوهشگر برجسته حقوق بینالملل و گزارشگر ویژه سابق سازمان ملل متحد در امور فلسطین، از دست بدهیم.
فالک صرفاً یک متخصص حقوقی نیست، هرچند که در این زمینه بسیار موفق بوده است. او همچنین یک روشنفکر عمیق و یک دانشآموز زیرک تاریخ است. اگرچه او با احتیاط فراوان صحبت میکند، اما تردید نمیکند و کلمات را نمیجوید. ایدههای او ممکن است «رادیکال» به نظر برسند، اما فقط در صورتی که این اصطلاح در محدودیتهای فکری رسانهها و دانشگاههای جریان اصلی درک شود.
فالک طبق اصل گرامشی، «عقل سلیم» صحبت نمیکند، بلکه «حس خوب» صحبت میکند – گفتمانی کاملاً منطقی، اگرچه اغلب با تفکر جریان اصلی ناسازگار است.
ما از پروفسور فالک به طور خاص درباره حق مردم فلسطین برای دفاع از خود و به طور خاص درباره مبارزه مسلحانه و سازگاری (یا عدم سازگاری) آن با قوانین بینالمللی سؤال کردیم.
فالک در پاسخ به اظهارات ۲۴ فوریه ما شینمین گفت: «بله، من فکر میکنم این یک درک صحیح از قوانین بینالمللی است – درکی که غرب، به طور کلی، نمیخواهد درباره آن بشنود.»
فالک توضیح داد: «حق مقاومت در جریان روند استعمارزدایی در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ مورد تأیید قرار گرفت و این شامل حق مقاومت مسلحانه نیز میشد. با این حال، این مقاومت مشروط به رعایت قوانین بینالمللی جنگ است.»
حتی در مقدمه اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است که «از آنجایی که برای جلوگیری از آن که انسان مجبور نشود به عنوان آخرین راه حل به شورش علیه ظلم و ستم متوسل شود، ضروری است که حقوق بشر توسط حاکمیت قانون حمایت شود.»
اسرائیل از قوانین بینالمللی جنگ پیروی نمیکند – به عنوان مثال، کل وضعیت در غزه یکی از فاحشترین موارد نقض بیاعتنایی کامل اسرائیل، نه تنها به قوانین جنگ، بلکه به کل دستگاه قوانین بینالمللی و بشردوستانه است.
از سوی دیگر، فلسطینیها که در یک حالت دائمی دفاع از خود قرار دارند، توسط مجموعهای متفاوت از ارزشهای اسرائیل هدایت میشوند. یکی از آنها این است که آنها کاملاً از لزوم حفظ مشروعیت اخلاقی در روشهای مقاومت خود آگاه هستند.
بنابراین، «رعایت قوانین جنگ» مستلزم تعهد به حمایت از غیرنظامیان، احترام و حمایت از «زخمیها و بیماران (…) در همه شرایط»، «جلوگیری از رنج غیرضروری» با محدود کردن «وسایل و روشهای جنگ»، انجام حملات «متناسب» و سایر اصول است.
این ما را به رویدادهای ۷ اکتبر ۲۰۲۳، عملیات طوفان الاقصی در داخل منطقه موسوم به نوار غزه در جنوب اسرائیل میرساند.
فالک گفت: «تا جایی که شواهد واقعی مبنی بر جنایات همراه با حمله ۷ اکتبر وجود دارد، اینها تخلف محسوب میشوند، اما خود حمله چیزی است که در زمینه خود، کاملاً قابل توجیه و مدتها مورد انتظار به نظر میرسد.»
بیانیه فوق، دست کم تکاندهنده است. این یکی از واضحترین تمایزات بین خود عملیات و برخی ادعاها – که بسیاری از آنها قبلاً نادرست بودنشان ثابت شده است – درباره آنچه ممکن است در جریان حمله مقاومت فلسطین رخ داده باشد، است.
به همین دلیل است که اسرائیل، ایالات متحده و متحدانشان در دولتها و رسانههای غربی تلاش زیادی کردند تا رویدادهایی را که منجر به جنگ شد، نادرست جلوه دهند و به دروغهای محض درباره تجاوز جنسی دستهجمعی، سر بریدن نوزادان و کشتار بیمعنای شرکتکنندگان بیگناه در یک جشنواره موسیقی متوسل شدند.
اسرائیل با ایجاد این روایت گمراهکننده، موفق شد گفتگو را از رویدادهایی که منجر به ۷ اکتبر شد دور کند و فلسطینیها را در موضع دفاعی قرار دهد، زیرا آنها متهم به انجام وحشتهای غیرقابل وصف علیه غیرنظامیان بیگناه بودند.
به گفته فالک، «یکی از تاکتیکهایی که غرب و اسرائیل به کار بردهاند، این بوده است که تقریباً در خارج کردن ۷ اکتبر از زمینه موفق شدهاند، به طوری که به نظر میرسد از ناکجاآباد ظهور کرده است.»
او با اشاره به اظهارات ساده آنتونیو گوترش مبنی بر اینکه ۷ اکتبر «در خلاء رخ نداد»، افزود: «دبیرکل سازمان ملل متحد حتی به دلیل اشاره به واضحترین واقعیت – اینکه تاریخچه طولانی سوء استفاده از مردم فلسطین وجود داشته که منجر به آن شده است – به یهودیستیزی متهم شد.»
سخنان فالک، یک چهره نمادین و یکی از تأثیرگذارترین دانشگاهیان و مدافعان حقوق بینالملل در زمان ما، باید الهامبخش یک بحث واقعی درباره مقاومت فلسطین باشد.
تاریخ مقاومت فلسطین، لزوماً تاریخ مقاومت مسلحانه نیست. دومی صرفاً تظاهری از یک تاریخ طولانی مقاومت مردمی است که به تمام جنبههای بیان اجتماعی میرسد، از جمله فرهنگ، معنویت، نافرمانی مدنی، اعتصابات عمومی، تظاهرات گسترده، اعتصاب غذا و موارد دیگر.
با این حال، اگر فلسطینیها موفق شوند مقاومت مسلحانه خود – تا زمانی که با قوانین جنگ مطابقت داشته باشد – را در یک چارچوب قانونی قرار دهند، تلاشها برای مشروعیتزدایی از مبارزه فلسطین، یا بخشهای بزرگی از جامعه فلسطین، به چالش کشیده شده و در نهایت شکست خواهند خورد.
در حالی که اسرائیل همچنان از مصونیت از هرگونه اقدام معنادار توسط نهادهای بینالمللی برخوردار است، این فلسطینیها هستند که همچنان متهم میشوند، به جای اینکه در مبارزه مشروع خود برای آزادی، عدالت و رهایی مورد حمایت قرار گیرند.
تنها صداهای شجاع، مانند ما شینمین و ریچارد فالک، در میان بسیاری دیگر، در نهایت این گفتمان مغرضانه تاریخ را اصلاح خواهند کرد.
منبع مطلب
ما شینمین، مشاور حقوقی وزارت امور خارجه چین در دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ): فلسطینیها «حق سلبناپذیر» استفاده از زور برای مقاومت در برابر ظلم اسرائیل را دارند؛ مبارزه مسلحانه در این زمینه از اقدامات تروریستی متمایز میشود.
ما شینمین، مشاور حقوقی وزارت امور خارجه چین، در بیانیه ۲۲ فوریه ۲۰۲۴ خود در دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) در لاهه اظهار داشت که فلسطینیها «حق سلبناپذیر» استفاده از زور برای مقاومت در برابر ظلم خارجی را دارند. وی گفت که اسرائیل به دلیل اشغال و سرکوب، مسئول درگیری با فلسطینیها است. وی افزود که «در این زمینه»، مبارزه مسلحانه از تروریسم متمایز میشود و مبارزه فلسطینیها اقدامی موجه برای احیای حقوق مشروع آنها است.
ما شینمین، مشاور حقوقی و مدیرکل اداره معاهدات و حقوق وزارت امور خارجه چین و سفیر سابق چین در سودان است. وی در ششمین جلسه استماع دیوان بینالمللی دادگستری در مورد «پیامدهای حقوقی ناشی از سیاستها و اقدامات اسرائیل در سرزمینهای اشغالی فلسطین، از جمله بیتالمقدس شرقی» سخنرانی کرد. فیلم این جلسه استماع در کانال یوتیوب سازمان ملل متحد منتشر شد.
«[تلاش فلسطینیان] برای تکمیل ایجاد یک کشور مستقل در سرزمینهای اشغالی، اساساً اقداماتی عادلانه برای احیای حقوق مشروع آنها است»
ما شینمین: «چین همواره از آرمان عادلانه مردم فلسطین در احیای حقوق مشروع خود حمایت کرده است.»
[…]
«مناقشه فلسطین و اسرائیل ناشی از اشغال طولانیمدت سرزمینهای فلسطینی توسط اسرائیل و سرکوب دیرینه مردم فلسطین توسط اسرائیل است. مردم فلسطین علیه ظلم اسرائیل مبارزه میکنند و تلاش آنها برای تکمیل ایجاد یک کشور مستقل در سرزمینهای اشغالی، اساساً اقداماتی عادلانه برای احیای حقوق مشروع آنها است. حق تعیین سرنوشت، مبنای حقوقی دقیق این مبارزه است.»
[…]
«تعیین سرنوشت فقط در دو سناریو کاربرد دارد، یعنی مردم تحت سلطه استعماری یا اشغال خارجی. تحت هیچ شرایطی، حق تعیین سرنوشت هیچ مبنایی برای هیچ بخش یا گروهی در داخل یک کشور مستقل برای ادعای به اصطلاح حق جدایی ارائه نمیدهد.»
[…]
«مردم فلسطین از حق تعیین سرنوشت برخوردارند.»
مبارزه مسلحانه مردم «تحت سلطه استعماری یا اشغال خارجی» «از اقدامات تروریستی متمایز میشود»
[…]
«دولت ما موظف است تحقق حق تعیین سرنوشت را ترویج کند و از هرگونه اقدام قهرآمیز که مردم را از این حق محروم میکند، خودداری کند. این مردم در پیگیری حق تعیین سرنوشت خود، حق دارند در مبارزات شرکت کنند و بر اساس این حق، به دنبال حمایت باشند و حمایت دریافت کنند.»
[…]
«در پیگیری حق تعیین سرنوشت، استفاده مردم فلسطین از زور برای مقاومت در برابر ظلم خارجی و تکمیل ایجاد یک کشور مستقل، یک حق سلبناپذیر است که در حقوق بینالملل به خوبی تثبیت شده است.»
[…]
«قطعنامههای متعدد مجمع عمومی سازمان ملل متحد، مشروعیت مبارزه با تمام ابزارهای موجود، از جمله مبارزه مسلحانه، توسط مردم تحت سلطه استعماری یا اشغال خارجی برای تحقق حق تعیین سرنوشت را به رسمیت میشناسد.»
[…]
«مبارزه مسلحانه در این زمینه از اقدامات تروریستی متمایز میشود. این مبارزه ریشه در حقوق بینالملل دارد. این تمایز توسط چندین کنوانسیون بینالمللی به رسمیت شناخته شده است.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 