مجله جنوب جهانی

مسکو، ۲۹ مه ۲۰۲۵ (RIA Novosti) – اتحادیه اروپا مصمم است تا وابستگی خود به کودهای روسی را از بین ببرد و تعرفه‌های سنگینی را بر واردات این محصولات اعمال کند. این تصمیم، زنگ خطر را برای کشاورزان به صدا درآورده و آن‌ها را نگران ضررهای مالی کرده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که این اقدام نه تنها به مسکو آسیبی نمی‌رساند، بلکه باعث افزایش قیمت مواد غذایی در اروپا خواهد شد.
تصمیم و پیامدهای آن
کمیسیون اروپا مدت‌هاست که خواستار ممنوعیت واردات کودهای روسی و بلاروسی و همچنین محصولات کشاورزی از این کشورها بوده است تا به این وسیله اهرم فشار کرملین بر اتحادیه اروپا را از بین ببرد. پارلمان اروپا نیز با ۴۱۱ رای موافق، ۱۰۰ رای مخالف و ۷۸ رای ممتنع، این طرح را تصویب کرد. کمیته تجارت خارجی نیز از این ابتکار حمایت کرده است و آخرین مرحله، تایید آن توسط شورای اروپا است.
بر اساس این طرح، تعرفه‌ها به تدریج و در طی سه سال اعمال خواهند شد. از اول ژوئیه، ۴۰ تا ۴۵ یورو به ازای هر تن کود نیتروژنی و ترکیبی به نرخ فعلی ۶.۵ درصد اضافه خواهد شد. این رقم در سال بعد به ۶۰ تا ۷۰ یورو، سپس به ۸۰ تا ۹۵ یورو و از اول ژوئیه ۲۰۲۸ به ۳۱۵ تا ۴۳۰ یورو یا ۱۰۰ درصد خواهد رسید. این تعرفه‌ها شامل ترانزیت به کشورهای ثالث نخواهند شد.
مقامات اروپایی اطمینان داده‌اند که با وجود نیاز به جایگزینی بخش قابل توجهی از بازار، قادر خواهند بود قیمت‌های مقرون به صرفه کود را حفظ کنند. در سال ۲۰۲۴، اتحادیه اروپا ۶.۲ میلیون تن کود از روسیه خریداری کرد که معادل یک چهارم واردات این محصول است.
دیمیتری بارانوف، کارشناس ارشد شرکت «Finam Management» معتقد است که اتحادیه اروپا توانسته است با سایر تولیدکنندگان به توافق برسد. به گفته نامر رادی، معاون کمیته همکاری بین‌المللی و صادرات «Opora Rossii»، اروپایی‌ها می‌توانند روی واردات از مراکش، مصر و کانادا حساب کنند. با این حال، صادرات شمال آفریقا به جنوب شرق آسیا و آفریقای زیر صحرا می‌رود و کودهای کانادایی ۱۵ تا ۲۰ درصد گران‌تر هستند. بارانوف اضافه می‌کند که ممکن است به کشورهای آمریکای لاتین نیز روی آورند.
خودکفایی غیرممکن است
تحلیلگران بر این باورند که با وجود روحیه جنگنده مقامات اتحادیه اروپا، خودکفایی در این زمینه امکان‌پذیر نخواهد بود. رادی توضیح می‌دهد که کارخانه‌های اروپایی (از جمله Yara نروژی) در حال حاضر با حداکثر ظرفیت خود کار می‌کنند. از طرفی، نمی‌توان از کودها چشم پوشی کرد، زیرا این امر باعث کاهش عملکرد محصولات کلیدی از جمله گندم، سیب زمینی و گوجه فرنگی می‌شود. این امر منجر به افزایش واردات مواد غذایی و وابستگی بیشتر به کشورهای ثالث خواهد شد.
الکساندر آرسکی، دانشیار گروه لجستیک دانشگاه مالی دولت روسیه، تاکید می‌کند که بدون کود، عملکرد محصولات ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش می‌یابد و در صورت خشکسالی، اکثر شرکت‌های بخش کشاورزی (نه تنها کشاورزان، بلکه کسانی که مزارع را سرویس می‌دهند و محصولات کشاورزی را فرآوری می‌کنند) با ورشکستگی مواجه خواهند شد.
بنابراین، اتحادیه اروپا مجبور خواهد بود به هر قیمتی کود بخرد. از سوی دیگر، کمبود مصنوعی ناشی از ایده مقامات اروپایی، منجر به طرح‌های خاکستری تامین و صادرات مجدد کودهای روسی از طریق ترکیه یا امارات متحده عربی خواهد شد، جایی که این کودها بسته‌بندی شده و با قیمت بالاتری به اتحادیه اروپا فروخته می‌شوند. به گفته کارشناسان، در نتیجه، کودها می‌توانند در سال جاری ۳۵ تا ۴۰ درصد و به دنبال آن، مواد غذایی نیز گران‌تر شوند. رادی توضیح می‌دهد که قیمت گندم ۱۲ تا ۱۷ درصد، سیب زمینی ۱۸ تا ۲۲ درصد و روغن کلزا ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت. فرآوری کنندگان آفتابگردان و کلزا به ویژه آسیب خواهند دید، زیرا سهم روسیه و بلاروس در بازار اتحادیه اروپا به ۴۰ درصد می‌رسد. کشورهایی با کشاورزی فشرده مانند آلمان (جایی که ۳۰ درصد از زمین‌های زراعی با مخلوط‌های روسی کوددهی می‌شوند) و فرانسه بیشترین آسیب را خواهند دید.
اعتراض کشاورزان
بزرگترین اتحادیه تولیدکنندگان کشاورزی اروپا، Copa و Cogeca، از نهادهای اتحادیه اروپا می‌خواهند که پیش‌نویس مقررات را مورد بازنگری قرار دهند. کشاورزان خواستار تعویق یک ساله تعرفه‌های واردات کود از روسیه و بلاروس، لغو عوارض گمرکی بر این محصولات از سایر کشورها و پیش‌بینی اقداماتی برای کنترل قیمت‌ها هستند.
داده‌های یورواستات نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا در ماه مارس به ارزش ۲۰۶.۱ میلیون یورو کود از روسیه خریداری کرده است که بالاترین رقم از سال ۲۰۲۲ و با بالاترین قیمت‌ها بوده است.
هروه لاپی، دبیرکل اتحادیه اصلی کشاورزان فرانسه FNSEA، هشدار می‌دهد که این ممنوعیت بر همه کودها تأثیر می‌گذارد و به رقابت‌پذیری آن‌ها ضربه می‌زند و این کشاورزان هستند که هزینه آن را پرداخت خواهند کرد.
در سراسر فرانسه، موجی از اعتراضات به راه افتاده است و کشاورزان خواستار پرداخت یارانه‌های معوق اتحادیه اروپا، حمایت از کشاورزان جوان، لغو توافقنامه تجارت آزاد با MERCOSUR (اتحادیه تجاری-اقتصادی آمریکای جنوبی)، ساده‌سازی رویه‌های بوروکراتیک، صدور گواهینامه و تجدید نظر در محدودیت‌های مربوط به آفت‌کش‌ها هستند. در هفته گذشته، کشاورزان چندین بزرگراه را در بخش‌های نور و پا-دو-کاله در شمال فرانسه مسدود کردند. تظاهرات مشابهی در بخش‌های اسون، وال-دواز و ایولین نیز برگزار شده است. تراکتورها حتی به سمت ساختمان مجلس ملی در مرکز پاریس نیز هدایت شدند.
بازار داخلی روسیه در اولویت است
به گفته بارانوف، بازار داخلی برای تولیدکنندگان روسی در اولویت است. او می‌گوید که کمبودی در مواد اولیه وجود ندارد و تقاضای پایدار و وجود ظرفیت‌های لازم، امکان ایجاد انواع جدیدی از کودها و توسعه موفقیت‌آمیز این صنعت را فراهم می‌کند. وی پیش‌بینی می‌کند که حجم تولید در سال ۲۰۳۰ به ۷۱ تا ۷۳ میلیون تن و صادرات به ۴۸ تا ۵۰ میلیون تن برسد.
به گفته کارشناسان، جایگزینی بازار اروپا نیز مشکلی ایجاد نخواهد کرد. برزیل، هند، چین، کشورهای جنوب شرق آسیا و همچنین کشورهای جنوب جهانی، به ویژه کشورهای آفریقایی، بازارهای جایگزین هستند.
همه بر این باورند که تعرفه‌های بازدارنده تنها برای اتحادیه اروپا خطرناک است، زیرا مهم‌ترین چیز (امنیت غذایی) را به خطر می‌اندازد.