منتشر شده در مینت‌پرس‌نیوز
ترجمه مجله جنوب جهانی

گرتا تونبرگ، که زمانی محبوب سیستم بود، اکنون توسط نخبگان جهانی کنار گذاشته شده است. یک مطالعه توسط MintPress News نشان می‌دهد که پوشش خبری تونبرگ در روزنامه‌های نیویورک تایمز و واشنگتن پست از صدها مقاله در سال به تعداد انگشت‌شمار کاهش یافته است؛ دقیقاً زمانی که او تمرکز خود را از محیط زیست به سیستم سرمایه‌داری که عامل فروپاشی اقلیمی است، و همچنین حمله اسرائیل به غزه، که این فعال سوئدی آن را «نسل‌کشی» نامیده است، گسترش داد.
عروسک خیمه‌شب‌بازی شما نیست
گرتا تونبرگ زمانی محبوب رسانه‌ها بود. او در سن پانزده سالگی، با سازماندهی اعتصاب اقلیمی در مدرسه محلی خود، به شهرت رسید و به سرعت مورد استقبال تشکیلات قرار گرفت. در سال ۲۰۱۹، او به پارلمان اتحادیه اروپا دعوت شد و از سوی سیاستمداران و دیپلمات‌های حاضر، ایستاده تشویق شد.
او همچنین در برابر دولت بریتانیا سخنرانی کرد. با این حال، حتی در حالی که به آنها می‌گفت گروهی از «دروغگویان» هستند و مسئول «یکی از بزرگترین شکست‌های بشریت»، این جوان سوئدی به شکلی تحقیرآمیز مورد تشویق قرار گرفت. مایکل گوو، وزیر محیط زیست وقت، اعتراف کرد که تحت تأثیر سخنان او قرار گرفته است و اظهار داشت: «وقتی به حرف‌های شما گوش می‌دادم، تحسین زیادی در وجودم حس می‌کردم، اما همچنین احساس مسئولیت و گناه می‌کردم. من از نسل والدین شما هستم و اذعان می‌کنم که ما به اندازه کافی برای مقابله با تغییرات آب و هوایی و بحران زیست‌محیطی گسترده‌تری که خودمان مسبب آن بودیم، تلاش نکرده‌ایم.»
پیام او مبنی بر نیاز فوری به مقابله با بحران قریب‌الوقوع اقلیمی، پیامی بود که برای مقامات قابل قبول بود و آنها تلاش کردند او را با دسترسی و جوایز به همکاری وادار کنند. در سال ۲۰۱۹، با وجود اینکه تنها ۱۶ سال داشت، او جایزه زن سال سوئد را دریافت کرد و توسط مجله فوربس به عنوان یکی از ۱۰۰ زن قدرتمند جهان معرفی شد. مجله تایم حتی جایزه معتبر «شخص سال» خود را به او اهدا کرد، به دلیل «به صدا درآوردن زنگ خطر در مورد رابطه مخرب بشریت با تنها خانه‌ای که داریم»، «آوردن صدایی به دنیای تکه‌تکه شده که از مرزها و پیشینه‌ها فراتر می‌رود» و «نشان دادن اینکه نسل جدید چگونه می‌تواند رهبری کند.»
در حالی که محافظه‌کاران از ابتدا با او خصمانه رفتار می‌کردند، نهادهای لیبرال‌تر او را مورد توجه و ستایش قرار دادند. به عنوان مثال، نیویورک تایمز او را «کاساندرای امروزی برای عصر تغییرات اقلیمی» توصیف کرد و خاطرنشان کرد که کار او «تظاهرات عظیم کودکان» را در سراسر جهان الهام بخشیده است.
اما تونبرگ از اینکه به نماد نخبگان تبدیل شود، امتناع کرد و تلاش برای همسو کردن او شکست خورد. در نتیجه، پوشش او در رسانه‌های نخبه به تقریباً هیچ کاهش یافته است، حتی با وجود اینکه او همچنان برای اهداف جهانی مبارزه می‌کند و جان خود را در تلاش برای شکستن محاصره غیرقانونی غزه به خطر می‌اندازد.
نمودار خطی که کاهش پوشش گرتا تونبرگ در نیویورک تایمز و واشنگتن پست را از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد

این پدیده را می‌توان با بررسی پوشش تونبرگ در نیویورک تایمز و واشنگتن پست مشاهده کرد. تونبرگ و فعالیت‌هایش که در سال ۲۰۱۸ مورد توجه عموم قرار گرفتند، در ابتدا در هر دو روزنامه پوشش گسترده‌ای داشتند و سالانه به صدها مقاله در هر یک از این رسانه‌ها می‌رسید. با این حال، این میزان تا سال ۲۰۲۵ به تقریباً هیچ کاهش یافته است، به طوری که تنها سه مقاله در تایمز و دو مقاله در پست، تونبرگ را ذکر کرده‌اند و تنها یکی در هر یک، جزئیات بیشتری فراتر از یک اشاره گذرا به او پرداخته است.
داده‌ها با جستجوی عبارت «گرتا تونبرگ» در آرشیو نیویورک تایمز و پایگاه داده خبری Dow Jones Factiva، ابزاری که محتوای بیش از ۳۲,۰۰۰ رسانه آمریکایی و بین‌المللی را ثبت می‌کند، گردآوری شده است.
دکتر جیل استین، نامزد سه دوره ریاست جمهوری از حزب سبز ایالات متحده، از این یافته‌ها متعجب نشد. او به MintPress گفت: «این امری طبیعی است وقتی از چارچوب خارج می‌شوید، و این نشانه‌ای واقعی از صداقت است وقتی رسانه‌ها دیگر شما را پوشش نمی‌دهند؛ گرتا، مانند بسیاری از بهترین فعالانی که می‌شناسم، طرد شده است.»
کاهش شدید علاقه رسانه‌های شرکتی به شدت با مواضع فزاینده رادیکال تونبرگ مرتبط است. در سال ۲۰۲۲، او سرمایه‌داری را عامل اصلی فروپاشی اقلیمی معرفی کرد و نیاز به یک انقلاب جهانی جامع را توضیح داد و اظهار داشت که:
آنچه ما «عادی» می‌نامیم، سیستمی افراطی است که بر پایه استثمار مردم و سیاره بنا شده است. این سیستمی است که با استعمار، امپریالیسم، ظلم و نسل‌کشی توسط به اصطلاح «شمال جهانی» برای انباشت ثروت تعریف شده است که هنوز نظم جهانی کنونی ما را شکل می‌دهد.»
در همان رویداد عمومی، او کنفرانس‌های تغییرات اقلیمی سازمان ملل را اتلاف وقت دانست و تنها فرصتی برای «قدرتمندان… برای [استفاده از] نمایش سبز، دروغ و فریب» عنوان کرد.
او همچنین تمام تلاش خود را برای حمایت از مبارزات کارگران علیه کارفرمایان خود انجام داده است. سال گذشته، او از کارخانه قطعات خودرو GKN در فلورانس ایتالیا، مکانی که کارگران اعتصابی آن را اشغال کرده بودند، بازدید کرد. او توضیح داد: «عدالت اقلیمی = حقوق کارگران» و خاطرنشان کرد که:
هرگونه ضرورتی برای انتخاب بین مبارزه برای کار و مبارزه برای عدالت اقلیمی از بین می‌رود. سرزمین از کارخانه دفاع می‌کند، کارخانه از سرزمین دفاع می‌کند. مبارزه برای گذراندن ماه همان مبارزه علیه پایان جهان است.»
او علیه اشغال صحرای غربی توسط مراکش، در حمایت از کشاورزان اعتصابی هند و علیه حمله روسیه به اوکراین صحبت کرده است. با این حال، بی‌شک این همبستگی او با مردم فلسطین و آرمان آنهاست که بیشترین انتقاد را برای او به همراه داشته است. در سال ۲۰۲۱، او پستی در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشت که اسرائیل را به ارتکاب جنایات جنگی متهم می‌کرد و افزود که «پیگیری تحولات در اورشلیم و غزه ویرانگر است» و هشتگ #SaveSheikhJarrah را به پست خود اضافه کرد. در پی حمله ۷ اکتبر و بمباران اسرائیل که پس از آن صورت گرفت، او خواستار آتش‌بس فوری و آزادی و عدالت برای فلسطین شد. و سال گذشته، در حالی که علیه حضور اسرائیل در مسابقه آواز یوروویژن اعتراض می‌کرد، دستگیر شد.
به دلیل این اقدامات، او به شدت توسط بسیاری از همان رسانه‌هایی که تنها چند سال پیش او را جشن گرفته و ترویج می‌کردند، محکوم شد. تنها چند روز پس از درخواست‌های او برای آتش‌بس، مجله فوربس مقاله‌ای با تیتر «موضع گرتا تونبرگ در قبال غزه مشکلی برای جنبش تغییرات اقلیمی است» منتشر کرد که ادعا می‌کرد به اشتراک گذاشتن «نظرات بحث‌برانگیز که فقط باعث بیگانه شدن کل جمعیت‌ها می‌شود» «باعث پیشرفت یک هدف زیست‌محیطی نمی‌شود» و «فقط توانایی او را برای طرفداری تضعیف می‌کند و به جنبش کلی تغییرات اقلیمی آسیب می‌رساند.» مقاله دیگری در فوربس مسیر شغلی او را «تراژدی» توصیف کرد و ادعا کرد که او تحت تأثیر «نفرت فراگیر از اسرائیل» و عزمی برای «نابودی دولت یهودی» قرار دارد. در همین حال، نشریه آلمانی تأثیرگذار اشپیگل، که در سال ۲۰۱۹ جایزه «شخصیت سال» خود را به او اهدا کرده بود، او را «یهودستیز» نامید.
برای استین، کنار گذاشته شدن تونبرگ از رسانه‌ها را نمی‌توان به سادگی با این ایده توضیح داد که اقدامات یک سازمان‌دهنده ۲۲ ساله کمتر از یک نوجوان باهوش خبرساز است. بلکه مواضع عمومی او علیه سرمایه‌داری، امپریالیسم و اقدامات اسرائیل در غزه بود که آنها را خشمگین کرد.
او گفت: «هر یک از این [مواضع] از نظر رسانه‌های جریان اصلی و الیگارشی که از آن دفاع می‌کنند، یک قدم به پایین بود. می‌توانید ببینید که مقاومت در برابر او از زمانی شروع شد که او در مورد عدالت اقلیمی، اجتماعی و اقتصادی صحبت کرد. اما زمانی که او موضعی در قبال غزه گرفت، این آخرین حد تحمل بود و پس از آن دیگر او را در پوشش رسانه‌های جریان اصلی ندیدید.»
تونبرگ مبارزه برای جهانی سبزتر را از مبارزه برای آزادی سیاسی و اقتصادی جدایی‌ناپذیر می‌داند. او گفت: «برای من، هیچ راهی برای تشخیص این دو وجود ندارد» و افزود:
ما نمی‌توانیم بدون عدالت اجتماعی، عدالت اقلیمی داشته باشیم. دلیل اینکه من یک فعال اقلیمی هستم این نیست که می‌خواهم از درختان محافظت کنم. من یک فعال اقلیمی هستم زیرا به رفاه انسان و سیاره اهمیت می‌دهم، و اینها به شدت به هم مرتبط هستند.»
دیمیتری لاسکاریس، وکیل و نامزد سابق رهبری حزب سبز کانادا که در چندین «ناوگان آزادی» برای شکستن محاصره غزه شرکت کرده است، گفت که کنار گذاشتن تونبرگ همچنین «اتهامی علیه جنبش زیست‌محیطی» است. همانطور که لاسکاریس به MintPress گفت:
قبل از اینکه گرتا موضعی فوق‌العاده شجاعانه برای قربانیان رژیم نسل‌کشی اسرائیل بگیرد، او محبوب جنبش بود، اما بسیاری از همان «فعالان محیط زیست» که او را ستایش می‌کردند، در حالی که او جان خود را برای جلب توجه به رنج فلسطینیان به خطر می‌اندازد، سکوت کرده‌اند. عدالت زیست‌محیطی و حقوق بشر به طور ناگسستنی به هم مرتبط هستند. اگر اکنون در کنار گرتا نایستید، حق ندارید خود را «فعال محیط زیست» بنامید.»
آب‌های خطرناک
علاوه بر مسیر سیاسی خود، تونبرگ در حال حاضر در یک سفر فیزیکی است و با یک کشتی امدادی به غزه می‌رود تا محاصره اسرائیل را بشکند. او یکی از ۱۲ شخصیت عمومی است که در بندر کاتانیا در سیسیل سوار بر کشتی «مدلین» شده‌اند که قرار است در ۷ ژوئن به نوار پرجمعیت غزه برسد. افراد دیگر شامل لیام کانینگهام، بازیگر «بازی تاج و تخت» و ریما حسن، سیاستمدار فرانسوی هستند.
این کشتی حامل کمک‌های ضروری از جمله آرد، برنج و سایر اقلام ضروری، و همچنین شیر خشک، محصولات بهداشتی زنانه، لوازم پزشکی، عصا، پروتز و کیت‌های شیرین‌سازی آب است. مدلین یک کشتی کوچک است و کمک‌های آن تنها قطره‌ای در اقیانوس نیازهایی است که مقامات می‌گویند ضروری است. با این حال، سازمان‌دهندگان بر اهمیت نمادین شکستن محاصره از خارج تأکید می‌کنند. تونبرگ توضیح داد: «ما این کار را انجام می‌دهیم زیرا مهم نیست که با چه مشکلاتی روبرو هستیم، باید ادامه دهیم، زیرا لحظه‌ای که دست از تلاش برمی‌داریم، انسانیت خود را از دست می‌دهیم.» داوطلبان و خدمه بدون سلاح در حال حرکت هستند و در زمینه عدم خشونت آموزش دیده‌اند.
گرتا تونبرگ سوار بر کشتی امدادی عازم غزه در ایتالیا

رسانه‌های شرکتی تا حد زیادی سفر مدلین را نادیده گرفته‌اند. به عنوان مثال، نیویورک تایمز اصلاً آن را پوشش نداده است، در حالی که واشنگتن پست تنها یک مقاله به آن اختصاص داده است. با این حال، سایر رسانه‌ها این عملیات را به شدت محکوم کرده‌اند. تیتر روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف این بود: «خودشیفتگی گرتا تونبرگ به سطوح وحشتناکی رسیده است»، که آن را «یک اقدام خودخواهانه در لباس یک عمل خیرخواهانه جسورانه» نامید.
برخی از مفسران حتی خصومت بیشتری نسبت به این مأموریت نشان داده‌اند. به عنوان مثال، سناتور آمریکایی لیندسی گراهام اظهار داشت که امیدوار است «گرتا و دوستانش بتوانند شنا کنند» و به طور آشکار پیشنهاد حمله به کشتی امدادی را داد.
اسرائیل اعلام کرده است که مانع ورود مدلین به آب‌های غزه خواهد شد و پهپادهای آن در حال حاضر بر فراز کشتی در حال پرواز هستند. در ماه مه، ارتش اسرائیل به قایق دیگری که در تلاش برای رساندن کمک‌های حیاتی به فلسطین بود، حمله کرد و موشک‌هایی را به سمت کشتی درست در خارج از آب‌های مالت شلیک کرد. این حادثه تا حد زیادی در مطبوعات غربی نادیده گرفته شد.
استین تحت تأثیر شجاعت تونبرگ قرار گرفت و به MintPress گفت:
«این یک عمل قهرمانانه، الهام‌بخش و برانگیزنده است که نمونه‌ای از او و دیگران را در ناوگان آزادی داشته باشیم. مثال فوق‌العاده شجاعانه، دلسوزانه و بشردوستانه آنها نقطه مقابل این نسل‌کشی وحشتناک است. آنها جان خود را به خطر می‌اندازند و می‌دانند… اما آنها از پذیرش نسل‌کشی یا بی‌قدرتی در برابر آن امتناع می‌کنند.»
عدم توجه مطبوعات احتمالاً تونبرگ را شگفت‌زده نمی‌کند، زیرا او رسانه‌های شرکتی غربی را مشارکت‌کنندگان فعال در کشتار می‌دانست. او گفت: «دولت‌ها، نهادها، شرکت‌های ما از این نسل‌کشی حمایت می‌کنند… این پول مالیات ماست. این رسانه‌های ما هستند که به بی‌اهمیت جلوه دادن فلسطینیان ادامه می‌دهند.» او افزود: «به نمایندگی از جامعه بین‌المللی، به اصطلاح جهان غرب، بسیار متاسفم که با عدم حمایت کافی از شما به شما خیانت کرده‌ایم.»
نحوه کنار گذاشتن تونبرگ توسط طبقه حاکم به هیچ وجه یک حادثه جداگانه نیست. نیروهای لیبرال نخبه در طول تاریخ تلاش کرده‌اند چالش‌های رادیکال را علیه وضع موجود، مانند جنبش «جان سیاه‌پوستان مهم است»، جنبش آزادی‌خواهی LGBT و اعتراضات «وال استریت را اشغال کنید»، بی‌اثر و رقیق کنند و به رهبران آنها دسترسی و امتیازاتی ارائه دهند. اگر این استراتژی شکست بخورد، شخصیت‌ها و جنبش‌ها کنار گذاشته، سرزنش یا مورد حمله قرار می‌گیرند. در حالی که مارتین لوتر کینگ تمرکز خود را بر کلانترهای نژادپرست جنوبی گذاشته بود، با احترام با او رفتار می‌شد. اما پس از سخنرانی ضد جنگ «ورای ویتنام» او، که در آن سلاح خود را بر «سه شر نژادپرستی، مادی‌گرایی افراطی و نظامی‌گری» نشانه رفت، او به دشمن شماره یک عمومی تبدیل شد و نادیده گرفته، محکوم و در نهایت ترور شد.
تونبرگ هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی نشان نمی‌دهد. او گفت: «ما برای عدالت، پایداری، آزادی برای همه ایستاده‌ایم. بدون عدالت اجتماعی نمی‌توان عدالت اقلیمی داشت.» این دقیقاً همان نوع صحبتی است که او را در وهله اول از جامعه مودب نخبگان بیرون انداخت.
آلن مک‌لئود نویسنده ارشد MintPress News است. او دکترای خود را در سال ۲۰۱۷ به پایان رساند و از آن زمان دو کتاب تحسین شده: «اخبار بد از ونزوئلا: بیست سال اخبار جعلی و گزارش‌های نادرست» و «تبلیغات در عصر اطلاعات: هنوز تولید رضایت» و همچنین تعدادی مقالات دانشگاهی را تألیف کرده است. او همچنین با FAIR.org، گاردین، سالن، گریزون، مجله ژاکوبین و کامن دریمز همکاری داشته است. برای کارهای بیشتر و نظرات آلن، او را در توییتر دنبال کنید: @AlanRMacLeod.