چنگ شی
ترجمه مجله جنوب جهانی
اسرائیل یک حمله هوایی گسترده به ایران انجام داد و دهها هدف مرتبط با برنامه هستهای و سایر تأسیسات نظامی در داخل ایران را هدف قرار داد. پس از این حمله، رئیس جمهور آمریکا، ترامپ، در پلتفرم رسانه اجتماعی خود «Truth Social» ایران را تهدید کرد و ادعا کرد که «حمله بعدی بیرحمانهتر خواهد بود» و از ایران خواست تا در اسرع وقت با ایالات متحده به توافق هستهای دست یابد.
بدر، وزیر امور خارجه عمان، پیش از این اعلام کرده بود که ایران و ایالات متحده در 15 ژوئن به وقت محلی ششمین دور مذاکرات غیرمستقیم را در عمان برگزار خواهند کرد. اما نیویورک تایمز گزارش داد که پس از حمله هوایی اسرائیل، دولت ایران در صبح روز 13 ژوئن در تلویزیون ملی اعلام کرد که ششمین دور مذاکرات هستهای را تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق درآورده است.
ترامپ نوشت که او «بارها و بارها به ایران فرصت داده است تا به توافق برسد»، اما دو طرف هرگز نتوانستند به توافق برسند، «من به آنها گفتم که این بدتر از هر چیزی خواهد بود که آنها میدانند، انتظار دارند یا به آنها گفته شده است، ایالات متحده بهترین و مرگبارترین تجهیزات نظامی جهان را ساخته است، اسرائیل تجهیزات زیادی دارد و در آینده تجهیزات بیشتری نیز خواهد داشت – آنها میدانند چگونه از این تجهیزات استفاده کنند.»
او ادعا کرد: «برخی از تندروهای ایرانی شجاعانه صحبت میکنند، اما نمیدانند چه اتفاقی قرار است بیفتد. اکنون همه آنها مردهاند و اوضاع فقط بدتر خواهد شد! در حال حاضر مرگ و ویرانی عظیمی وجود دارد، اما هنوز هم زمان برای پایان دادن به این کشتار وجود دارد، حمله بعدی که از قبل برنامه ریزی شده است، بیرحمانهتر خواهد بود.»
ترامپ از ایران خواست تا در اسرع وقت با ایالات متحده به توافق برسد، «ایران باید قبل از اینکه همه چیز را از دست بدهد، توافق را امضا کند و کشوری را که زمانی امپراتوری ایران نامیده میشد، نجات دهد. دیگر مرگ و میر و ویرانی وجود نخواهد داشت، قبل از اینکه خیلی دیر شود این کار را انجام دهید.»
ترامپ در 13 ژوئن نیز در مصاحبه با شبکه خبری سیانان گفت که حمله هوایی اسرائیل به ایران «یک حمله بسیار موفق» بوده و آمریکا از اسرائیل حمایت میکند. ترامپ ادعا کرد که به ایران هشدار داده است که «آنها اکنون باید قبل از اینکه خیلی دیر شود، پای میز مذاکره بنشینند و به توافق برسند. برای آنها خیلی دیر شده است، میدانید، کسانی که با من معامله کردهاند، آن تندروها، همه مردهاند.»
ایالات متحده و ایران در 12 آوریل اولین دور مذاکرات غیرمستقیم را در عمان برگزار کردند، که اولین مذاکرات رسمی بین دو طرف از زمان خروج یکجانبه ایالات متحده از توافق هستهای ایران در مه 2018 بود. پس از آن، دو کشور چهار دور مذاکرات غیرمستقیم دیگر انجام دادند، اما پیشرفت بسیار محدودی حاصل شد. اختلاف اصلی بین دو طرف بر سر موضوع غنیسازی اورانیوم است، ایالات متحده از ایران میخواهد که تمام فعالیتهای غنیسازی اورانیوم را به طور کامل متوقف کند، در حالی که ایران بر حفظ توانایی غنیسازی اورانیوم اصرار دارد.
ترامپ در 11 ژوئن در مصاحبه با نیویورک پست گفت که به دستیابی به توافق بین ایالات متحده و ایران از طریق مذاکره اطمینان ندارد، «به نظر میرسد که آنها وقت تلف میکنند، من فکر میکنم این مایه تاسف است، اما اطمینان من اکنون کمتر از چند ماه پیش است. اطمینان من به دستیابی به توافق نیز به طور قابل توجهی کاهش یافته است.»
اما ترامپ تاکید کرد که صرف نظر از نتیجه مذاکرات، او به ایران اجازه نخواهد داد که سلاح هستهای تولید کند، «اگر آنها به توافق نرسند، سلاح هستهای نخواهند داشت. اگر آنها واقعاً به توافق برسند، سلاح هستهای نخواهند داشت.»
در همین حال، وزیر امور خارجه ایران، عراقچی، در 11 ژوئن در پلتفرم اجتماعی X اعلام کرد که ایران معتقد است که دستیابی به توافق با ایالات متحده به زودی امکان پذیر است. او نوشت: «با از سرگیری مذاکرات در روز یکشنبه، توافقی که بتواند ماهیت صلح آمیز برنامه هستهای ایران را تضمین کند، آشکارا در دسترس است و انتظار میرود به سرعت حاصل شود. این نتیجه سودمند متقابل باید تضمین کند که ایران به غنیسازی اورانیوم تحت نظارت کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ادامه میدهد و به طور موثر به تحریمها پایان میدهد.»
بدر، وزیر امور خارجه عمان، در 12 ژوئن اعلام کرد که ایالات متحده و ایران در 15 ژوئن به وقت محلی ششمین دور مذاکرات غیرمستقیم را در عمان برگزار خواهند کرد. اما پس از حمله هوایی اسرائیل، علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، اعلام کرد که ایران در دور ششم مذاکرات شرکت نخواهد کرد تا اطلاع ثانوی.
نیویورک تایمز اشاره کرد که این بدان معناست که مذاکرات ایالات متحده و ایران اکنون در وضعیت نامشخصی قرار دارند. محمد اسلامی، محقق دانشگاه تهران نیز به الجزیره گفت که ایران ممکن است به این زودی مذاکرات با آمریکا را از سر نگیرد، «تنها چیزی که حمله اسرائیل به طور کامل از بین برد، راه حل دیپلماتیکی بود که ایران و آمریکا در حال پیگیری آن بودند.»
در حالی که مذاکرات ایالات متحده و ایران متوقف شده است، اسرائیل در ساعات اولیه 13 ژوئن عملیات هوایی با نام «قدرت شیر» را علیه ایران انجام داد و دهها هدف مرتبط با برنامه هستهای و سایر تأسیسات نظامی در داخل ایران را هدف قرار داد. ارتش اسرائیل ادعا کرد که ایران اورانیوم غنی شده کافی برای تولید چندین بمب در عرض چند روز در اختیار دارد، بنابراین لازم است برای مقابله با این «تهدید قریب الوقوع» اقدام «پیشگیرانه» انجام شود.
رسانههای ایران در 13 ژوئن تایید کردند که سرلشکر سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سرلشکر باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در این حمله کشته شدهاند. علی شمخانی، مشاور سیاسی رهبر معظم انقلاب و دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی ایران نیز در این حمله مورد اصابت قرار گرفت، اما برخی از رسانههای ایران گزارش دادند که او کشته شده است و برخی دیگر گزارش دادند که او «به شدت مجروح شده است».
علاوه بر این، بر اساس آمار اولیه ایران، 6 دانشمند هستهای ایرانی نیز در این حمله هوایی کشته شدهاند، از جمله تهرانچی، کارشناس ارشد ایمنی هستهای سازمان انرژی اتمی ایران و داوانی، فیزیکدان هستهای ایرانی و رئیس سابق سازمان انرژی اتمی.
ارتش اسرائیل در 13 ژوئن اعلام کرد که ایران حداقل 100 پهپاد برای تلافی به سمت سرزمینهای اسرائیل پرتاب کرده است. خبرگزاری تسنیم ایران در آخرین گزارش خود در 13 ژوئن گزارش داد که فرودگاه تبریز در شمال غربی ایران «در حال حاضر تحت حمله شدید اسرائیل قرار دارد». الجزیره قطر پیش بینی میکند که این امر در ساعات آینده منجر به واکنش شدیدتر ایران شود.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد که وزیر امور خارجه ایران، عراقچی، در نامهای به سازمان ملل متحد در مورد حمله اسرائیل، خواستار تشکیل فوری جلسه شورای امنیت و «محکومیت شدید این تجاوز و اتخاذ اقدامات روشن فوری برای پاسخگو کردن اسرائیل» شده است. عراقچی در این نامه این حمله را به عنوان «اعلان جنگ» علیه ایران توصیف کرد.
سیانان اشاره کرد که ترامپ در 12 ژوئن هشدار داده بود که «به احتمال زیاد حملهای رخ خواهد داد». سفارت آمریکا در خاورمیانه نیز در این هفته ارزیابیهای اضطراری انجام داد و رویترز در 11 ژوئن به نقل از منابعی گزارش داد که آمریکا در حال آماده شدن برای خروج بخشی از سفارت خود در عراق است و دستور خروج همه پرسنل غیرضروری از بحرین، کویت و سایر مناطق خاورمیانه را صادر کرده است.
پس از حمله اسرائیل به ایران، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، با انتشار بیانیهای اعلام کرد: «ما در حمله به ایران شرکت نداشتیم، اولویت اصلی ما حفاظت از نیروهای آمریکایی در منطقه است.» وی گفت که دولت ترامپ تمام اقدامات لازم را برای حفاظت از نیروهای آمریکایی انجام داده و با متحدان خود در خاورمیانه در تماس نزدیک است، «اجازه دهید صریح بگویم: ایران نباید منافع یا پرسنل آمریکا را هدف قرار دهد.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 