گلوبال تایمز
ترجمه مجله جنوب جهانی
ایالات متحده آمریکا سه سایت هستهای ایران را هدف حمله قرار داد؛ ایران این اقدام را محکوم کرده و وزیر خارجه ایران نسبت به «پیامدهای همیشگی» هشدار میدهد. قرار است وی با پوتین دیدار کند.
گزارشگران گلوبال تایمز
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه (به وقت محلی آمریکا) در پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که حملات «بسیار موفقیتآمیزی» به سه سایت هستهای ایران، شامل فردو، نطنز و اصفهان، انجام شده است. فردو به طور گستردهای «جواهر برنامه هستهای تهران» تلقی میشود.
بر اساس گزارش رسانهها، بمبافکنهای رادارگریز B-2 Spirit نیروی هوایی آمریکا در این حملات شرکت داشتهاند. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شبکه X نسبت به تلافی هشدار داد و گفت: «وقایع امروز صبح، خشمآور هستند و پیامدهای همیشگی خواهند داشت.»
عراقچی در پست خود نوشت: «ایران، بر اساس منشور سازمان ملل متحد و مفاد آن که اجازه پاسخ مشروع در دفاع از خود را میدهد، تمامی گزینهها را برای دفاع از حاکمیت، منافع و مردم خود محفوظ میدارد.»
تحلیلگران چینی که روز یکشنبه با گلوبال تایمز گفتگو کردند، اظهار داشتند که حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران بعید است به سرعت به این درگیری پایان دهد. آنها هشدار دادند که این درگیری بیشتر گسترش خواهد یافت و احتمالاً به آشفتگی بیشتری در خاورمیانه منجر میشود و منطقه را از «روز صلح» دورتر میکند.
ترامپ شنبه شب (به وقت محلی آمریکا) در یک سخنرانی، از اقدام واشنگتن دفاع کرد و توضیح داد که هدف «نابودی ظرفیت غنیسازی هستهای ایران و توقف تهدید هستهای» بوده است. به گزارش الجزیره، وی ادعا کرد که «تأسیسات کلیدی غنیسازی هستهای ایران به طور کامل و تماماً منهدم شدهاند.»
رئیسجمهور آمریکا گفت که ایران اکنون باید صلح کند، در غیر این صورت حملات آتی «بسیار بزرگتر و آسانتر» خواهند بود.
به گفته دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، این «مأموریت پیچیده و پرخطر» عمدتاً توسط هفت بمبافکن رادارگریز B-2 انجام شده است. کین در یک جلسه توجیهی در پنتاگون در صبح یکشنبه (به وقت محلی آمریکا) فاش کرد که در مجموع ۱۴ بمب Bunker Buster در حملات به سایتهای هستهای ایران پرتاب شدهاند.
با این حال، سازمان انرژی اتمی ایران (AEOI) در بیانیهای پس از حملات، به ملت ایران اطمینان داد که با وجود توطئههای شیطانی دشمنان، با تلاش هزاران دانشمند و کارشناس انقلابی و باانگیزه خود، اجازه نخواهند داد مسیر توسعه این صنعت ملی متوقف شود.
اگرچه ترامپ در پستی در «Social Truth» اشاره کرد که فردو نابود شده است، مهدی محمدی، مشاور محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، گفت که ایران در پیشبینی حمله، زیرساختهای هستهای خود را از فردو منتقل کرده بود. به گزارش الجزیره، محمدی در پستی در شبکههای اجتماعی نوشت: «این سایت مدتها قبل تخلیه شده بود و در این حمله آسیب برگشتناپذیری ندیده است.»
رسانه منطقهای کردستان۲۴ گزارش داد که مقامات نظارتی هستهای ایران و عربستان سعودی نیز روز یکشنبه تأیید کردند که پس از حملات هوایی آمریکا به سه تأسیسات کلیدی هستهای ایران، هیچگونه آلودگی رادیواکتیوی تشخیص داده نشده است. این موضوع در بحبوحه نگرانیهای فزاینده بینالمللی در مورد پیامدهای زیستمحیطی احتمالی اعلام شد.
لی زیشین، پژوهشگر دستیار در مؤسسه مطالعات بینالمللی چین، به گلوبال تایمز گفت که اثربخشی واقعی عملیات در سه سایت هستهای ایران نامشخص است و این حملات ممکن است برای تخریب کامل تأسیسات هستهای زیرزمینی ایران کافی نباشند.
واکنشهای جهانی
سخنگوی وزارت امور خارجه چین روز یکشنبه در پاسخ به پرسشی درباره اعلام دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر انجام حملات به تأسیسات هستهای ایران در فردو، نطنز و اصفهان، گفت: «چین به شدت حملات آمریکا به ایران و بمباران تأسیسات هستهای تحت پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را محکوم میکند.»
وی افزود: «اقدامات آمریکا به شدت اصول و اهداف منشور سازمان ملل متحد و قوانین بینالمللی را نقض میکند و تنشها در خاورمیانه را تشدید کرده است. چین از طرفهای درگیر، به ویژه اسرائیل، میخواهد که هر چه سریعتر به آتشبس دست یابند، امنیت غیرنظامیان را تضمین کنند و گفتگو و مذاکره را آغاز کنند. چین آماده است تا با جامعه بینالمللی همکاری کند تا تلاشها را برای برقراری صلح و ثبات در خاورمیانه به کار گیرد.»
در پی حمله به سه سایت هستهای در ایران، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز شنبه از استفاده آمریکا از زور علیه ایران ابراز نگرانی جدی کرد. طبق بیانیه سازمان ملل، این یک تشدید خطرناک در منطقهای است که از پیش در آستانه بحران قرار دارد و تهدیدی مستقیم برای صلح و امنیت بینالمللی است.
وزارت امور خارجه روسیه روز یکشنبه اعلام کرد که حملات آمریکا به سایتهای هستهای ایران را به شدت محکوم میکند. رویترز گزارش داد: «تصمیم غیرمسئولانه برای حمله موشکی و بمبگذاری به قلمرو یک کشور مستقل، هر استدلالی هم که برای آن مطرح شود، نقض آشکار قوانین بینالملل، منشور سازمان ملل متحد و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد است.»
عربستان سعودی روز یکشنبه بیانیهای صادر کرد و «نگرانی عمیق» خود را نسبت به تحولات ایران ابراز داشت. این بیانیه بر لزوم به کارگیری تمام تلاشها برای خویشتنداری، کاهش تنش و جلوگیری از تشدید اوضاع تأکید کرد.
میگل دیاز-کانل، رئیسجمهور کوبا نیز بمباران آمریکا را به شدت محکوم کرد و آن را «تشدید خطرناک» و نقض جدی منشور سازمان ملل دانست. ایوان گیل، وزیر امور خارجه ونزوئلا نیز در پستی در تلگرام اقدام آمریکا را محکوم کرد و خواستار توقف فوری خصومتها شد.
علاوه بر این، کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا و کایا کالاس، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از طرفهای درگیر خواستند که به میز مذاکره بازگردند و از تشدید بیشتر جلوگیری کنند.
رافائل ماریانو گروسی، رئیس سازمان ناظر هستهای سازمان ملل، در شبکه X نوشت که با توجه به دخالت آمریکا در جنگ اسرائیل و ایران، روز دوشنبه یک جلسه اضطراری هیئت مدیره را برگزار خواهد کرد.
تلافی در جریان است
عراقچی بعدازظهر یکشنبه در پستی در شبکه X گفت: «هفته گذشته، ما در حال مذاکره با آمریکا بودیم که اسرائیل تصمیم گرفت آن دیپلماسی را منفجر کند. این هفته، ما با گروه E3/EU گفتگو کردیم که آمریکا تصمیم گرفت آن دیپلماسی را منفجر کند.»
وزیر امور خارجه ایران پرسید: «چه نتیجهای از این میگیرید؟ برای بریتانیا و نماینده عالی اتحادیه اروپا، این ایران است که باید به میز مذاکره «بازگردد». اما ایران چگونه میتواند به چیزی بازگردد که هرگز ترک نکرده است، چه رسد به اینکه آن را منفجر کرده باشد؟»
ساعاتی پس از حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران، ارتش اسرائیل اعلام کرد که ایران موج جدیدی از موشکها را به سمت این کشور شلیک کرده است. این اولین بار پس از اعلام آمریکا مبنی بر حمله به تأسیسات هستهای ایران بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد که ۴۰ موشک، از جمله موشک پیشرفته خرمشهر-۴ خود را در حمله روز یکشنبه به اسرائیل پرتاب کرده است.
موشک خرمشهر-۴ سنگینترین کلاهک را در بین ناوگان موشکی بالستیک ایران دارد. تحلیلگران میگویند که این موشک ممکن است برای حفظ برد زیر ۲۰۰۰ کیلومتر، محدودیتی که توسط رهبر عالی ایران اعمال شده است، طراحی شده باشد.
عباس گلرو، رئیس کمیته سیاست خارجی مجلس، گفت که ایران حق قانونی دارد که بر اساس ماده ۱۰ معاهده عدم اشاعه هستهای (NPT) از آن خارج شود.
ماده ۱۰ تصریح میکند که یک عضو NPT «حق دارد از این معاهده خارج شود، اگر تشخیص دهد که وقایع فوقالعادهای منافع عالی کشورش را به خطر انداخته است.»
رسانههای دولتی ایران روز یکشنبه گزارش دادند که مجلس ایران به تصویب بستن تنگه راهبردی هرمز رأی داده است. این تصمیم هنوز به تأیید شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیاز دارد.
انفجارهایی روز یکشنبه در شهر بوشهر در جنوب غربی ایران شنیده شد، اما رسانههای وابسته به دولت ایران محل دقیق انفجارها را اعلام نکردند.
خبرگزاریها اعلام کردند که اسرائیل به این منطقه حمله کرده است. بوشهر محل تنها نیروگاه هستهای فعال ایران است و این شهر بندری نزدیک به تعدادی از پایتختهای منطقه خلیج فارس، واقع در اطراف خلیج فارس، قرار دارد.
رافائل گروسی، مدیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هفته گذشته هشدار داد که حمله مستقیم به نیروگاه هستهای بوشهر منجر به «انتشار بسیار بالای رادیواکتیو» خواهد شد که افراد در صدها کیلومتری نیروگاه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
صلح دورتر شده است
گزارش رویترز در روز یکشنبه حاکی از آن است که حمله چشمگیر آمریکا، از جمله هدف قرار دادن مستحکمترین تأسیسات هستهای زیرزمینی ایران، بزرگترین قمار سیاست خارجی ترامپ در دو دوره ریاست جمهوریاش محسوب میشود؛ قماری که با خطرات و ناشناختههای زیادی همراه است.
تحلیلگران به رویترز گفتند که ترامپ، که روز شنبه اصرار داشت ایران اکنون باید صلح کند یا با حملات بیشتر روبرو شود، ممکن است تهران را به تلافیجویی از طریق بستن تنگه هرمز، مهمترین شریان نفتی جهان، حمله به پایگاههای نظامی آمریکا و متحدانش در خاورمیانه، تشدید حملات موشکی خود به اسرائیل و فعالسازی گروههای نیابتی علیه منافع آمریکا و اسرائیل در سراسر جهان تحریک کند.
زو ژیکیانگ، پژوهشگر مرکز مطالعات خاورمیانه در دانشگاه فودان، روز یکشنبه به گلوبال تایمز گفت که اگرچه آمریکا به تأسیسات هستهای ایران حمله کرده است، نتیجه آن چیزی نخواهد بود که واشنگتن انتظار دارد. ایران به راحتی تسلیم نخواهد شد و درگیری به آسانی پایان نخواهد یافت.
این کارشناس خاطرنشان کرد که شروع جنگ آسان است اما پایان دادن به آن دشوار است. وی افزود که آمریکا ممکن است خواهان یک حمله سریع و خروج فوری باشد، اما احتمالاً رویارویی بین دو طرف ادامه خواهد یافت.
سیبیاس نیوز گزارش داد که آمریکا روز شنبه از طریق دیپلماتیک با ایران تماس گرفته و اعلام کرده است که این حملات تمام برنامههای آمریکا هستند و هیچ تلاشی برای تغییر رژیم در نظر گرفته نشده است.
در مورد چگونگی واکنش ایران به حملات آمریکا، زو گفت که ایران اکنون با یک تصمیم مهم روبرو است و پایگاههای نظامی آمریکا در عراق میتوانند اولین اهداف باشند. با این حال، وضعیت هنوز در حال پیشرفت است.
دینگ لونگ، استاد مؤسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بینالمللی شانگهای، گفت: «خطر گسترش وضعیت کنونی در خاورمیانه در حال افزایش است و پیامدهای جدی دارد، زیرا وضعیت امنیتی در منطقه با خطر از دست دادن کنترل مواجه است.» وی افزود: «اگر سایتهای هستهای ایران نابود شوند، تمامی گزینههای تلافیجویانه – از جمله حملات به منافع آمریکا و کنترل تنگه هرمز – ممکن است.» اقدامات تلافیجویانه ایران و حامیانش علیه آمریکا و اسرائیل وضعیت را در خاورمیانه بیشتر تشدید خواهد کرد و امنیت خاورمیانه در بسیاری از جنبهها، از جمله امنیت کشتیرانی دریایی، با تهدیداتی روبرو خواهد شد.
گروه حوثی یمن در بیانیهای در روز شنبه اعلام کرد که اگر واشنگتن به ایران حمله کند، کشتیهای آمریکا را هدف قرار خواهد داد.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، در بیانیهای که از تلویزیون المسیره حوثیها پخش شد، گفت: «اگر آمریکا در حمله و تجاوز علیه ایران دخالت کند… نیروهای مسلح (نیروهای حوثی) کشتیها و ناوهای جنگی آن را در دریای سرخ هدف قرار خواهند داد.»
دینگ افزود که بمباران آمریکا نشاندهنده تشدید جدی است و امیدها برای یک راهحل صلحآمیز را بر هم میزند. ایران احتمالاً تلافی خواهد کرد و منافع آمریکا در منطقه ممکن است آسیب ببیند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 