افشاگری‌های USAID: سانسور به مثابه تغییر رژیم
منبع: ال‌میادین انگلیسی
نویسنده: کیت کلارنبرگ
ترجمه مجله جنوب جهانی
اسناد فاش‌شده نشان می‌دهد که آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) به شرکت «ولنت پروجکتس» پول پرداخت کرده است تا منتقدان را سانسور کرده و پروپاگاندای غرب‌گرایانه را در سودان و فراتر از آن ترویج کند.
نقش «ولنت پروجکتس» در سودان
بر اساس این افشاگری‌ها، «ولنت پروجکتس» بیش از ۱ میلیون دلار از دفتر ابتکارات گذار (OTI) وابسته به USAID برای «مقابله با اطلاعات نادرست و حمایت ارتباطی» در سودان دریافت کرده است. این مبلغ هنگفت به طور مشکوکی در حساب‌های رسمی شرکت منعکس نشده است.
اسناد افشاشده که توسط ال‌میادین انگلیسی بررسی شده‌اند، نشان می‌دهند که USAID به طور پنهانی از خدمات شرکت بدنام «ولنت پروجکتس» که در زمینه «مقابله با اطلاعات نادرست» فعالیت می‌کند، برای سانسور و سرکوب انتقادات آنلاین از دولت دست‌نشانده‌ای که واشنگتن در اوت ۲۰۱۹ در سودان روی کار آورد، استفاده کرده است. هدف از این کار، تقویت حکومت ظالم و فاسد این رژیم در بحبوحه مخالفت‌های گسترده عمومی بود. این اسناد همچنین حاکی از آن است که سودان تنها کشوری نبوده که «ولنت» به عنوان ابزاری برای حمایت از بی‌ثباتی و مداخلات تحت رهبری غرب (چه پنهان و چه آشکار) مورد استفاده قرار گرفته است.
یک ورودی وب‌سایت USAID که از آن زمان حذف شده، برکناری عمر البشیر، رهبر دیرینه سودان در آوریل ۲۰۱۹ را فرصتی «تاریخی» برای «پیشبرد منافع ایالات متحده در سودان و منطقه» توصیف کرده بود. دفتر منحل‌شده «ابتکارات گذار» (OTI) این آژانس – که وظیفه‌اش ارائه «کمک‌های سریع، انعطاف‌پذیر و کوتاه‌مدت با هدف گذار سیاسی کلیدی» بود (که عملاً تعبیری برای تغییر رژیم است) – با «وزارتخانه‌های کلیدی» در دولت موقت سودان که چهار ماه بعد تشکیل شد، «همکاری نزدیک» داشته است. این همکاری شامل ایجاد و مدیریت چندین «دفتر رسانه‌ای» دولتی برای انتشار پروپاگاندا و مقابله با «اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده» بود.
گزارش متا در ژوئن ۲۰۲۱ در مورد «رفتار غیرمعتبر هماهنگ» جزئیاتی از کار «ولنت» برای OTI ارائه می‌دهد. این گزارش بیان می‌کند که یک شبکه مخرب شامل ۵۳ حساب فیس‌بوک، ۵۱ صفحه، سه گروه و ۱۸ کاربر اینستاگرام در سودان، «پس از بررسی اطلاعاتی درباره برخی فعالیت‌هایشان که توسط محققان ولنت پروجکتس به اشتراک گذاشته شده بود»، حذف شدند.
در اکتبر ۲۰۲۱، آمیل خان، رئیس «ولنت»، به رویترز گفت که «شبکه» سودانی «غیرمعتبری» که شرکت او شناسایی کرده بود، در واقع «سه برابر بزرگتر» از شبکه‌ای بود که فیس‌بوک در ژوئن همان سال حذف کرد و «بیش از ۶ میلیون دنبال‌کننده جذب کرده و همچنان در حال رشد بود». او متا را متهم کرد که به طور مناسبی عمل نکرده است. در مقابل، مدیران صفحاتی که «ولنت» آنها را «غیرمعتبر» معرفی کرده بود، این اتهام را قاطعانه رد کردند و به رویترز گفتند که اتهامات ناشی از انتقاد آنها از «سیاست‌های سرکوبگرانه و مدیریت ضعیف اقتصادی و سیاسی» دولت موقت بوده است.
دولت تحت حمایت OTI در سودان، که به شدت مورد انزجار مردم بود، در همان ماه (اکتبر ۲۰۲۱) سقوط کرد. این دولت در طول دو سال زمامداری خود، به دلیل فساد گسترده، حملات وحشیانه به مخالفان، ممنوعیت رسانه‌های خبری مخالف، زندانی کردن مخالفان بدون اتهام یا محاکمه، و سایر سوءاستفاده‌های فاحش از قدرت، شهرت ننگینی کسب کرده بود. آشکارا، «ولنت» به دنبال حذف سیستماتیک تمامی منتقدان آنلاین دست‌نشانده وفادار واشنگتن، به هزینه USAID، در کشوری بود که رسانه‌های اجتماعی تأثیر بسیار زیادی بر افکار عمومی و اقدامات آن دارند.
«تأثیرات قابل اندازه‌گیری»
در ظاهر، «ولنت پروجکتس» تصویری دوستانه و دموکراتیک از خود ارائه می‌دهد و «کارشناسان» داخلی آن اغلب در رسانه‌های اصلی در مورد موضوعاتی از «اطلاعات نادرست» در مورد انتشار کربن گرفته تا گمانه‌زنی در مورد اینکه آیا رپر کندریک لامار توسط یک شبکه ربات آنلاین تبلیغ شده است، نقل قول می‌شوند. با این حال، بنیانگذار آن، آمیل خان، مهارت‌های خود را در اجرای عملیات‌های تبلیغاتی و نفوذ برای گروه‌های افراط‌گرای تحت حمایت سازمان سیا و MI6 در طول جنگ کثیف سوریه کسب کرده است و اسناد فاش‌شده به وضوح نشان می‌دهند که او همچنان زیر پرچم «ولنت» به حقه بازی‌های قدیمی خود ادامه می‌دهد.
پیشینه ناپسند خان، او را از دیدگاه «پروژه کیمیاگری» (Project Alchemy)، یک گروه متشکل از نظامیان بازنشسته و کهنه‌کاران اطلاعاتی که توسط وزارت دفاع بریتانیا ایجاد شده و مسئول «وادار کردن کی‌یف به جنگیدن به هر قیمتی» بود، به یک نامزد ایده‌آل برای مدیریت «عملیات اطلاعاتی» در حمایت از جنگ نیابتی اوکراین تبدیل کرده است. سوالات متعددی در مورد اینکه آیا توطئه مخفی خان با «پل میسون»، روزنامه‌نگار مشهور، برای نابودی «گری‌زون» (The Grayzone) که در ژوئن ۲۰۲۲ فاش شد، ناشی از مأموریت مخفی او برای «کیمیاگری» بوده است، مطرح می‌شود.
رؤسای «کیمیاگری» در آوریل ۲۰۲۲ با خان تماس گرفتند و او را به عنوان «نینجا» در زمینه جنگ روانی معرفی کردند و از او دعوت کردند تا رهبری تلاش‌های «اطلاعاتی» آنها را بر عهده بگیرد. او در پاسخ گفت که «ولنت» قبلاً با «شمونیکس بین‌الملل» (Chemonics International) همکاری می‌کند، که «صندوق مشارکت برای اوکراین انعطاف‌پذیر» (Partnership Fund for a Resilient Ukraine – PFRU) را مدیریت می‌کند. PFRU که توسط دولت‌های غربی برای حمایت همه‌جانبه از کی‌یف تأسیس شده است، اکنون توسط وزارت خارجه بریتانیا و با «همکاری مستقیم» با دولت ولودیمیر زلنسکی اداره می‌شود.
خان توضیح داد که این پروژه مربوط به «ردیابی اطلاعات نادرست طرفدار روسیه که مخاطبان کلیدی در کشورهای مهم را هدف قرار می‌دهند… با هدف تأثیرگذاری بر سیاست در جهت طرفداری از روسیه» و مقابله با تلاش‌ها «برای چرخاندن مخاطبان کلیدی علیه ایده حمایت از اوکراین» بود. او به این موضوع افتخار کرد که «ولنت» «سابقه موفقیت در شناسایی، نظارت و توقف چنین فعالیت‌هایی» را داشته و از «کیمیاگری» پرسید: «آیا چنین چیزی مورد علاقه شما خواهد بود؟»
مدت کوتاهی پس از این تبادل ایمیل، «ولنت» یک پیشنهاد به PFRU ارائه کرد. این شرکت پیشنهاد داد «مخاطبانی را که برای تلاش‌های کرملین حیاتی هستند، شناسایی کرده و فرصت‌هایی را برای تأثیرگذاری بر روایت‌های آنها شناسایی کند» و بدین ترتیب از «تلاش‌های ارتباطی استراتژیک» کی‌یف حمایت کند. در صورت موفقیت، مقامات اوکراینی «جریانی از ‹فرصت‌های روایتی’» برای «تأثیرگذاری» و «جذب» مخاطبان نه تنها در روسیه، بلکه در «سایر کشورهای کلیدی» از جمله هند و ترکیه، از طریق رسانه‌های خبری، رسانه‌های اجتماعی و سایر منابع اطلاعاتی، در اختیار خواهند داشت.
«یک جنبه» از این پروژه «بر نقشه‌برداری از مخاطبان داخلی روسیه که برای برنامه‌های کرملین حیاتی هستند، با هدف شناسایی فرصت‌های تأثیرگذاری» تمرکز خواهد داشت. پیش‌بینی می‌شد که این کار توانایی کی‌یف را «برای ایجاد تغییرات رفتاری و نگرشی قابل اندازه‌گیری در میان مخاطبان کلیدی روسیه» افزایش دهد. در همین حال، «توانایی روسیه برای جذب سیاسی پیامدهای منفی مرتبط با درگیری»، مانند «تلفات نیروی انسانی» و «خسارات اقتصادی»، «کاهش» می‌یابد.
«بخش دوم» عملیات، شناسایی و نظارت بر «شبکه‌های رسانه‌های اجتماعی که عملیات اطلاعاتی روسیه را ارائه می‌دهند» در خارج از کشور خواهد بود. تجزیه و تحلیل «محتوا» و «الگوهای تعامل» این «شبکه‌های» ادعایی «جریان‌هایی از اطلاعات بسیار خاص و حساس به زمان را تولید می‌کند که برای ارائه فرصت‌هایی به ذینفعان [اوکراینی] برای دستیابی به نفوذ طراحی شده است.» این سند فخر می‌فروشد که «رویکرد و روش‌شناسی‌های خاصی که در آن تشریح شده است»، «بر اساس کاری است که [ولنت پروجکتس] قبلاً برای اهداکنندگان متعدد با تأثیرات قابل اندازه‌گیری انجام داده است.»
«پروژه اورلیوس» و دست‌کاری افکار عمومی
در حالی که در پرونده فاش‌شده هیچ مثالی ذکر نشده است، یک نامزد آشکار می‌تواند «پروژه اورلیوس» (Project Aurelius) باشد. این یک تلاش جنگ اطلاعاتی بود که در حالی که خان در امان، ترکیه، پایگاه عملیات برای انواع گروه‌های اطلاعاتی بریتانیا که او در طول جنگ کثیف سوریه با آنها همکاری می‌کرد، مستقر بود، انجام شد. هدف آن تضعیف حمایت نظامی روسیه از دمشق و حکومت ولادیمیر پوتین، با «آشکار ساختن واقعیت پیچیده‌ای که دولت آنها» در آن کشور با آن روبرو بود، بود.
طرح فاش‌شده این پروژه ادعا می‌کرد که «موقعیت روسیه در سوریه پرهزینه‌تر و کمتر موفقیت‌آمیزتر از آن چیزی است که کرملین اعتراف می‌کند» و موقعیت پوتین در داخل و خارج از کشور «شکننده» است. بنابراین، هدف ارائه مداخله روسیه در سوریه «آن‌طور که در رسانه‌های مخالف سوری ایجاد و اداره شده توسط اطلاعات بریتانیا به تصویر کشیده شده بود» به «مخاطبان کلیدی روسیه، از جمله مصرف‌کنندگان اصلی اخبار» بود. این «مکانیزم» می‌توانست به راحتی با «مأموریت دادن به فعالان رسانه‌ای مخالف سوریه» – به عبارت دیگر، عوامل بریتانیا – «برای جمع‌آوری مواد خام که ادعاهای روسیه را تضعیف می‌کند»، ساخته شود.
این پروژه ظاهراً از قبل «نقاط ورود بالقوه به رسانه‌های اصلی روسیه»، تیمی از «فعالان روسی مستقر در اوکراین با دسترسی به روزنامه‌نگاران خارجی و تأثیرگذاران افکار با پروفایل‌های رسانه‌ای» و «فعالانی که قادر به راه‌اندازی و مدیریت صفحات رسانه‌های اجتماعی روسی» از جمله «شبکه‌های اجتماعی مخالف روسی» بودند، داشت. به نظر می‌رسد بودجه از یک «گروه فعال رسانه‌ای سوری» تأمین می‌شود که ظاهراً توسط «کمک‌های مالی سوری‌های ثروتمند» تأمین مالی می‌شود و وجوه را به «یک نهاد مشابه روسی… ثبت‌شده در اوکراین» ارسال می‌کند.
«به‌ویژه مشکل‌ساز»
یک پرونده دیگر از «ولنت» نشان می‌دهد که این شرکت توسط «بنیاد تامسون رویترز» (Thomson Reuters Foundation)، شاخه «خیریه» آژانس خبری مشهور جهانی، برای «اندازه‌گیری سطح اعتماد مخاطبان به رسانه‌های مستقل در اوکراین» به کار گرفته شده است. این شرکت تجزیه و تحلیل گسترده‌ای را بر روی ۱۸۸ رسانه خبری جداگانه در کی‌یف انجام داد که «در انواع پلتفرم‌ها، از وب‌سایت‌ها تا صفحات فیس‌بوک و کانال‌های تلگرام» فعالیت می‌کردند. این تحلیل چهار گروه مخاطب جداگانه را شناسایی کرد: «مادربزرگ‌های ملی‌گرا»؛ «متخصصان مسلط به فناوری»؛ «طرفداران اولویت روسیه»؛ و «پسران مغرور اوکراینی» (با اشاره به شبه‌نظامیان راست افراطی آمریکایی). یافته‌ها در مارس ۲۰۲۱ ارائه شد.
«ولنت» دریافت که «مورد اعتمادترین منابع اطلاعاتی» در اوکراین «تمایل دارند افرادی باشند که بهتر است آنها را ‹وبلاگ‌نویسان سلبریتی› توصیف کرد»، زیرا «رسانه‌های بزرگتر… فرض می‌شود که منافع یک الیگارشی را ترویج می‌کنند.» نتیجه‌گیری شد که آن «وبلاگ‌نویسان سلبریتی» که می‌توانستند «سطح راحتی خاصی با فرهنگ و زبان روسی را منتقل کنند در حالی که لحنی بی‌طرفانه اما انتقادی نسبت به سیاست کرملین را حفظ می‌کنند»، «محتمل‌ترین بازیگران در فضای اطلاعاتی اوکراین برای جذب وسیع‌ترین طیف مخاطبان» هستند.
عمق تحقیقات «ولنت» به حدی بود که این شرکت «مطمئن» بود توصیه‌هایی را به رسانه‌های خبری فعال در محیط اطلاعاتی اوکراین ارائه کند. این شامل توسعه رسانه‌ها «در اطراف شخصیت‌های واقعی»، اجتناب از «ظاهر قبیله‌گرایی محدود» و «[احترام گذاشتن به] فرهنگ و تاریخ روسیه» هنگام «انتقاد از سیاست روسیه» بود. در همین حال، «محتوای طولانی» باید بر «مصاحبه‌های خبری» تمرکز کند، و رسانه‌ها «محتوای مناسب» را در سراسر پلتفرم‌ها «به روشی یکپارچه حول یک روایت مرکزی… [متناسب با] پروفایل‌های مخاطبان» منتشر کنند.
مشخص نیست چرا «بنیاد تامسون رویترز» به «ولنت» مأموریت داد تا محبوب‌ترین رسانه‌ها و شخصیت‌های مستقل و استراتژی‌های تبلیغاتی مؤثر را در اوکراین شناسایی کند. با این وجود، «گری‌زون» قبلاً فاش کرده بود که این بنیاد یک ارتش مخفی از روزنامه‌نگاران روسی طرفدار غرب را تحت یک عملیات پنهانی وزارت خارجه برای «تضعیف نفوذ دولت روسیه» آموزش داده است. مهم‌تر اینکه، این روزنامه‌نگار همچنین فاش کرده است که رویترز و TRF چگونه یک رسانه اپوزیسیون مصنوعی (استراتفورف) را با بودجه اطلاعاتی بریتانیا در مصر، «اسوات مصریه» (Aswat Masriya)، ایجاد کردند که در کودتای نظامی خونین ۲۰۱۳ قاهره نقش محوری داشت.
نکته قابل توجه این است که پرونده‌های افشاشده TRF مرتبط با آن پروژه پیشنهاد تکرار این تمرین را در اوکراین، «در آستانه انتخابات ۲۰۱۹»، ارائه می‌کردند. این موضوع ظاهراً با «کمبود پوشش خبری عمیق و مستقل» تحریک شده بود، که بنیاد آن را «به‌ویژه در مقاطع سیاسی کلیدی مانند انتخابات، به ویژه زمانی که منافع ذی‌نفع به دنبال تأثیرگذاری بر نتایج خاص هستند، مشکل‌ساز» می‌دانست. در این زمینه، زمان‌بندی تلاش تحقیقاتی «ولنت» برای TRF بسیار مشکوک به نظر می‌رسد.
در مارس ۲۰۲۱ بود که زلنسکی فرمانی صادر کرد که «استراتژی آزادسازی و ادغام مجدد» «سرزمین‌های موقتاً اشغال‌شده» در کریمه و دونباس را تشریح می‌کرد. این فرمان عملاً طرحی برای جنگ تمام‌عیار برای بازپس‌گیری هر دو قلمرو را ترسیم می‌کرد. بلافاصله، نیروهای کی‌یف در جنوب و شرق کشور شروع به تجمع کردند، که پیش‌درآمدی کلیدی برای درگیری نیابتی بود که در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد. شاید حامیان بریتانیایی زلنسکی می‌خواستند پیشاپیش اطمینان حاصل کنند که رسانه‌های «مستقل» محلی از «استراتژی» رئیس‌جمهور حمایت می‌کنند؟