آیا ایران علاوه بر جنگنده J-10C، به دنبال خرید انبوه موشک‌های پدافند هوایی از چین است؟ دقیقاً!

منتشر شده در تارنمای چینی ۱۶۳
ترجمه مجله جنوب جهانی

سرنوشت غم‌انگیز سرلشکر شادمانی، فرمانده پدافند هوایی ایران، تلخ و عبرت‌آموز بود: او با اینکه لباس نظامی‌اش را درآورده بود، از تلفن همراه استفاده نمی‌کرد و هر دو ساعت یک‌بار مخفیگاهش را تغییر می‌داد، اما باز هم توسط اسرائیل به شکلی دقیق هدف قرار گرفت و کشته شد. دخترش با ناراحتی عمیق گفت: «پدرم تمام اقدامات حفاظتی را انجام داده بود، اما باز هم در پست فرماندهی‌اش با موشک هدف قرار گرفت و جان باخت.» این اتفاق، تصویری کوچک اما واقعی از فروپاشی سیستم پدافند هوایی ایران بود: وقتی جنگنده‌های اسرائیلی، به‌ویژه جنگنده‌های پنهان‌کار F-35I، بدون هیچ مانعی وارد حریم هوایی ایران شدند و 50 درصد از تأسیسات پدافند هوایی را منهدم کردند و 20 افسر ارشد را به شهادت رساندند، آسمان تهران عملاً بی‌دفاع ماند.
این درس خونین، نقاط ضعف اساسی پدافند هوایی ایران را آشکار کرد: سیستم اصلی S-300 در برابر پارازیت‌های الکترونیکی عملاً بی‌اثر بود و در مقابل جنگنده‌های نسل پنجم F-35I هیچ حرفی برای گفتن نداشت. موشک‌های پدافند هوایی بومی ایران به سامانه ناوبری بیدو (Beidou) چین متصل نبودند و قابلیت مقاومت در برابر پارازیت آنها ضعیف بود. از همه کشنده‌تر، نفوذ داخلی به شکلی چشمگیر بود – بیش از 700 جاسوس در سپاه پاسداران کشف شد که تمام اطلاعات محرمانه فرماندهی را لو داده بودند.
01 آسیب‌پذیری پدافند هوایی، نقطه ضعف کشنده ایران
در حالی که F-35I های اسرائیل آزادانه در حریم هوایی ایران پرواز می‌کردند، آژیرهای هشدار پدافند هوایی تهران به نعره‌ای بی‌فایده تبدیل شده بودند. در حملات هوایی ماه ژوئن امسال، اسرائیل از «تاکتیک رعدآسا» استفاده کرد: جنگنده‌ها به نوبت به پرواز درآمده و با سوخت‌گیری هوایی، فشار را به طور مداوم حفظ می‌کردند و پس از بازگشت برای بارگیری مجدد مهمات، بلافاصله به نبرد بازمی‌گشتند. این عملیات کارآمد، شبکه پدافند هوایی ایران را کاملاً در هم شکست و نقاط ضعف کشنده آن را آشکار کرد.
تجهیزات پدافند هوایی ایران مدت‌هاست که از زمان خود عقب مانده‌اند. سیستم اصلی S-300 آن از میان 10 سیستم برتر جهانی خارج شده است و رادارهایش در برابر پارازیت‌های الکترونیکی مکرراً از کار می‌افتند و در مقابله با جنگنده‌های پنهان‌کار ناتوان هستند. اگرچه ایران در ماه مه اعلام کرده بود که توانایی کشف پدافند هوایی‌اش «نسبت به سال گذشته 5 برابر بهبود یافته» و توانایی رهگیری آن «2 تا 3 برابر افزایش یافته»، اما آزمایش در میدان نبرد این آمار را به چالش کشید.
طنزآمیزتر اینکه، موشک‌های بومی ایران در واقع دارای «هسته‌ای چینی» بودند – آنها برای حملات دقیق به سیستم ناوبری بیدو چین وابسته بودند. این سیستم در حملات ایران به اسرائیل عملکرد بسیار خوبی داشت و به طور مؤثر از تداخلات جلوگیری می‌کرد. با این حال، در بخش دفاعی، ایران به سازگاری تجهیزات روسی اعتماد کرده و پشتیبانی بیدو را رها کرده بود و در نهایت در حملات هوایی هزینه سنگینی پرداخت.
02 سپر چینی، انقلابی در آسمان خاورمیانه
در حالی که هنوز دود جنگ فروکش نکرده بود، وزیر دفاع ایران به چین سفر کرد. در کنفرانس وزرای دفاع سازمان همکاری شانگهای، عکس او که مستقیماً به سمت غرفه چین رفت و در کابین خلبان جنگنده J-10CE نشست، شوک بزرگی ایجاد کرد. این اتفاق به هیچ وجه تصادفی نبود – کمتر از 48 ساعت پس از آتش‌بس، ایران سیستم‌های پدافند هوایی چین را به عنوان اولین هدف خرید خود قرار داده بود.
سیستم پدافند هوایی چین مدت‌هاست که در خاورمیانه شهرت خوبی دارد. در جنگ هوایی هند و پاکستان، پاکستان با استفاده از رادارهای چینی و موشک‌های PL-15، موفق به سرنگونی 3 جنگنده رافال هندی شد. موشک HQ-9B چین از فناوری هدایت راداری فعال استفاده می‌کند که قابلیت مقاومت در برابر پارازیت آن سیستم‌های روسی را کنار می‌زند و برد تشخیص آن بیش از 300 کیلومتر است که حتی می‌تواند هواپیماهای سوخت‌رسان اسرائیل را تهدید کند.
چیزی که ایران را بیشتر به سمت خود جذب کرده، «بسته پدافند هوایی چینی» است: سیستم عملیاتی متشکل از جنگنده J-10CE + هواپیمای هشدار زودهنگام KJ-500 + موشک‌های HQ. این ترکیب قبلاً در پاکستان آزمایش شده بود: هنگامی که هواپیمای هشدار زودهنگام هدفی را کشف می‌کند، اطلاعات از طریق دیتا لینک بلافاصله به جنگنده‌ها و مواضع موشکی منتقل می‌شود و یک شبکه شکار سه بعدی ایجاد می‌کند. برای ایران که فاقد یک سیستم عملیاتی کامل است، این دقیقاً کلید مقابله با اسرائیل است.
03 نفت در ازای موشک، راهی برای دور زدن معاملات زیرزمینی
تحت تحریم‌های غرب، ایران به طور خلاقانه‌ای یک «مسیر مخفی» برای خرید نظامی ایجاد کرده است – استفاده از 25 میلیون بشکه نفت خام که به مدت 6 سال در بنادر چین گرفتار شده بودند، در ازای موشک. این محموله نفت خام به دلیل تحریم‌های آمریکا در بندر دالیان مانده بود و هزینه‌های نگهداری سال‌ها آن 450 میلیون دلار از ارزش آن را بلعیده و اجزای سبک‌تر نفت نیز به طور مداوم تبخیر می‌شدند. اما برای ایران، استفاده از این «دارایی مرده» برای به دست آوردن قدرت دفاعی فوری، یک حرکت هوشمندانه بود.
بر اساس گفته مقامات اطلاعاتی خاورمیانه، پس از برقراری آتش‌بس در 24 ژوئن، چندین سیستم پدافند هوایی چینی به طور محرمانه به ایران منتقل شده‌اند. اگرچه تعداد دقیق آن اعلام نشده است، اما مدل معامله واضح است: چین تجهیزات را فراهم می‌کند و ایران از طریق کشورهای ترانزیت مانند مالزی، نفت را برای پرداخت صورت‌حساب صادر می‌کند. در حال حاضر، واردات نفت خام ایران توسط چین 90 درصد از کل صادرات ایران را تشکیل می‌دهد و این کانال زیرزمینی به خط حیاتی توافق‌شده بین دو طرف تبدیل شده است.
این معامله معنای عمیق‌تری در ژئوپلیتیک نیز دارد. وقتی روسیه به دلیل درگیری در اوکراین تحت فشار است و از 50 فروند سوخو-35 وعده داده شده، تنها 4 فروند را تحویل داده است، ایران کاملاً متوجه شد: در بحرانی‌ترین لحظات، تنها چین می‌تواند به طور پایدار تجهیزات را تأمین کند.
04 میدان نبرد نهایی، در دفتر تهران
با این حال، ارتقاء سخت‌افزار تنها ظاهر ماجراست و جنگ واقعی ایران در خطوط نامرئی جریان دارد. فاجعه سرلشکر شادمانی حقیقت تلخی را آشکار می‌کند: حتی بدون استفاده از تلفن همراه و جابجایی مکرر، اسرائیل می‌توانست از طریق عوامل داخلی و درب‌های پشتی ارتباطی او را ردیابی کند. نرم‌افزارهای هندی با برنامه‌های جاسوسی آلوده شده بودند و شبکه‌های ارتباطی غربی به ابزار نظارتی کمک می‌کردند – این آسیب‌پذیری‌ها کشنده‌تر از کمبود موشک‌های پدافند هوایی بودند.
تجهیزات هوآوی به کلید حل مشکل تبدیل شده‌اند. ویژگی شبکه ارتباطی چین که نظارت آمریکا را جدا می‌کند، دقیقاً ابزاری است که ایران برای پاکسازی عوامل داخلی به آن نیاز دارد. هنگامی که تمام ارتباطات نظامی به سیستم هوآوی منتقل شوند، آن «موش‌های کور» که از طریق تجهیزات غربی اطلاعات را فاش می‌کردند، دیگر جایی برای پنهان شدن نخواهند داشت. به همین دلیل است که کارشناسان نظامی قاطعانه می‌گویند: فوری‌ترین نیاز ایران موشک نیست، بلکه بازسازی «خندق دیجیتال» برای ارتباطات امن است.
سرنگونی جنگنده‌های رافال در میدان نبرد هند و پاکستان توسط J-10CE، برد موشک‌های HQ-9B که خلیج فارس را پوشش می‌دهد، و قطع درب‌های پشتی نرم‌افزارهای جاسوسی توسط 5G هوآوی – انتخاب تهران دیگر نیازی به توضیح ندارد.
زمانی که دربار سلطنتی عربستان سعودی ناگهان 6 میلیارد دلار برای خرید 80 جنگنده چینی هزینه کرد و به شدت خواستار «تحویل زودتر از ایران» شد، بازی قدرت در خاورمیانه دگرگون شد. آمریکا از فروش F-35 به عربستان سعودی خودداری می‌کند، اما جنگنده‌های پنهان‌کار را به اسرائیل به وفور می‌دهد؛ روسیه سال‌هاست که سفارشات ایران را به تعویق انداخته، اما چین با وجود تحریم‌ها، کانال مبادله نفت در ازای موشک را باز کرده است – نقشه نظامی جهان در میان بوی باروت در حال بازسازی است.
اما امتحان نهایی تهران نه در مرزها، بلکه در داخل است: وقتی سپاه پاسداران هفتصد و یکمین جاسوس را شناسایی کرد، آیا آنها متوجه شدند – پیشرفته‌ترین موشک‌ها هم نمی‌توانند جلوی گلوله‌ای که از پشت شلیک می‌شود را بگیرند؟

مطالبی که در ارنمای ۱۶۳ منتشر می‌شود معمولاً نظرات فردی نویسنده است.

تفسیر رسانه چینی چیناکوم از صفحه سفر اخیر وزیر دفاع ایران

بازدید وزیر دفاع ایران از ناو 052D چین؛ پیامی نو در همکاری‌های نظامی
بازدید وزیر دفاع ایران، امیر سرتیپ آشتیانی، از ناو 052D چین، نشانه‌ای جدید از همکاری‌های نظامی بین دو کشور است. این سفر به چین و شهر چینگ‌دائو، نخستین سفر یک مقام بلندپایه ایرانی به این کشور پس از بحران اخیر بین ایران و اسرائیل است. امیر سرتیپ آشتیانی در این سفر، ماموریت‌های مهمی را بر عهده دارد.
حضور در اجلاس وزرای دفاع سازمان همکاری شانگهای
یکی از اهداف این سفر، شرکت در اجلاس وزرای دفاع کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای است. در این اجلاس، علاوه بر وزیر دفاع ایران، وزرای دفاع روسیه، پاکستان و سایر کشورها نیز حضور دارند. سازمان همکاری شانگهای به عنوان یک سازمان بین‌المللی که بر پایه عدم تعهد، توسعه مشترک و حمایت متقابل بنا شده، تاثیر بسزایی در سطح جهانی دارد. این اجلاس فرصت مهمی برای تبادل نظر بین کشورها فراهم می‌کند و به تقویت همکاری‌های نظامی و هماهنگی‌های استراتژیک بین اعضا کمک می‌کند. برای ایران، با توجه به شرایط تنش‌آلود کنونی، استفاده از فرصت این سازمان برای بحث و تبادل نظر در مورد مسائل امنیتی منطقه و یافتن راهکارهای مشترک، اهمیت ویژه‌ای دارد.
جلب حمایت متحدان در برابر تهدیدات آمریکا و اسرائیل
برای ایران که با تهدیدات دوگانه آمریکا و اسرائیل مواجه است، جلب حمایت کشورهای دوست، هدف مهم دیگری از این سفر است. امیر سرتیپ آشتیانی پس از ورود به چین، در اولین اقدام، از وزیر دفاع چین، سپهبد «دنگ جون»، به خاطر مواضع حمایتی چین از حق ایران در دفاع از خود در برابر حملات اخیر، قدردانی کرد. او همچنین از چین خواست تا به ایفای نقش سازنده خود در حفظ توافق آتش‌بس بین ایران و اسرائیل و کاهش تنش‌ها در منطقه ادامه دهد. این نشان می‌دهد که ایران امیدوار است چین نقش پررنگ‌تری در مسائل بین‌المللی ایفا کرده و از ایران به لحاظ سیاسی و معنوی حمایت کند.

بازدید از ناو 052D و پیام‌های احتمالی

امیر سرتیپ آشتیانی و سایر وزرای دفاع، از ناو 052D نیروی دریایی چین بازدید کرده و توضیحات مقامات چینی در مورد این ناو پیشرفته را استماع کردند. پیش از این نیز، در جریان رزمایش مشترک دریایی ایران و چین، فرمانده نیروی دریایی ایران از ناو «بائوتو» چین بازدید کرده بود. تکرار این بازدید، می‌تواند حامل پیام‌های خاصی باشد. از منظر نظامی، ناو 052D به عنوان یکی از تجهیزات پیشرفته نیروی دریایی چین، با توانایی‌های رزمی و سطح فناوری بالای خود، تاثیر عمیقی بر وزیر دفاع ایران گذاشته است. این بازدید، علاوه بر نمایش قدرت نیروی دریایی چین، می‌تواند فرصت‌های جدیدی را برای تبادل فناوری‌های نظامی و همکاری بین دو کشور فراهم کند. در آینده، احتمال همکاری‌های بیشتر در زمینه آموزش‌های نظامی و توسعه تجهیزات وجود دارد.
دیدار با وزیر دفاع بلاروس و گسترش همکاری‌های نظامی
امیر سرتیپ آشتیانی در حاشیه اجلاس شانگهای، با وزیر دفاع بلاروس، سپهبد «ویکتور خرنین»، نیز دیدار کرد. او در این دیدار، به تنش‌های اخیر بین ایران و اسرائیل اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که همکاری‌های نظامی با بلاروس گسترش یابد. طرف بلاروسی نیز آمادگی خود را برای گسترش همکاری‌ها با ایران اعلام کرد، اما جزئیات این همکاری‌ها هنوز در دست بررسی است. این اقدامات نشان‌دهنده رویکرد فعال ایران در زمینه توسعه همکاری‌های نظامی و تلاش برای تقویت امنیت خود از طریق همکاری با کشورهای بیشتر است.
تحلیل رسانه‌های غربی و واقعیت‌های موجود
رسانه‌های غربی معتقدند که هدف از سفر وزیر دفاع ایران به چین، دریافت کمک‌های مادی و حتی نظامی از این کشور است. با این حال، این گمانه‌زنی‌ها با واقعیت همخوانی ندارد. چین همواره از ایران در زمینه‌های سیاسی و معنوی حمایت کرده، اما هرگز وعده کمک نظامی به این کشور را نداده است. دلیل اصلی این امر، تمایل چین به جلوگیری از هرگونه اقدام تهاجمی جدید و حفظ صلح و ثبات در منطقه است. از سوی دیگر، ارائه کمک نظامی به ایران می‌تواند خشم سایر کشورهای خاورمیانه از جمله اسرائیل، عربستان سعودی و امارات متحده عربی را برانگیزد و موقعیت سیاسی چین در منطقه را به خطر اندازد.
«کریگ سینگلتون»، پژوهشگر ارشد مسائل چین در اندیشکده‌ای در واشنگتن، معتقد است که الگوی رفتاری چین در خاورمیانه، بیشتر سیاسی و تجاری است تا نظامی. چین ترجیح می‌دهد از طریق ایجاد آشتی بین کشورهای مختلف، منافع مشترک را تقویت کرده و اختلافات را حل کند، نه اینکه مانند آمریکا از طریق ارائه کمک‌های نظامی گسترده، به دنبال ایجاد نیروهای نیابتی و تامین منافع استراتژیک خود باشد. چین همواره بر اصول پنج‌گانه همزیستی مسالمت‌آمیز تاکید داشته و در تلاش برای ترویج صلح و توسعه در منطقه است. در مورد مناقشه ایران و اسرائیل نیز، چین فعالانه در تلاش برای میانجی‌گری و حل مسالمت‌آمیز بحران است. (ویراستار مسئول: لو چی‌لونگ CM0882)