ترجمه مجله جنوب جهانی
مصاحبه عراقچی با لوموند:
شرط ایران برای مذاکره: تضمین آمریکا در برابر حمله نظامی
وزیر امور خارجه ایران در مصاحبهای کتبی، که به دلیل ملاحظات امنیتی به صورت از راه دور انجام شد، شروط کشورش را برای از سرگیری مذاکرات هستهای بیان کرد. او همچنین خبر بازداشت «لنارت مونتروس»، دوتابعیتی فرانسوی-آلمانی که از ۱۶ ژوئن گذشته ناپدید شده بود، را تأیید کرد.
عراقچی در گفتوگو با لوموند تأکید کرد که ایران همچنان آماده مذاکره با واشنگتن درباره پرونده هستهای است، مشروط بر اینکه آمریکا «تضمینهای لازم در برابر هرگونه تهاجم» را ارائه دهد، به «احترام متقابل» پایبند باشد و «اشتباهاتش» را بپذیرد. با این حال، وی مذاکره درباره برنامه موشکی بالستیک ایران را که آن را «کاملاً دفاعی و بازدارنده» خواند، به طور قاطعانه رد کرد.
ادعای ترامپ و ارزیابی خسارات هستهای
در پاسخ به ادعای دونالد ترامپ مبنی بر نابودی برنامه هستهای ایران در حملات سیزدهم تا بیستوپنجم ژوئن، و اظهارات رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، مبنی بر تأخیر چندماهه در این برنامه، عراقچی گفت:
«پس از حمله ایالات متحده به تأسیسات تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، خسارات جدی به بار آمد که در حال ارزیابی آن هستیم و حق مطالبه غرامت برای این خسارات را برای خود محفوظ میدانیم. این ادعا که برنامهای نابود شده است، یا اینکه ملتی باید برنامه هستهای صلحآمیز خود را که برای تأمین نیازهای انرژی، پزشکی، داروسازی و کشاورزی است، متوقف کند، یک اشتباه محاسباتی بزرگ است.»
او افزود: «برنامهای که تحت نظارت مستمر آژانس بینالمللی انرژی اتمی است و در چارچوب قوانین بینالمللی فعالیت میکند، فقط شامل ساختمانها و ماشینآلات نیست. اراده ملتی که توانسته است به عالیترین سطوح دانش دست یابد، قابل نابودی نیست. گزارشهای آژانس بارها تأیید کردهاند که هیچگونه انحرافی به سمت فعالیتهای نظامی در برنامه هستهای صلحآمیز ایران مشاهده نشده است.»
عراقچی با اشاره به آسیب وارده به سیستم عدم اشاعه خاطرنشان کرد: «آنچه واقعاً برگشتناپذیر است، ضربهای است که به سیستم عدم اشاعه وارد شده است. حمله به تأسیسات هستهای تحت نظارت آژانس و عدم محکومیت آن از سوی کشورهای غربی، به منزله تهاجم به قوانین بینالمللی و به طور خاص به سیستم عدم اشاعه است. از سال ۲۰۰۳، تلاش ما بر توسعه برنامه هستهای صلحآمیز در چارچوب قوانین بینالمللی و با مشارکت کشورهای دارای فناوری هستهای برای ایجاد اعتماد متمرکز بوده است. اما تحریمها و رفتارهای متناقض شرکای ما در برجام [توافق هستهای وین در سال ۲۰۱۵ بین ایران، آمریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، روسیه و چین] این مسیر را دشوار ساخته است.»
شرط ایران برای از سرگیری مذاکرات با آمریکا
در پاسخ به این سوال که آیا ایران پس از بمبارانهای آمریکا، تمایل به از سرگیری مذاکرات با ایالات متحده دارد، عراقچی اظهار داشت:
«ایران همواره آمادگی بنیادین خود را برای مذاکره بر اساس احترام متقابل نشان داده است. دشمن ما [آمریکا] یک توافق چندجانبه و بینالمللی را زیر پا گذاشت [با خروج یکجانبه از برجام در سال ۲۰۱۸]، حریم هوایی ما را در میانه مذاکرات نقض کرد و به تأسیسات ما حمله کرد. این حملات میتوانستند فاجعهای زیستمحیطی و انسانی به بار آورند که نه تنها ایمنی و سلامت مردم ایران، بلکه جمعیتهای منطقه را برای سالهای آینده تحت تأثیر قرار میداد.»
وی افزود: «دیپلماسی یک خیابان دوطرفه است و این آمریکا بود که مذاکرات را قطع کرد و به اقدامات نظامی روی آورد. بنابراین، ضروری است که مسئولیت این اشتباهات پذیرفته شود و نشانه روشنی از تغییر رفتار مشاهده شود. باید تضمین شود که در آینده، در طول مذاکرات، آمریکا حمله نظامی انجام نمیدهد.»
درباره برنامهریزی مذاکرات در روزهای آتی، عراقچی توضیح داد: «در حال حاضر، تبادلات دیپلماتیک از طریق برخی کشورهای دوست یا میانجیگران در حال انجام است. قالب گفتگوها ممکن است بسته به شرایطی که پیشتر ذکر شد، تغییر کند. گفتگو همواره در کانون سیاست خارجی ایران بوده و هست، و شما در تاریخ نمونهای نخواهید یافت که ایران این اصل را نقض کرده باشد.»
دیدگاه ایران درباره ادعاهای ترامپ و برنامه هستهای صلحآمیز
عراقچی در واکنش به ادعای ترامپ مبنی بر نجات جان رهبر عالی ایران و تهدید به حملات بیشتر در صورت ادامه غنیسازی اورانیوم، گفت:
«ایالات متحده تنها زمانی به عظمت خواهد رسید که به ارزشهای اخلاقی والای خود پایبند باشد. رهبر انقلاب اسلامی ایران، فراتر از ابعاد سیاسی خود، جایگاه منحصر به فردی در قانون اساسی کشور دارد، قانونی که اکثریت مردم ایران آن را تأیید کردهاند. ما به کسی اجازه نخواهیم داد که تحت تهدید جنگ، ملت ما را از ارادهاش محروم کند. علاوه بر این، بر خلاف ادعاها و اهداف قبلی خود، اسرائیل به پیروزی دست نیافت.»
در مورد پیشنهاد تشکیل کنسرسیومی بین ایران و کشورهای منطقه برای تأسیس برنامه هستهای غیرنظامی، وزیر امور خارجه ایران بیان داشت: «ایران همواره از ایدههای مبتنی بر همکاری و شفافیت بینالمللی و منطقهای استقبال کرده است، هرچند موفقیتها در این مسیر نادر بودهاند. برای مثال، میتوانید همکاری ایران و فرانسه در شرکت فراماتوم در دهه ۱۹۷۰ را ببینید. دولت فرانسه فعالیتهای ایران در فراماتوم را مسدود کرد و همچنین سود سهام ایران را بلوکه کرد. همین اتفاق در همکاری ایران و آلمان در دهه ۱۹۷۰ نیز رخ داد.»
وی افزود: «با این حال، هرگونه همکاری منطقهای برای مذاکره باز است. تنها شرط ما این است که حقوق و منافع مردم ایران نادیده گرفته نشود. ایران بارها اعلام کرده است که آماده است تا برای توسعه فناوری هستهای صلحآمیز خود با هر کشور مسئولی، به ویژه همسایگان خود، وارد گفتگو و همکاری شود.»
موضع ایران در قبال غنیسازی و برنامه موشکی
در پاسخ به سوالی درباره آمادگی ایران برای کنار گذاشتن غنیسازی اورانیوم و سطح کاهش آن در صورت توافق، عراقچی گفت:
«ما غنیسازی اورانیوم را بر اساس حقوق خود تحت معاهده عدم اشاعه سلاحهای هستهای (NPT) انجام میدهیم و همواره گفتهایم که هیچ قصد نظامی نداریم. حتی اکنون، پس از مورد حمله قرار گرفتن، از سیاست رسمی خود در مورد تسلیحات هستهای که مبتنی بر یک فتوای دینی است و تولید، انباشت و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی را غیرانسانی و غیر اسلامی میداند، عدول نکردهایم.»
وی افزود: «سطح غنیسازی بر اساس نیازهای ایران تعیین میشود. تحت برجام، ما یک سطح تک رقمی [برای غنیسازی اورانیوم در ۳.۶۷ درصد] تعیین کردیم. بعدها، هنگامی که کشور تأمینکننده، آرژانتین، نتوانست به تعهدات خود در قبال راکتور تحقیقاتی تهران که برای تولید داروها و رادیوداروها استفاده میشود، عمل کند، ما به غنیسازی ۲۰ درصد ادامه دادیم، اما تنها برای این منظور. سپس آن را به ۶۰ درصد افزایش دادیم تا نشان دهیم که تهدید و فشار راهحل نیستند. اصل غنیسازی هم یک حق و هم یک نیاز برای ایران است، اما این جزئیات را میتوان در چارچوب یک توافق متوازن، متقابل و تضمین شده مذاکره کرد.»
درباره مذاکره بر سر برنامه موشکی بالستیک، آنگونه که برخی پایتختهای اروپایی، به ویژه پاریس، درخواست کردهاند، عراقچی توضیح داد: «اگر فرانسه توسعه موشکهای دوربرد توسط برخی کشورها، یا حتی فروش آنها را تحمل میکند، چرا برنامه دفاع بالستیک ایران را که دارای برد محدود است و بخشی از زرادخانه دفاعی کشور است، زیر سؤال میبرد؟ ما بارها اعلام کردهایم که برنامه موشکی ما صرفاً دفاعی و بازدارنده است. در شرایطی که ایران دائماً توسط اسرائیل و آمریکا تهدید میشود و اکنون مورد حمله آنها قرار گرفته است، انتظار از ایران برای کنار گذاشتن قابلیتهای دفاعی خود غیرمنطقی است. همانطور که کشورهای اروپایی از حق خود در دفاع از خود دفاع میکنند، ایران نیز به همین ترتیب حق مشروع خود را برای انجام این کار محفوظ میدارد.»
نقش اروپا و تهدید به بازگشت تحریمها
در واکنش به اظهارات ژان نوئل باروت، وزیر امور خارجه فرانسه، مبنی بر تمایل اروپا برای ایفای نقش در مذاکرات آینده و هشدار او در مورد فعالسازی مکانیسم «بازگشت خودکار تحریمها» (snapback) در صورت عدم مذاکره ایران بر سر چارچوب سختگیرانه برای برنامه هستهای خود، عراقچی تأکید کرد:
«تهدید تحریمها به دیپلماسی کمک نمیکند. اگر اروپا واقعاً به دنبال ایفای نقش محوری است، باید استقلال و بیطرفی خود را نشان دهد. یکی از نشانههای این امر، محکوم کردن تجاوز اسرائیل و حمله آمریکا به تأسیسات ایران خواهد بود. فرانسه این کار را انجام نداده است. در این شرایط، چگونه میتوان از ایران انتظار داشت که به قوانین بازی بینالمللی پایبند باشد؟»
او افزود: «اروپا میتواند هم در حفظ توافق هستهای و هم در کاهش تنشها، نقش سازندهای ایفا کند، مشروط بر اینکه اقدامات تهاجمی اسرائیل را محکوم کند. ما از نقش سازنده سه کشور اروپایی [گروه E3: فرانسه، آلمان و بریتانیا] در بازسازی برجام حمایت میکنیم، مشروط بر اینکه از اقدامات تحریکآمیز و غیرسازنده مانند تهدید به مکانیسم «بازگشت خودکار تحریمها» که همانند یک حمله نظامی خواهد بود، خودداری کنند. از دیدگاه ما، چنین حرکتی پایان نقش فرانسه و اروپا در مسئله برنامه هستهای صلحآمیز ایران را رقم خواهد زد.»
NPT و ترور دانشمندان هستهای
درباره احتمال خروج از معاهده NPT، وزیر امور خارجه ایران گفت: «در حال حاضر چنین قصدی نداریم. حتی در شرایط سخت تحریمها، ترور دانشمندانمان و عملیاتهای خرابکاری، نشان دادهایم که به NPT احترام میگذاریم. علاوه بر این، ما معتقدیم که احترام به قوانین معاهده نباید یکجانبه باشد.»
در خصوص ترور افسران نظامی و دانشمندان هستهای ایران که اسرائیل آن را «ترورهای هدفمند» میخواند و نشاندهنده نفوذ بالای سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل در ایران است، عراقچی اظهار داشت:
«ترور دانشمندان، مقامات نظامی و خانوادههای آنها در ایران، نقض فاحش قوانین بینالمللی است و ماهیت تروریستی و غیرمسئولانه اسرائیل را نشان میدهد. این اقدام غافلگیرکننده نیست، بلکه یک عمل بزدلانه است. جمهوری اسلامی ایران، با تکیه بر قابلیتهای امنیتی و اطلاعاتی خود و همچنین همکاری مردم ایران، از زمان حملات، بسیاری از این شبکهها را شناسایی و خنثی کرده است.»
حمله به زندان اوین و بازداشتها
درباره حمله به زندان اوین و تعداد کشتهشدگان و همچنین دستگیری صدها نفر، وزیر امور خارجه ایران گفت: «حمله به زندان یک عمل غیرانسانی است که با استانداردهای بینالمللی مغایرت دارد و باید قاطعانه محکوم شود. طبق گزارش قوه قضائیه، در طول این حمله، ۷۹ نفر – شامل کارکنان زندان اوین، سربازان در حال انجام وظیفه، زندانیان و خانوادههایشان که در اتاق ملاقات حضور داشتند، و همچنین برخی از همسایگان زندان – کشته شدند.»
او افزود: «در خصوص بازداشت برخی از مظنونانی که در طول حمله اسرائیل با قصد انجام عملیات خرابکارانه اقدام کردهاند (…), جمهوری اسلامی ایران، مطابق با قوانین ملی خود، مسئولیت خود را در حفاظت از امنیت شهروندانش انجام داده است.»
در مورد سسیل کوهلر و ژاک پاریس، دو شهروند فرانسوی که پس از سه سال بازداشت به اتهام جاسوسی برای موساد متهم شدهاند و خانوادههایشان این اتهامات را رد میکنند، عراقچی توضیح داد: «روند قانونی پرونده آنها، مطابق با جرمی که مرتکب شدهاند، بر اساس قوانین ایران در حال پیگیری است. تماسهای کنسولی نیز با این دو نفر، مطابق با قوانین، برقرار شده است. در اول ژوئیه، کاردار سفارت فرانسه طبق برنامه با آنها ملاقات کرد.»
درباره وضعیت دوچرخهسوار جوان فرانسوی-آلمانی، لنارت مونتروس، که در ۱۶ ژوئن در ایران ناپدید شد، عراقچی تأیید کرد: «او به دلیل ارتکاب جرمی بازداشت شده است و یک اطلاعیه رسمی در مورد وضعیت به سفارت فرانسه ارسال شده است.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 