تهیه و تنظیم جنوب جهانی
در عصر کنونی، که قدرت فناورانه نقشی محوری در ژئوپلیتیک ایفا میکند، ظهور سیستمعامل «هارمونی» (鸿蒙 – Hongmeng/HarmonyOS) توسط شرکت هواوی، نه تنها یک دستاورد تکنولوژیکی، بلکه بیانیهای راهبردی از سوی چین برای دستیابی به استقلال و حاکمیت فناورانه است. این سیستمعامل هارمونی، در بدو امر نه برای رقابت مستقیم با اندروید، iOS و ویندوز، بلکه با افقی فراتر و جاهطلبانهتر، جهت بنیاد نهادن «پایهای دیجیتال یکپارچه» برای دوران فراگیر اینترنت اشیاء هوشمند (万物智联时代) معرفی گردید. از دیدگاه وانگ چنگلو، مدیر عامل شرکت شن کای هونگ (深开鸿)، جایگزینی اندروید تنها بخش کوچکی، کمتر از ۵ درصد، از ارزش حقیقی هارمونی را تشکیل میدهد. این چشمانداز، هارمونی را به فرصتی تاریخی برای چین بدل میکند تا بر فناوریهای بنیادین مسلط شده و اکوسیستم منحصربهفرد خود را توسعه دهد.
نیازهای هواوی و آیندهنگری استراتژیک: دو کاتالیزور اصلی
تولد هارمونی ریشه در دو عامل کلیدی دارد: نخست، نیازهای درونی و رو به رشد محصولات هواوی. هواوی همواره در پی ارائه تجربههای کاربری ممتاز و بینظیر برای محصولات خود بوده است. این آرمانگرایی مستلزم تغییرات عمیق و بهینهسازیهای بنیادی در سیستمعامل اندروید بود؛ اما، نفوذ و کنترل نهایی گوگل بر این تغییرات، دست هواوی را برای نوآوریهای عمیقتر میبست. دوم، بینش آیندهنگرانه هواوی و سازوکار برنامهریزی استراتژیک (SP) در این شرکت. هواوی با پیشبینی دقیق خود از رشد فزاینده دستگاههای هوشمند در آینده، دریافت که نیاز به یک سیستمعامل یکپارچه برای هماهنگسازی این دستگاهها بیش از پیش احساس خواهد شد. این درک عمیق از آینده، منجر به تصمیم راهبردی برای عدم توسعه یک «سیستمعامل تک دستگاهی» شد.
DNA هارمونی: سه ستون اصلی برای «جهان فیزیکی قابل برنامهریزی»
هارمونی بر سه رکن اصلی بنا شده است که آن را از سایر سیستمعاملها متمایز میکند:
* سیستم یکپارچه برای چندین دستگاه: طراحی هارمونی به گونهای است که از عملکرد هماهنگ و همافزایی بیدرنگ بین دستگاههای مختلف پشتیبانی میکند.
* قابلیت گذرگاه نرمافزاری توزیع شده (分布式软总线 – Distributed Soft Bus): این فناوری، که قلب تپنده هارمونی محسوب میشود، امکان تبدیل دستگاههای فیزیکی متعدد به «یک سیستم منطقی» را فراهم میآورد، گویی از طریق «فیبر نوری مجازی» به یکدیگر متصل هستند. ایده اولیه این رویکرد، از تجربه موفق هواوی در فناوری «MSC POOL» در عربستان سعودی در سال ۲۰۰۵ الهام گرفته شده است. این گذرگاه نرمافزاری، مرزهای فیزیکی بین دستگاهها را در هم میشکند و قابلیت «تعریف نرمافزاری سختافزار» را به واقعیتی ملموس تبدیل میکند.
– یک بار توسعه، استقرار چندگانه (一次开发, 多端部署): این ویژگی انقلابی، به توسعهدهندگان این امکان را میدهد تا با یک بار نوشتن کد، آن را بر روی طیف وسیعی از دستگاهها، با اندازهها و وضوحهای صفحه نمایش متفاوت، بدون نیاز به بازنویسی گسترده، مستقر کنند. این امر با کامپوننتسازی هوشمندانه رابط کاربری (UI) و بهرهگیری از یک «سیستم گرید» پیشرفته محقق شده است.
گذار از «جایگزینی کشویی» به «تک فریمورک»: پاسخی به چالشها و فرصتها
در ابتدا، هارمونی به عنوان یک بستر آزمایشی برای نوآوریهای کلیدی هواوی عمل میکرد که سپس این نوآوریها به رابط کاربری اندروید هواوی، EMUI، منتقل میشدند؛ رویکردی که در داخل هواوی به «جایگزینی کشویی» معروف بود. با این حال، تصمیم اخیر برای حرکت به سمت «تک فریمورک» (و عدم سازگاری با اندروید)، عمدتاً ناشی از محدودیتهای اعمال شده توسط تحریمهای آمریکا بر عملکرد تراشه و همچنین اعتماد به نفس فزاینده هارمونی در تواناییهای بومی خود در توسعه توزیع شده بود. امروزه، قابلیتهایی چون گذرگاه نرمافزاری توزیع شده و یک بار توسعه، استقرار چندگانه، به مزیتهای اصلی هارمونی در پیشبرد اکوسیستم تک فریمورک آن تبدیل شدهاند.
چالشها و فرصتها: افقهای گستردهتر برای اکوسیستم هارمونی
مهمترین چالش پیش روی هارمونی، افزایش حجم و تنوع سختافزارهایی است که از اکوسیستم آن پشتیبانی میکنند. شرکتهایی چون شن کای هونگ، با تمرکز بر گسترش OpenHarmony به دستگاههای غیرهواوی، نقش حیاتی در غلبه بر این چالش ایفا میکنند. «باز بودن» و ماهیت منبع باز (Open Source) هارمونی، عنصری حیاتی برای رشد اکوسیستم آن است. هواوی با اهدای بخشهای اساسی از قابلیتهای سیستمعامل ترمینال هوشمند خود به بنیاد منبع باز اتم باز (Open Atom Open Source Foundation) تحت عنوان OpenHarmony، این تعهد به باز بودن را نشان داده است. در واکنش به تحریمها و کاهش وابستگی به سختافزار هواوی، این شرکت به سمت توسعه اکوسیستم هارمونی بر روی سختافزارهای غیرهواوی در صنایع متعدد حرکت کرده است.
شن کای هونگ: معماران آیندهای «قابل برنامهریزی»
شن کای هونگ (深开鸿 – Shenzhen Kaihong Digital Industry Development Co., Ltd.)، تحت هدایت وانگ چنگلو، به ستون فقرات توسعه OpenHarmony در «هزاران صنعت» (千行百业) تبدیل شده است. این شرکت، پروژههایی نوآورانه نظیر «روشن شدن چراغها با آمدن ماشین» در تونلهای بزرگراهی (که منجر به کاهش ۳۰-۴۰٪ در مصرف برق شده است) و اتصال بیش از ۳۰۰۰ دستگاه در یک ساختمان به «یک تلفن همراه بزرگ» را به مرحله اجرا درآورده است. هدف شن کای هونگ، تبدیل شدن به یک «Wintel» (پلتفرم مایکروسافت + اینتل) برای OpenHarmony و سازندگان تراشه است، با این تفاوت که آنها بر ساخت محصول نهایی تمرکز ندارند. آنها همچنین با توسعه دستگاههای توسعهدهنده «Kaihong Bot Series»، به دنبال کاهش موانع ورود برای توسعهدهندگان، نمایش قابلیتهای هارمونی و پیشبرد سیستم از طریق یکپارچگی عمیق سختافزاری و نرمافزاری هستند.
از نوآوریهای برجسته شن کای هونگ میتوان به سیستمعامل ربات M-Robots OS اشاره کرد که اولین سیستمعامل ربات مبتنی بر OpenHarmony در چین است. این سیستمعامل برای «هوش گروهی» (群体智能) و همکاری چند ربات طراحی شده است و به رباتها امکان میدهد تا وظایف پیچیده را به صورت هماهنگ انجام دهند. در نهایت، چشمانداز نهایی شن کای هونگ، «جهان فیزیکی قابل برنامهریزی» (Physical World Programmable) است. این بدان معناست که هر دستگاهی که به OpenHarmony متصل میشود، مانند «ماژولی» بر روی یک تلفن همراه، قابل برنامهریزی و تعریف نرمافزاری خواهد بود. این رویکرد، پتانسیل افزایش چشمگیر تواناییهای سختافزاری را در خود نهفته دارد.
نقش وانگ چنگلو و توسعه استعدادها: سنگ بنای اکوسیستم آینده
وانگ چنگلو بر این باور است که درک جامعه بیرونی از هارمونی هنوز ناقص است و نقش او در شن کای هونگ، ترویج و توسعه OpenHarmony است. او نیمی از انرژی خود را به توسعه استعدادها و آموزش اختصاص داده است. تحولات قابل توجهی در آموزش سیستمعامل در دانشگاههای چین مشاهده میشود، با افزایش دورههای مرتبط با OpenHarmony و همکاریهای فزاینده بین دانشگاهها و شرکتهایی چون هواوی و شن کای هونگ. مدل «مرکز تحویل مشارکتی» با دانشگاهها، که دانشجویان را قادر میسازد در پروژههای تجاری واقعی شرکت کنند، نویدبخش تربیت نیروی متخصص کارآمد برای آینده است. وانگ چنگلو از فلسفه منبع باز به شدت حمایت میکند و آن را انتخابی ضروری برای صنعت نرمافزار چین میداند تا از تکرار کار جلوگیری کرده و کیفیت را از طریق بازبینی جامعه بهبود بخشد.
چشمانداز آینده: تسلط بر «ریشههای فناوری» تا ۲۰۳۰
پیشبینی میشود که OpenHarmony با تغییر بنیادی نحوه تولید و زندگی انسان، یک «شبکه اینترنت اشیاء با کیفیت بالا و بر اساس تقاضا» ایجاد کند. وانگ چنگلو انتظار دارد که تا سال ۲۰۲۸، و حداکثر تا سال ۲۰۳۰، هارمونی جایگاه خود را در بخشهای حیاتی B2B مانند حمل و نقل، انرژی و خطوط حیاتی شهری تثبیت کرده و به طور فزایندهای گسترش یابد. در نهایت، هارمونی بیش از یک سیستمعامل است؛ این یک حرکت استراتژیک از سوی چین برای دستیابی به حاکمیت فناورانه و تضمین آینده دیجیتالی خود در صحنه جهانی است. این فرصتی تاریخی است که چین مصمم است آن را از دست ندهد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 