رسانه چینی ناظر

روابط میان ایران و چین در دهه‌های اخیر شاهد تحولی چشمگیر بوده و به عاملی تعیین‌کننده در ژئوپلیتیک جهانی بدل گشته است. اظهارات اخیر وزیر امور خارجه ایران، که در حاشیه دیدار با همتای چینی خود، آقای وانگ یی، بیان شد، بر اهمیت راهبردی این مشارکت تأکید نموده و بینشی عمیق نسبت به اولویت‌ها و چشم‌اندازهای آتی هر دو کشور ارائه می‌دهد. این نوشتار به تحلیل پویایی‌های روابط ایران و چین پرداخته و نکات اساسی اظهارات وزیر امور خارجه ایران را مورد بررسی قرار می‌دهد.

زمینه تاریخی و اهمیت راهبردی

ریشه‌های روابط ایران و چین به اعماق تاریخ بازمی‌گردد، اما مشارکت نوین این دو کشور از دهه ۱۹۷۰ میلادی به این سو اهمیت فزاینده‌ای یافته است. هر دو کشور در نظم جهانی چندقطبی ذی‌نفع بوده و همکاری را به عنوان بستری برای تحقق اهداف راهبردی خود تلقی می‌کنند. چین، به عنوان یک قدرت جهانی نوظهور، در پی منابع انرژی مطمئن و دسترسی به بازارهای کلیدی است، در حالی که ایران، رویاروی با تحریم‌های بین‌المللی و انزوای سیاسی، در چین یک شریک اقتصادی مهم و حامی دیپلماتیک می‌یابد.

اهمیت راهبردی این روابط در عرصه‌های گوناگون تجلی می‌یابد. از منظر اقتصادی، چین خریدار عمده نفت ایران و تأمین‌کننده مهم کالاها و فناوری‌ها است. در حوزه نظامی، دو کشور در زمینه‌هایی چون تجهیزات نظامی و آموزش‌های نظامی همکاری دارند. از حیث سیاسی، چین و ایران در مجامع بین‌المللی از یکدیگر پشتیبانی نموده و دیدگاه‌های مشابهی در خصوص موضوعاتی چون حاکمیت ملی، عدم مداخله و مخالفت با تحریم‌های یک‌جانبه دارند.

اظهارات وزیر امور خارجه ایران: محورها و پیامدها

اظهارات اخیر وزیر امور خارجه ایران، که در چارچوب دیدار با آقای وانگ یی در تیانجین بیان شد، ابعاد کلیدی روابط ایران و چین را روشن می‌سازد. بر اساس گزارش‌های وزارت امور خارجه ایران، وزیر از چین بابت «حمایت‌های ارزشمند» این کشور قدردانی نمود. این قدردانی بر اهمیت چین به عنوان شریکی برای ایران، به ویژه در دوران تنش‌های بین‌المللی، تأکید دارد.

اظهارات وزیر ایران حاوی نکات مهمی است:

عزم راسخ برای تحکیم روابط: وزیر بر عزم «تزلزل‌ناپذیر» ایران برای تعمیق هر چه بیشتر روابط با چین تأکید نمود. این امر نشان‌دهنده یک چشم‌انداز راهبردی بلندمدت است که در آن مشارکت با چین نقشی محوری ایفا می‌کند.
ظرفیت و چشم‌اندازهای مشارکت راهبردی جامع: وزیر «ظرفیت عظیم» و «چشم‌اندازهای گسترده» مشارکت راهبردی جامع میان ایران و چین را مورد تأکید قرار داد. این امر دلالت بر آن دارد که هر دو کشور در تلاشند تا همکاری‌ها را در زمینه‌های گوناگون، از اقتصاد و تجارت گرفته تا سیاست و امنیت، توسعه بخشند.
حمایت از نقش چین در سازمان همکاری شانگهای (SCO): ایران از ریاست چین در سازمان همکاری شانگهای و تدارکات اجلاس تیانجین حمایت نمود. این امر بر اهمیت سازمان همکاری شانگهای به عنوان بستری برای همکاری میان ایران و چین و سایر بازیگران منطقه‌ای تأکید دارد.
آمادگی برای تقویت تبادلات و همکاری‌ها: وزیر بر آمادگی ایران برای تقویت تبادلات در سطوح عالی، تعمیق همکاری‌های سودمند متقابل و حمایت قاطعانه از یکدیگر با چین تأکید نمود. این امر نشان‌دهنده رویکردی فعال و پیشگامانه از سوی ایران در شکل‌دهی به روابط دوجانبه است.
تأکید بر استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای: در خصوص برنامه هسته‌ای ایران، وزیر مجدداً تأکید نمود که ایران سلاح هسته‌ای تولید نخواهد کرد، اما از حق مشروع خود برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای دست نخواهد کشید. وی آمادگی خود را برای مذاکره و رایزنی هر چه سریع‌تر با تمامی طرف‌ها بر اساس احترام متقابل و یافتن یک راه‌حل سیاسی برای برنامه هسته‌ای ایران اعلام نمود.

واکنش چین و نقش این کشور در مسئله هسته‌ای

آقای وانگ یی حمایت چین از ایران در دفاع از حاکمیت و کرامت ملی، مقابله با سیاست‌های زورگویانه و حفظ حقوق و منافع مشروع خود از طریق مذاکرات سیاسی را مورد تأکید قرار داد. وی همچنین از تلاش‌های ایران برای دستیابی به صلح از طریق ابزارهای دیپلماتیک قدردانی نموده و بر آمادگی چین برای ایفای نقشی سازنده در پیشبرد راه‌حلی برای برنامه هسته‌ای ایران و ثبات در خاورمیانه تأکید نمود.

رویکرد چین در قبال مسئله هسته‌ای ایران مبتنی بر عمل‌گرایی است. چین از یک راه‌حل دیپلماتیک حمایت نموده و کاربرد زور یا تهدید به زور را مردود می‌داند. در عین حال، چین حق ایران در استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای را محترم شمرده و از تحریم‌های یک‌جانبه‌ای که علیه این کشور اعمال شده است، انتقاد می‌کند.

نتیجه‌گیری

روابط ایران و چین پدیده‌ای پیچیده و پویا است که متأثر از عوامل گوناگونی چون منافع ژئوپلیتیکی، الزامات اقتصادی و اهداف راهبردی مشترک است. اظهارات اخیر وزیر امور خارجه ایران بر اهمیت این مشارکت برای ایران تأکید نموده و عزم هر دو کشور برای تعمیق همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف را روشن می‌سازد. چین نقشی مهم در حمایت از ایران در مجامع بین‌المللی و در جستجوی راه‌حلی دیپلماتیک برای برنامه هسته‌ای ایران ایفا می‌کند. آینده روابط ایران و چین به تحولات ژئوپلیتیک جهانی، پویایی‌های منطقه‌ای در خاورمیانه و اولویت‌های سیاسی داخلی هر دو کشور وابسته خواهد بود. با این وجود، به احتمال فراوان مشارکت میان ایران و چین در آینده نیز نقشی مهم در نظم جهانی ایفا خواهد نمود.