گزارشها حاکی از شلیک بیش از ۱۵۰ موشک رهگیر تاد توسط آمریکا در جریان حملات ایران به اسرائیل است
منتشرشده در رسانه تحقیقات نظامی آمریکا
ترجمه مجله جنوب جهانی
ارتش آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در اوایل سال جاری، برای کمک به دفاع از اسرائیل، گزارشاً بیش از ۱۵۰ موشک رهگیر ضدبالستیک THAAD (سامانه دفاعی موشکی با ارتفاع بالا) شلیک کرده است.
این رقم، در صورت صحت، تقریباً یکچهارم کل موشکهای رهگیر تاد خواهد بود که تاکنون توسط ارتش آمریکا سفارش داده یا قرار بوده سفارش داده شود. این موضوع طبق اسناد بودجه پنتاگون مطرح شده است. علاوه بر این، پس از استفاده نیروی دریایی آمریکا از حدود ۸۰ موشک رهگیر SM-3 پرتابشونده از کشتی در جریان درگیری اخیر اسرائیل و ایران، سؤالاتی در مورد اثربخشی این موشکها نیز مطرح شده است.
والاستریت ژورنال با استناد به اظهارات مقامات ناشناس آمریکایی، اولین رسانهای بود که گزارش هزینههای نظامی آمریکا از موشکهای رهگیر تاد و SM-3 را منتشر کرد. نیروهای آمریکایی در جریان جنگ ژوئن اسرائیل و ایران، از سامانههای موشکی زمینبههوای پاتریوت و موشکهای SM-2 و SM-6 پرتابشونده از کشتی نیز استفاده کردند. تواناییهای گسترده دفاع هوایی و موشکی اسرائیل نیز در آن درگیری به شدت به کار گرفته شد.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، «به گفته مقامات آمریکایی، اپراتورهای تاد در کنار سامانههای اسرائیلی، با سرعتی سرسامآور مهمات را مصرف کرده و بیش از ۱۵۰ موشک را برای سرنگونی موج موشکهای بالستیک ایرانی شلیک کردند. این تعداد، تقریباً یکچهارم کل موشکهای رهگیری است که تاکنون توسط پنتاگون خریداری شده.»
توضیحات بیشتر در مورد سامانهها و بودجه
بر اساس درخواست بودجه سال مالی ۲۰۲۶ ارتش آمریکا که در ژوئن منتشر شد، آژانس دفاع موشکی (MDA) تاکنون بودجه ۶۴۶ موشک رهگیر تاد را دریافت کرده، هرچند تمامی این موشکها هنوز تحویل داده نشدهاند. این رقم شامل سفارشهای مشتریان خارجی با تسهیلات آمریکا نمیشود. تعداد مشخصی از موشکهای رهگیر آمریکا نیز طی سالها در فعالیتهای آزمایشی و آموزشی مصرف شدهاند. MDA در دوره مالی بعدی، درخواست بودجه برای خرید ۲۵ موشک دیگر به ارزش تقریبی ۱۵.۵ میلیون دلار برای هر یک را داده است. بودجه پیشنهادی این آژانس همچنین نشان میدهد که انتظار دارد ۱۲ موشک رهگیر تاد دیگر را که با پول لایحه تأمین مالی مصالحه (معروف به «قانون یک لایحه بزرگ و زیبا») خریداری شده، تحویل بگیرد. این لایحه در اوایل همین ماه به قانون تبدیل شد.
برنامه تاد توسط MDA مدیریت میشود، اگرچه واحدهای عملیاتی این سامانه توسط ارتش اداره میشوند. زمانی که درگیری میان اسرائیل و ایران آغاز شد، ارتش هفت یگان عملیاتی تاد داشت که گزارشاً دو تای آنها از قبل در اسرائیل مستقر شده بودند. در جریان درگیری، شرکت سازنده، لاکهید مارتین، اعلام کرد که «بسته حداقل درگیری» برای هشتمین یگان برنامهریزیشده را تحویل داده است. یک یگان معمولی تاد شامل شش تا نُه پرتابگر متحرک جادهای است که هر کدام میتوانند تا هشت موشک رهگیر را در خود جای دهند، همچنین یک رادار AN/TPY-2 و سایر تجهیزات پشتیبانی.
گزارش والاستریت ژورنال اضافه میکند: «به گفته یک مقام رسمی، تقاضا [برای تاد] آنقدر سرسامآور بود که در یک مقطع، پنتاگون طرحی را برای انتقال موشکهای رهگیر خریداریشده توسط عربستان سعودی به سامانههای مستقر در اسرائیل در نظر گرفت. این بحثها حساس بود، زیرا شهرهای این پادشاهی و تأسیسات نفتی آن نیز در طول درگیری در معرض خطر تلقی میشدند.»
مقامات آمریکایی اولین بار در سال ۲۰۱۷ فروش احتمالی و گسترده سامانههای تاد، همراه با موشکهای رهگیر و سایر تجهیزات جانبی به ارزش بیش از ۱۵ میلیارد دلار به عربستان سعودی را تأیید کردند. وزارت دفاع عربستان سعودی در اوایل همین ماه، رسماً افتتاح اولین یگان تاد کشور را اعلام کرد.
تاد در نیروهای مسلح امارات متحده عربی نیز در حال خدمت است. در سال ۲۰۲۲، امارات اولین کشوری بود که از این سامانه در برابر یک تهدید واقعی، یعنی یک موشک بالستیک پرتابشده توسط شبهنظامیان حوثی یمن که مورد حمایت ایران بودند، استفاده کرد.
نگرانیها در مورد عملکرد و لجستیک
والاستریت ژورنال گزارش داد: «به گفته آدمیرال جیمز کیلبی، فرمانده موقت عملیاتهای نیروی دریایی، ناوهای جنگی آمریکا نیز موشکهای رهگیر را با سرعتی هشداردهنده مصرف کردند. به گفته یک مقام آمریکایی، در طول جنگ ۱۲ روزه، کشتیها حدود ۸۰ موشک SM-3 به سمت تهدیدات ایرانی شلیک کردند. همچنین در پنتاگون نگرانیهایی وجود دارد که موشکهای SM-3 که اولین بار سال گذشته در جنگ، باز هم برای مقابله با یک حمله ایرانی استفاده شدند، به تعداد مورد انتظار اهداف را منهدم نکردند. این موضوع به نقل از دو مقام دفاعی مطرح شده است. ارتش اکنون با دقت هر شلیک را بررسی میکند تا بهتر بفهمد چه اتفاقی افتاده است. یک افسر نیروی دریایی که در این فرایند دخیل است، گفت که قضاوت درباره درگیریهای SM-3 هنوز زود است.»
نگرانیها درباره موجودی نسبتاً محدود موشکهای SM-3 ارتش آمریکا، پس از استفاده از این موشکها برای کمک به حفاظت از اسرائیل در برابر حملات موشکی ایران در سال گذشته، پیش از این نیز مطرح شده بود. در ماه مه، شرکت سازنده این موشکهای رهگیر، ریتون، قرارداد جدیدی به ارزش یک میلیارد دلار برای تولید نسخههای اضافی Block IB دریافت کرد. MDA که برنامه SM-3 را نیز مدیریت میکند، قبلاً اقدام به توقف کامل خرید نسخههای Block IB کرده بود تا به نفع نسخههای توانمندتر، اما بسیار گرانتر Block IIA پیش برود. قیمت هر واحد Block IB حدود ۱۲.۵ میلیون دلار است، در حالی که قیمت هر موشک Block IIA در حال حاضر حدود ۳۷ میلیون دلار است.
در مورد عملکرد SM-3 در نبرد، برای ارزیابی مشکلات احتمالی موشکهای رهگیر، به اطلاعات بیشتری نیاز است. با این حال، لازم به ذکر است که ایران در جنگ ژوئن برای اولین بار از تعدادی موشک بالستیک استفاده کرد که شامل موشکهایی با ویژگیهایی است که ادعا میشود برای شکست دادن سامانههای دفاعی طراحی شدهاند، و همچنین موشکهایی با کلاهکهای خوشهای.
گزارش والاستریت ژورنال همچنین تأکید میکند که مصرف موشکهای SM-3 و سایر موشکهای رهگیر پرتابشونده از کشتی، فقدان مداوم و نگرانکننده ابزارهای عملیاتی برای بارگذاری مجدد سلولهای سامانههای پرتاب عمودی در کشتیهای جنگی نیروی دریایی در دریا را نشان میدهد. در حال حاضر، ناوهای جنگی باید برای مسلح شدن مجدد به یک بندر دوست بازگردند، که ممکن است روزها یا هفتهها از منطقه عملیاتی آنها فاصله داشته باشد. این امر آسیبپذیریهایی را برای کشتیهای مربوطه ایجاد میکند، زیرا باید این مسیرها را با مهمات بسیار محدود برای دفاع از خود طی کنند و مشکلاتی را در ظرفیت و انعطافپذیری عملیاتی کلی به وجود میآورد.
نیروی دریایی اکنون در حال تلاش برای توسعه و استفاده از قابلیت بارگذاری مجدد در دریا است و اخیراً نیز در اوایل همین ماه، به عنوان بخشی از یک تمرین گسترده، آزمایش دیگری را در اقیانوس اطلس در سواحل ویرجینیا انجام داد. به طور کلی، قرار دادن موشکهای بستهبندیشده در سلولهای پرتاب در کشتیها در دریا که حتی در آبهای نسبتاً آرام نیز بالا و پایین میروند و به طرفین حرکت میکنند، یک کار پیچیده است.
نگرانیهای صنعتی و جایگزینی ذخایر
همه این موارد حاکی از نگرانیهای فزاینده در ارتش آمریکا در مورد اینکه تعهدات در خاورمیانه، و همچنین حمایت مستمر از اوکراین در نبرد با روسیه، چگونه ذخایر موشکهای رهگیر دفاع هوایی و سایر مهمات حیاتی را کاهش میدهد. توانایی یا عدم توانایی پایگاه صنعتی آمریکا برای تقویت ذخایر مهمات و ادامه این تأمینات در طول یک درگیری بزرگ نیز در سالهای اخیر به طور فزایندهای نگرانکننده شده است. تقاضا برای موشکهای رهگیر تاد و SM-3 در یک نبرد با چین در اقیانوس آرام حتی بیشتر خواهد بود. تهدید موشکهای بالستیک چین روز به روز در حال افزایش است.
با توجه به این مسائل، باید اشاره کرد که بر اساس پیشنهاد بودجه سال مالی ۲۰۲۶ پنتاگون، ممکن است جایگزینی تمام موشکهای رهگیر تاد که در ماه ژوئن شلیک شدهاند، تنها چهار سال زمان ببرد. بین ثبت هرگونه سفارش و تحویل واقعی نیز یک تأخیر چندساله وجود خواهد داشت. به عنوان مثال، MDA انتظار دارد دریافت سیزدهمین سری موشکهای رهگیر تاد را در اوایل سال ۲۰۲۷ آغاز کند، یعنی پنج سال پس از اعطای قرارداد برای این موشکها.
طبق گزارش والاستریت ژورنال، شرکت لاکهید مارتین اکنون در حال مذاکره با ارتش آمریکا برای افزایش ظرفیت تولید موشکهای رهگیر تاد به ۱۰۰ موشک در سال است، اما اجرای این طرح نیز زمانبر خواهد بود.
صرفنظر از اقداماتی که ارتش آمریکا ممکن است در آینده برای اطمینان از موجودی کافی مهمات کلیدی انجام دهد، گزارش امروز والاستریت ژورنال به این نکته اشاره دارد که ذخایر فعلی موشکهای رهگیر تاد به طور خاص، به شکلی نگرانکننده ناپایدار هستند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 