ایران اولین آزمایش میدانی شناخته‌شده سامانه موشکی دفاع هوایی اس-۴۰۰ ساخت روسیه را انجام داد.

Army Recognition منبع
ترجمه مجله جنوب جهانی

بر اساس اطلاعات منتشرشده توسط رسانه ایرانی، در تاریخ ۵ مرداد ۱۴۰۴، سامانه موشکی دفاع هوایی اس-۴۰۰ تریومف ساخت روسیه برای اولین بار در ایران در شرایط عملیاتی آزمایش شد. این آزمایش در نزدیکی شهر اصفهان در مرکز ایران، واقع در حدود ۴۴۰ کیلومتری جنوب تهران، انجام شد. این رویداد نشان‌دهنده تحولی چشمگیر در توانایی‌های دفاع هوایی ایران است و بر قصد ایران برای نوسازی وضعیت بازدارندگی استراتژیک خود در بحبوحه تهدیدات هوایی رو به رشد و بی‌ثباتی منطقه‌ای تأکید دارد.

سامانه موشکی دفاع هوایی دوربرد اس-۴۰۰ تریومف ساخت روسیه برای شناسایی، ردیابی و رهگیری هواپیماها، پهپادها، موشک‌های کروز و تهدیدات بالستیک در بردهای تا ۴۰۰ کیلومتر و ارتفاعات تا ۳۰ کیلومتر طراحی شده است. این سامانه یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاع هوایی چندلایه در حال خدمت در سطح جهانی است.

آزمایش عملیاتی شامل آن چیزی بود که به نظر می‌رسد یک آتشبار کامل دفاع هوایی اس-۴۰۰ باشد، از جمله رادار اکتساب ۹۱N6E بیگ برد، رادار درگیری ۹۲N6E گریو استون، یک واحد فرماندهی و کنترل و چندین پرتابگر-نصب‌کننده-حامل 5P85TE2 یکپارچه. گزارش شده است که این سامانه مجهز به موشک‌های سطح به هوای دوربرد 48N6E3 و احتمالاً 40N6 بوده که قادر به رهگیری طیف گسترده‌ای از تهدیدات هوایی هستند. ناظران محلی در اصفهان در هفته‌های اخیر افزایش انتشار امواج راداری و فعالیت حامل‌های موشکی در منطقه را گزارش کرده‌اند که نشان می‌دهد این استقرار بخشی از یک رزمایش نظامی ساختاریافته بوده است. مقامات دفاعی ایران هیچ فیلم یا تأیید رسمی منتشر نکرده‌اند، اگرچه تحلیلگران دفاعی منطقه‌ای این رویداد را به طور گسترده به عنوان اولین استفاده استراتژیک تأیید کرده‌اند.

گزارش‌های اولیه در مورد تحویل سامانه اس-۴۰۰ به ایران در اواسط سال ۱۴۰۳ منتشر شد. در تاریخ ۱۲ مرداد ۱۴۰۳، چندین رسانه معتبر دفاعی، از جمله Defence Security Asia و BulgarianMilitary.com، گزارش دادند که یک فروند هواپیمای ترابری نظامی ایلیوشین-۷۶ روسیه در تهران به زمین نشسته است که گمان می‌رود حامل قطعات اصلی سامانه اس-۴۰۰ باشد. این خبر پس از ادعاهای غیررسمی مبنی بر اینکه ایران در اوایل همان سال برای تقویت دفاع از زیرساخت‌های هسته‌ای و سایت‌های نظامی حیاتی خود، درخواست این سامانه را داده است، منتشر شد. اگرچه مقامات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به طور علنی نیاز به اس-۴۰۰ را رد کرده و به سامانه‌های داخلی مانند باور-۳۷۳ و خرداد ۱۵ ابراز اطمینان کردند، اما زمان تحویل و آزمایش عملیاتی اخیر قویاً نشان می‌دهد که حداقل یک استقرار محدود اس-۴۰۰ صورت گرفته است.

روابط دفاعی بین ایران و روسیه از سال ۱۴۰۱ به طور قابل توجهی تعمیق یافته و به یک اتحاد استراتژیک متمرکز بر حمایت متقابل در درگیری‌های منطقه‌ای و مخالفت مشترک با نفوذ غرب تبدیل شده است. روسیه سامانه‌های نظارتی پیشرفته، هواپیماهای آموزشی و دارایی‌های دفاع هوایی را در اختیار ایران قرار داده است، در حالی که ایران مهمات سرگردان و فناوری‌های پهپادی را در اختیار روسیه قرار داده است که در اوکراین مورد استفاده قرار گرفته‌اند. رزمایش‌های نظامی مشترک، هیئت‌های فنی و همکاری دفاعی طبقه‌بندی‌شده تشدید شده است. تحویل و فعال‌سازی احتمالی اس-۴۰۰ در ایران با این چارچوب گسترده‌تر همکاری نظامی دوجانبه همسو است که به طور فزاینده‌ای بر پویایی امنیت منطقه‌ای تأثیر می‌گذارد.

اس-۴۰۰ تریومف، توسعه‌یافته توسط شرکت آلماز-آنتی روسیه، یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های موشکی سطح به هوای دوربرد موجود برای صادرات است. این سامانه قادر به شناسایی و درگیری با طیف گسترده‌ای از تهدیدات هوایی از جمله هواپیماها، موشک‌های کروز، پهپادها و موشک‌های بالستیک در بردهای تا ۴۰۰ کیلومتر و ارتفاعات تا ۳۰ کیلومتر است. این سامانه مجهز به رادار آرایه فازی چندمنظوره است و می‌تواند به طور همزمان تا ۸۰ هدف را ردیابی کرده و با ۳۶ هدف درگیر شود. زرادخانه موشکی آن شامل 48N6E3 برای درگیری‌های پرسرعت و 40N6 برای رهگیری در برد طولانی است که دفاعی چندلایه با دقت بالا و مقاومت در برابر اقدامات متقابل الکترونیکی ارائه می‌دهد.

فعال‌سازی آشکار سامانه موشکی دفاع هوایی اس-۴۰۰ روسیه در ایران نشان‌دهنده تغییری قابل توجه در دکترین دفاع هوایی این کشور است. اگر این سامانه به طور کامل عملیاتی شود، ایران را در میان گروه منتخبی از کشورهایی قرار می‌دهد که پیشرفته‌ترین سامانه دفاع هوایی قابل صادرات روسیه را در اختیار دارند. این قابلیت به طور چشمگیری توانایی ایران را برای مقابله با تهدیدات هوایی در ارتفاع بالا و برد طولانی افزایش می‌دهد و در عین حال برنامه‌ریزی حملات برای دشمنان را پیچیده می‌کند. برای برنامه‌ریزان دفاعی غربی و نیروهای نظامی منطقه‌ای، به ویژه در اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس، این تحول احتمالاً باعث بازنگری در عملیات هوایی فعلی خواهد شد و می‌تواند به تسریع در خریدهای جدید دفاع هوایی در سراسر منطقه منجر شود. زمان و مکان آزمایش در نزدیکی اصفهان نیز بر تمرکز تهران بر حفاظت از حساس‌ترین دارایی‌های استراتژیک خود تأکید دارد.