آیا توافق تعرفه ای ویتنام و ایالات متحده حاوی «قرص سمی» پنهانی برای چین است؟

شن یی
شبکه شن یی
ترجمه مجله جنوب جهانی

در 2 ژوئیه، ویتنام و ایالات متحده «بیانیه مشترک ویتنام و ایالات متحده در مورد چارچوبی برای توافقنامه تجاری متقابل، عادلانه و متوازن» را صادر کردند و ویتنام اولین کشوری شد که مدل «تعرفه متقابل + دسترسی تعرفه صفر» را پذیرفت. بر اساس گزارش رسانه های بین المللی، ویتنام متعهد شده است که تعرفه صفر را برای محصولات آمریکایی صادر شده به ویتنام اعمال کند، ایالات متحده 20 درصد تعرفه بر کالاهای تولید شده در ویتنام و 40 درصد تعرفه بر کالاهایی که فقط از ویتنام حمل می شوند یا حاوی «مقدار زیادی» از اجزای کشور ثالث هستند، اعمال می کند. این عملیات مشترک ایالات متحده و ویتنام، در ظاهر یک مذاکره تجاری بین دو کشور است، اما در واقع تلاشی ناشیانه دیگر از سوی ایالات متحده برای محاصره و سرکوب اجزا و قطعات چینی است.

در مورد مفاد مربوطه در مذاکرات ویتنام و ایالات متحده، سخنگوی وزارت بازرگانی اظهار داشت که «در حال انجام ارزیابی است» و «قاطعانه مخالف است که هر طرف به قیمت قربانی کردن منافع چین به توافق برسد. اگر چنین وضعیتی رخ دهد، چین قاطعانه مقابله خواهد کرد تا از حقوق و منافع مشروع خود دفاع کند.»

چین بزرگترین شریک تجاری ویتنام است و ویتنام با تکیه بر چین – همسایه و برادر خوب – در سال های اخیر توسعه اقتصادی سریعی داشته است. در سال 2024، حجم تجارت چین و ویتنام از 260 میلیارد دلار فراتر رفت و چین منبع مهم مواد اولیه برای صادرات ویتنام است. چین همچنین بزرگترین بازار صادرات محصولات کشاورزی ویتنام است. در سال 2024، صادرات محصولات کشاورزی ویتنام به چین 7.48 میلیارد دلار آمریکا بوده است که 20 درصد از کل صادرات محصولات کشاورزی آن به جهان را تشکیل می دهد. تنها در مورد محصول دوریان، صادرات ویتنام به چین نزدیک به 3 میلیارد دلار آمریکا بوده است. هزاران شرکت چینی در ویتنام کارخانه تاسیس کرده اند و مجموع سرمایه گذاری آنها بیش از 30 میلیارد دلار آمریکا است که مشاغل زیادی را برای نیروی کار محلی ایجاد کرده و توسعه اقتصادی را به همراه داشته است.

توافق تعرفه ای ویتنام و ایالات متحده هنوز در حال مذاکره است و محتوای خاص آن هنوز مشخص نشده است. پیشرفت های مربوطه باید به دقت مورد توجه قرار گیرد. اگر مفاد اصلی نهایی واقعاً حاوی «قرص سمی» باشد و به منافع اساسی چین آسیب برساند، چین قطعاً برای مقابله اقدام خواهد کرد و هرگز اجازه نخواهد داد که آسیب گسترش یابد.

ویتنام و ایالات متحده هر دو عضو سازمان تجارت جهانی (WTO) هستند و تعیین تعرفه های جداگانه برای یکدیگر مشکوک به نقض اصل رفتار دولت کامله الوداد* است. تعرفه های اساسی و تعرفه های ترانزیتی که ایالات متحده برای ویتنام تعیین کرده است، به طور قابل توجهی بیشتر از نرخ های الزام آور وعده داده شده توسط ایالات متحده در سازمان تجارت جهانی است و مشکوک به نقض تعهدات تعرفه ای است. در عین حال، توافقنامه تجاری ویتنام و ایالات متحده تعرفه های واردات ایالات متحده از ویتنام را افزایش می دهد که با مقررات مربوطه سازمان تجارت جهانی در مورد توافقنامه های تجارت آزاد مطابقت ندارد و نمی توان آن را به عنوان یک توافقنامه تجارت آزاد طبقه بندی کرد و از استثنای اصل رفتار دولت کامله الوداد استفاده کرد. ویتنام تعرفه صفر را برای کالاهای آمریکایی در خارج از چارچوب توافقنامه تجارت آزاد اعمال می کند که باید به طور خودکار چندجانبه شود و به طور یکسان برای همه اعضای سازمان تجارت جهانی اعمال شود، در غیر این صورت، ویتنام نیز اصل رفتار دولت کامله الوداد را نقض خواهد کرد.

بر اساس مقررات «مشارکت جامع اقتصادی منطقه ای» (RCEP)، هیچ اقدام غیر تعرفه ای نباید موانع غیرضروری برای تجارت بین طرف های قرارداد ایجاد کند. اگر ویتنام استانداردهای مبدا فعلی را افزایش دهد یا خودسرانه تأیید مبدا را تشدید کند، مشکوک به نقض مقررات RCEP در مورد اقدامات غیر تعرفه ای است و موانع غیرضروری برای تجارت بین اعضای RCEP ایجاد می کند. در عین حال، ویتنام موظف است مبدا کالاهای صادر شده به هر عضو تحت RCEP را به شدت تأیید کند تا اطمینان حاصل شود که قوانین مبدا RCEP به طور مؤثر و کارآمد اجرا می شوند و از «سوار شدن رایگان» کالاهای کشورهای غیر عضو مانند ایالات متحده جلوگیری می شود و به منافع اعضای RCEP آسیب می رساند.

ویتنام اولین کشور در ASEAN است که به توافقنامه چارچوب تعرفه ای با ایالات متحده دست یافته است. اگر توافقنامه ویتنام و ایالات متحده الگوی بدی برای کشورهایی که در حال مذاکره با ایالات متحده هستند ایجاد کند، واکنش زنجیره ای در کشورهای ASEAN و جنوب آسیا ایجاد خواهد کرد. ایالات متحده همچنین ممکن است از این فرصت برای تکرار «مذاکرات ویتنام» استفاده کند و با استفاده از تفاوت نرخ های مالیاتی بین کشورها، اصطکاک و فرسایش داخلی را در کشورهای ASEAN و جنوب آسیا ایجاد کند و کشورها را از استقلال استراتژیک محروم کند و توسط ایالات متحده دنبال شود.

چین در مورد نتایج احتمالی موضع خود را اعلام کرده و عواقب آن را مشخص کرده است. چین از قدرت و ابزارهای کافی برای حفظ منافع خود برخوردار است. کشورهایی که با ایالات متحده به توافق می رسند و چین را هدف قرار می دهند، باید به طور جدی عواقب آن را بسنجند.

این مقاله یک نسخه خطی اختصاصی از ناظر شبکه است. محتوای مقاله صرفاً منعکس کننده دیدگاه های شخصی نویسنده است و نمایانگر دیدگاه های این پلتفرم نیست. بدون مجوز، تکثیر مجاز نیست، در غیر این صورت مسئولیت قانونی پیگیری خواهد شد. به WeChat guanchacn ناظر شبکه توجه کنید و هر روز مقالات جالب بخوانید.

* اصل دولت كامله الوداد در سازمان جهاني تجارت به‌زبان ساده، یعنی وقتی یکی از دولت‌های طرف قرارداد بعدا امتیازی (عمدتا بازرگانی) به کشور‌ی ثالث داده یا از تعرفه‌های خود بکاهد، طرف‌ دیگر قرارداد خود‌به‌خود از آن بهره‌مند خواهدشد. این اصل، در حقوق‌ بین‌الملل‌ عمومی، برای رفتار‌ متقابل و مساوی بین نمایندگان‌ سیاسی دولت‌های طرف‌ قرارداد وضع شده است. (یعنی دولت‌ها از هم انتظار دارند، نوع رفتاری که با آن‌ها می‌شود، از رفتاری که خود آن‌ دولت با همان‌ دولت‌ مقابل که شریک معاهده است یا دولت‌ ثالث، بدتر نباشد؛ یعنی مساوی یا بهتر باشد.)

در عرصه‌ی جهانی، عبارت “most favored nation” به‌عنوان معادل این‌ اصل عمدتا در حیطه‌ تجارت بین‌الملل به‌کار می‌رود و در سیری تاریخی از آن با نام «برابری خارجی» یاد شده‌ است. این مقرره هم‌اکنون در قالب دو قاعده‌ «رفتار دولت‌ کامله‌ الوداد» و «رفتار ملی» در سازمان تجارت جهانی به‌دلیل تأکید این‌ سازمان بر رفتار غیرتبعیض‌آمیز اعضا با یکدیگر در روابط تجاری نقشی‌ کلیدی ایفا می‌کند و از این‌ اصل به‌عنوان منبعی برای تعهدات در عرصه بین‌الملل یاد کرده‌اند.