هند در برابر تهدید ترامپ واکنش نشان داد: کشورهایی که به ما فشار می‌آورند، خودشان با روسیه بیشتر معامله میکنند — چرا به آنها تحریم تحمیل نمیشود؟

نوشته: وانگ یی
ترجمه مجله جنوب جهانی

در واکنش به تهدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر اینکه در صورت ادامه خرید نفت روسیه، هند با تعرفه‌های اضافی مواجه خواهد شد، وزارت امور خارجه هند در تاریخ ۴ اوت (۱۳ مرداد) بیانیهای قاطع صادر کرد و انتقادات آمریکا را «فاقد هرگونه مبنای مشروع و منطقی» خواند. در این بیانیه تأکید شد که «کشورهایی که هند را مورد انتقاد قرار میدهند، خود همچنان در حال ادامه روابط تجاری با روسیه هستند» و هند «از هر اقدام لازم برای حفظ منافع ملی و امنیت اقتصادی خود دست نخواهد کشید.»

بر اساس گزارش روزنامه نیویورک تایمز در تاریخ ۵ اوت، مقامات و کارشناسان هندی این سؤال را مطرح کرده‌اند که اگر هدف آمریکا اعمال فشار بر روسیه است، چرا کشورهای دیگری مانند ترکیه که نفت روسیه را خریداری میکنند، با چنین تحریمهایی مواجه نشده‌اند؟

در همان صبح ۴ اوت، ترامپ در شبکه اجتماعی شخصی خود به نام «تروث سوشال» (Truth Social)، بار دیگر به هند حمله کرد و ادعای کرد که هند «نه تنها حجم چشمگیری از نفت روسیه را خریداری کرده، بلکه آن را در بازارهای جهانی عرضه و سود کلانی به دست آورده است» و هیچ توجهی به وضعیت مردم اوکراین نداشته است. وی افزود: «در نتیجه، تعرفههایی که هند به ایالات متحده پرداخت میکند را به شدت افزایش خواهم داد.» این در حالی است که هفته گذشته، ترامپ اعلام کرده بود که کالاهای وارداتی از هند مشمول تعرفه ۲۵ درصدی خواهند شد.

در واکنش، وزارت امور خارجه هند در بیانیهای در همان روز تأکید کرد که افزایش واردات نفت از روسیه به این دلیل بوده که پس از آغاز بحران اوکراین در سال ۲۰۲۲، منابع سنتی تأمین نفت به سمت اروپا هدایت شدهاند. در آن زمان، «ایالات متحده بهطور فعال از هند حمایت کرد تا با این اقدام، ثبات زنجیره تأمین انرژی جهانی تقویت شود.»

بیانیه وزارت امور خارجه هند

سازمان اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) در گزارشی که اوایل سال جاری منتشر کرد، اعلام کرد که روسیه به بزرگترین تأمین‌کننده نفت هند تبدیل شده است. حجم واردات نفت از روسیه از کمتر از ۱۰۰ هزار بشکه در روز (معادل ۲٫۵ درصد واردات کل) قبل از بحران، به ۱٫۸ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۳ (معادل ۳۹ درصد) افزایش یافته است. دادههای آژانس بین‌المللی انرژی نیز نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴، حدود ۷۰ درصد از نفت خام صادراتی روسیه به سمت هند هدایت شده است.

حَردیپ سینگ پوری، وزیر انرژی هند، ماه گذشته در گفت‌وگو با شبکه خبری سی‌ان‌بی‌سی آمریکا به دفاع از هند برخواست و گفت که خرید نفت روسیه برای تضمین دسترسی مردم هند به قیمتهای قابل تحمل انرژی ضروری بوده و همزمان به پایداری بازار جهانی کمک کرده است.

وی افزود: «اگر در آن زمان کشورها یا افراد از خرید نفت روسیه سر باز میزدند، قیمت نفت به بیش از ۱۳۰ دلار در هر بشکه میرسید.» وی یادآور شد که «در آن دوران، کشورهای دوست، از جمله ایالات متحده، به ما توصیه کردند که نفت روسیه را خریداری کنیم، البته در چارچوب سقف قیمتی تعیینشده.»

دولت پیشین آمریکا نیز به صورت علنی این اقدام هند را «بخشی از طرح محاسبه شده» خوانده است. در اوایل سال گذشته، یک مقام ارشد وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد که هند راهکاری کارآمد ارائه داده است: نفت روسیه به بازار جهانی وارد شود، اما در قیمتهای پایین، تا درآمد روسیه کاهش یابد.

«آنها نفت روسیه را خریداری میکنند، چون ما خواستار این بودیم که کسی در چارچوب سقف قیمتی نفت روسیه را بخرد؛ این امر خلاف قوانین نیست.» اریک گارستی، سفیر پیشین آمریکا در هند، سال گذشته صراحتاً گفت: «این اقدام در واقع بخشی از طراحی سیاست بود، چون به عنوان یک کالا، نمیخواستیم قیمت نفت افزایش یابد، و هند این نیاز را برآورده کرد.»

یک مقام هندی در گفت‌وگو با نیویورک تایمز افشا کرد که پس از اعلام ترامپ درباره تعرفه ۲۵ درصدی و تهدید به تحریمهای بیشتر به خاطر خرید نفت روسیه، دولت هند «هیچ دستورالعملی به شرکتهای نفتی خود صادر نکرده است تا واردات از روسیه را کاهش دهند.»

در همین حال، گزارش میشود که هند در حال تحلیل انگیزههای ناگهانی ترامپ است. برخی مقامات و کارشناسان معتقدند که این اقدام، راهی برای فشار بر هند در مذاکرات تجاری با آمریکا است که با تأخیر مواجه شده است، یا شاید نمایشی از «صلابت در قبال روسیه» باشد، پس از آنکه مذاکرات صلح در اوکراین ماههاست بی‌نتیجه مانده است.

اما اگر هدف، اعمال فشار بر روسیه باشد، مقامات و کارشناسان هندی معتقدند که این تهدیدها مؤثر نخواهد بود، چرا که کشورهای دیگری مانند ترکیه که حجم قابل توجهی از نفت روسیه را خریداری میکنند، با چنین تحریمهایی روبه‌رو نشده‌اند.

همچنین، هند به شدت به دوگانگی معیارهای آمریکا و اتحادیه اروپا انتقاد کرده است: این که برای خودشان فضایی برای تجارت با روسیه باقی گذاشته‌اند، در حالی که دیگران را تحریم میکنند. در بیانیه وزارت امور خارجه هند آمده است: «کشورهایی که ما را نقد میکنند، خود همچنان با روسیه معامله میکنند، و برخلاف ما، از نظر استراتژی ملی چنین نیاز فوریای ندارند.»

در این بیانیه به‌طور صریح نامی نام برده نشده، اما اشاره شده که در سال ۲۰۲۴، حجم تجارت دوجانبه کالاهای اتحادیه اروپا با روسیه به ۶۷٫۵ میلیارد یورو رسیده و در سال ۲۰۲۳، حجم تجارت خدماتی آنها به ۱۷٫۲ میلیارد یورو بالغ شده است — رقمی که «به مراتب فراتر از حجم تجارت بین هند و روسیه است.»

با این حال، بر اساس داده‌های سفارت هند در روسیه، در بازه زمانی یکساله منتهی به مارس ۲۰۲۵ (اسفند ۱۴۰۳)، حجم تجارت دوجانبه هند و روسیه به رکورد تاریخی ۶۸٫۷ میلیارد دلار رسیده است که بیش از شش برابر رقم ۱۰٫۱ میلیارد دلاری دوران پیش از همهگیری است.

هند همچنین یادآور شد که تجارت اتحادیه اروپا با روسیه تنها به انرژی محدود نمیشود، بلکه شامل کودهای شیمیایی، محصولات شیمیایی، فولاد و سایر کالاهای صنعتی نیز میشود. حتی آمریکاییهایی که هند را به خاطر واردات از روسیه نقد میکنند، همچنان ششفلورید گوگرد روسیه را برای تولید انرژی هستهای، پالادیوم برای تولید خودروهای برقی، و کودها و سایر محصولات شیمیایی را وارد میکنند.

بر اساس آمار دولت آمریکا، در سال ۲۰۲۴، حجم تجارت دوجانبه آمریکا و روسیه به ۵٫۲ میلیارد دلار رسیده که در مقایسه با ۳۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱ کاهش چشمگیری داشته است، اما آمریکا هیچ «تعرفه معادل» علیه روسیه اعمال نکرده است.

«در این شرایط، انتقاد از هند نهتنها بیاساس، بلکه غیرمنطقی است. هند، مانند هر اقتصاد بزرگ دیگری، از تمام اقدامات لازم برای دفاع از منافع ملی و امنیت اقتصادی خود استفاده خواهد کرد.» بیانیه وزارت امور خارجه هند با این جمله به پایان رسید.

یک مقام کاخ سفید که نخواسته نامش فاش شود، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که فشارهای اخیر ترامپ صرفاً نشانه ناامیدی وی از تأخیر در مذاکرات تجاری با هند است و اینکه ترامپ تنها میخواهد در مذاکرات، مواضعی سختگیرانه اتخاذ کند و این امر به معنای تغییر استراتژیک در قبال پاکستان نیست.

با این حال، حتی احتمال چنین تغییر جهتی، حکومت مودی را به شدت نگران کرده است. آسوشیتدپرس گزارش داد که دولت مودی به طور فعال در حال مذاکره با تیم ترامپ است و در تلاش است تا تعادلی بین باز کردن بازارهای بیشتر هند برای کالاهای آمریکایی و حفظ ساختارهای حمایتی داخلی برقرار کند. کارشناسان اشاره میکنند که هند حتی «وسیعترین تسلیمات تاریخ خود» را به آمریکا پیشنهاد کرده است. گزارشها حاکی است که هند در حال بررسی خرید محصولات کشاورزی آمریکایی است که برای مودی موضوعی حساس سیاسی محسوب میشود، چرا که چند سال پیش با اعتراضات کشاورزان به مدت یکسال مواجه بود.

ترامپ نیز پس از بحران هند و پاکستان در می ۲۰۲۴، بیش از بیست بار تأکید کرد که «او بود که درگیری نظامی بین هند و پاکستان را حل کرد»، اما به گفته وی، بهای این نقشآفرینی به او پرداخت نشده است.

آسوشیتدپرس تأکید کرد که این ادعاها برای مودی موضوعی حساس و پرتنش محسوب میشود. در سطح داخلی، وی خود را رهبری قوی در برابر پاکستان معرفی کرده است. در صحنه بینالمللی نیز تلاشهای گستردهای برای بینالمللی کردن این کشور انجام داده است. بنابراین، ادعاهای ترامپ زخمی عمیق ایجاد کرده و حسی را برانگیخته که شاید آمریکا دیگر متحد استراتژیک هند نباشد.
​