دانشمندان هستهای ایرانی در سفر مخفیانه به روسیه به دنبال فناوریهای حساس بودند
ترجمه جنوب جهانی
به گزارش فایننشال تایمز در روز سهشنبه، به نقل از اسناد داخلی، مکاتبات و سوابق سفر، گروهی از دانشمندان ایرانی مرتبط با برنامه تسلیحات هستهای تهران، در اوت ۲۰۲۴ به طور مخفیانه از روسیه بازدید کردند تا فناوریهای دومنظوره با کاربردهای بالقوه نظامی را جستجو کنند.
این هیئت پنج نفره به رهبری علی کلوند، فیزیکدان هستهای و چهره ارشد در سازمان پژوهشهای نوین دفاعی ایران (سپند) بود. دولت ایالات متحده این سازمان را جانشین تلاشهای ایران در زمینه تسلیحات هستهای پیش از سال ۲۰۰۳ توصیف میکند.
کلوند و تیمش، از جمله اعضای شرکت تحریمی تدارکاتی ایرانی دماوندتک و یک افسر ضدجاسوسی نظامی، با محققان روسی دیدار کرده و از شرکتهای متخصص در فناوریهای حساس بازدید کردند.
بر اساس گزارشها، ایرانیها در طول این سفر درباره تریتیوم، ایزوتوپی که در کاربردهای غیرنظامی و نظامی از جمله افزایش بازده کلاهکهای هستهای استفاده میشود، پرسوجو کردند.
در نامهای که پیش از این بازدید ارسال شد، دماوندتک از یک تامینکننده روسی تریتیوم، استرانسیم-۹۰ و نیکل-۶۳ درخواست کرد.
اگرچه هنوز مشخص نیست که آیا این مواد تحویل داده شدهاند یا خیر، اما کارشناسان منع گسترش سلاحهای هستهای به فایننشال تایمز گفتند که حتی یک جلسه مرتبط با سپند نیز نگرانکننده است.
این هیئت همچنین از مراکز تحقیقاتی هستهای و الکترونیکی روسیه، از جمله تاسیسات مرتبط با اولگ ماسلنیکوف، فیزیکدانی که به دلیل کارش بر روی کلیسترونها (دستگاههایی که در شتابدهندههای ذرات و تشخیص هستهای استفاده میشوند) شناخته میشود، بازدید کرد.
یکی از شرکتهای بازدیدشده، توری، شتابدهندههای الکترونی و کلیسترونهایی شبیه به نمونههای مورد استفاده در شبیهسازیهای آزمایش هستهای تولید میکند.
کارشناسان به فایننشال تایمز گفتند که بعید است این هیئت بدون تأیید FSB روسیه توانسته باشد از چنین سایتهایی بازدید کند.
این سفر این سوال را مطرح میکند که آیا مسکو، در بحبوحه انزوای روزافزون ژئوپلیتیکی، در حال نرم کردن مخالفت تاریخی خود با دستیابی ایران به سلاح هستهای است یا خیر.
در میان نمایندگان، افرادی بودند که قبلاً توسط ایالات متحده به دلیل ارتباط با برنامههای هستهای و موشکی ایران تحریم شده بودند.
یکی از شرکتکنندگان، روحالله عظیمیراد، کارشناس تشعشع در دانشگاه مالک اشتر است، موسسهای که توسط اتحادیه اروپا به دلیل ارتباطات نظامی تحریم شده است.
فرد دیگر، سروش محتشمی، متخصص ژنراتورهای نوترونی است که اجزای کلیدی در برخی از انواع سلاحهای هستهای هستند.
این بازدید در بحبوحه افزایش نظارت بر فعالیتهای هستهای ایران صورت گرفت. در حالی که اطلاعات ایالات متحده گفته است که ایران به طور رسمی برنامه تسلیحات هستهای خود را از سر نگرفته است، مقامات هشدار میدهند که تهران دانش فنی برای ساخت سریع آن در صورت انتخاب را حفظ میکند.
ارتش اسرائیل در ماه ژوئن اعلام کرد که برای دومین بار در جریان کارزار مداوم خود علیه ایران، به «ستاد پروژه هستهای سپند» حمله کرده است. به گفته مقامات اسرائیلی، در میان تلفات، چندین دانشمند هستهای از جمله مربی محتشمی نیز حضور داشتند.
روسیه مدتهاست اعلام کرده است که مخالف ایران مسلح به سلاح هستهای است، اما تحلیلگران به فایننشال تایمز گفتند که مسکو اکنون ممکن است تمایل بیشتری به اشتراکگذاری دانش حساس به عنوان بخشی از اتحادهای جهانی در حال تغییر خود داشته باشد.
نه دولت ایران و نه کرملین به درخواستهای فایننشال تایمز برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 