نشت و تشعشعات هستهای حقیقت دارد
افشای اسناد درباره نشت فاضلاب رادیواکتیو از انبار کلاهکهای هستهای؛ وزارت دفاع بریتانیا: هرگز اتفاق نیفتاده است.
وبسایت Observer چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
در پی شش سال پیگیری رسانههای بریتانیایی، آژانس حفاظت از محیط زیست اسکاتلند (SEPA) اخیراً اسنادی را منتشر کرده که نشان میدهد پایگاه نظامی این کشور در اسکاتلند، که محل نگهداری کلاهکهای هستهای است، بارها به دلیل فرسودگی لولهها دچار نشتی فاضلاب رادیواکتیو شده است. در واکنش به این افشاگری، وزارت دفاع بریتانیا قاطعانه مدعی شد: «هیچگاه انتشار ناامن مواد رادیواکتیو رخ نداده است.»
به گزارش روزنامه گاردین و وبسایت تحقیقی «The Ferret» در تاریخ ۹ اوت، اسناد منتشرشده توسط SEPA نشان میدهد که به دلیل سهلانگاری در نگهداری شبکه ۱۵۰۰ لولهای انبار مهمات نیروی دریایی سلطنتی در کولپورت، آب آلوده به مواد رادیواکتیو به دریاچه «لوخ لانگ» در نزدیکی گلاسگو سرازیر شده است.
این انبار مهمات که یکی از امنترین و محافظتشدهترین تأسیسات نظامی بریتانیا محسوب میشود، محل نگهداری کلاهکهای هستهای چهار زیردریایی اتمی نیروی دریایی سلطنتی است. این کلاهکها که بخشی از توان بازدارندگی هستهای بریتانیا به شمار میروند، پس از نصب روی موشکهای تریدنت، توسط زیردریاییها به گشتزنی در دریاها فرستاده میشوند.
بر اساس اسناد فاششده، نیروی دریایی سلطنتی «در نگهداری مناسب» شبکه ۱۵۰۰ لولهای انبار مهمات کولپورت «کوتاهی کرده» که منجر به انتشار «ضایعات رادیواکتیو غیرضروری» به شکل مقدار کمی تریتیوم شده است. در زمان این حوادث، نیمی از تجهیزات پایگاه کولپورت بیش از عمر مفید طراحیشده خود را پشت سر گذاشته بودند.
نشتهای مکرر و واکنشهای مبهم
این اولین بار نیست که چنین حادثهای در این پایگاه رخ میدهد. روزنامه گاردین گزارش میدهد که در سال ۲۰۱۰ یک بار، و در سال ۲۰۱۹ دو بار دیگر لولههای کولپورت ترکیدهاند. در یکی از حوادث مهم سال ۲۰۱۹، خرابی یک اتصال لوله باعث شد حجم زیادی آب به منطقهای که برای پردازش تسلیحات هستهای و تریتیوم استفاده میشد، سرازیر شود و فاضلاب مستقیماً از طریق یک مجرای روباز به دریاچه لوخ لانگ ریخته شود.
تریتیوم گازی رادیواکتیو است که اغلب در تسلیحات هستهای برای افزایش قدرت انفجاری استفاده میشود. اگرچه SEPA تشخیص داد که سطح رادیواکتیو در آن فاضلاب بسیار پایین بوده و خطری برای سلامت انسان نداشته است، اما بهصراحت اعلام کرد که پایگاه در نگهداری و مدیریت تجهیزات خود «نقصهای آشکاری» داشته که بهطور «غیرمستقیم باعث تولید ضایعات رادیواکتیو غیرضروری» شده است.
بر اساس گزارش گاردین، پس از تحقیقات داخلی و بازرسیهای SEPA، وزارت دفاع بریتانیا در مارس ۲۰۲۰ متعهد شد که ۲۳ اقدام را برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی اتخاذ کند و اذعان داشت که عدم آمادگی آنها منجر به «هرجومرج»، «از کار افتادن کنترلها» و «عدم انتقال اطلاعات درباره خطرات» شده است.
با این حال، در سال ۲۰۲۱ دو حادثه نشت دیگر رخ داد که یکی از آنها شامل منطقهای دیگر حاوی مواد رادیواکتیو بود. این امر SEPA را بر آن داشت تا در سال ۲۰۲۲ بازرسی دیگری انجام دهد. در آن زمان، این آژانس از روند کند اصلاحات در پایگاه کولپورت انتقاد کرد و گفت که بیشتر اقدامات با تأخیر اجرا شدهاند که نشاندهنده «نقصهای موجود در مدیریت داراییها در کل پایگاه دریایی» است.
پنهانکاری به بهانه «امنیت ملی»
جزئیات این حوادث در ابتدا توسط وزارت دفاع بریتانیا به بهانه «امنیت ملی» پنهان شده بود. پس از شش سال تلاش خبرنگاران گاردین و وبسایت «The Ferret»، مقامات مسئول نظارت بر آزادی اطلاعات در دولت اسکاتلند حکم دادند که اسناد مربوط به این حوادث به «شهرت» پایگاه، نه «امنیت ملی»، لطمه میزنند. در نهایت، بخش عمدهای از این اسناد در اوایل اوت سال جاری منتشر شد.
وبسایت «The Ferret» در اواخر سال گذشته گزارش داده بود که میزان انتشار تریتیوم در کولپورت طی شش سال دو برابر شده و از ۱۷۷۰ مگابکرل (MBq) در سال ۲۰۱۸ به ۴۲۲۴ مگابکرل در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است.
دیوید کالن، کارشناس تسلیحات هستهای در اندیشکده بریتانیایی-آمریکایی «کمیته اطلاعات امنیتی» (BASIC)، این حوادث آلودگی مکرر را «تکاندهنده» و پنهانکاری مقامات مربوطه را «بسیار شرمآور» توصیف کرد.
کالن همچنین انتقاد کرد که وزارت دفاع بریتانیا نزدیک به ۲ میلیارد پوند (معادل ۱۹.۳ میلیارد یوان) برای ارتقاء زیرساختهای انبار مهمات کولپورت و پایگاه نزدیک آن در فازلین سرمایهگذاری کرده، اما ده سال پس از شروع این طرح، در سال ۲۰۲۲ هنوز فاقد یک سیستم مدیریت دارایی جامع بودهاند. او افزود: «این نوع سهلانگاری در پروژههای تسلیحات هستهای بسیار رایج است و نتیجه مستقیم فقدان نظارت است.»
وبسایت «The Ferret» در ماه مه سال جاری نیز گزارش داد که از سال ۲۰۲۳، پایگاه فازلین احتمالاً ۱۲ حادثه نشت مواد رادیواکتیو را تجربه کرده است. وزارت دفاع بریتانیا وقوع این حوادث را تأیید کرده و پذیرفته است که «احتمال واقعی یا بسیار زیاد» انتشار مواد رادیواکتیو در محیط وجود داشته است، اما از ارائه جزئیات خودداری کرد.
پاتریک هاروی، یکی از رهبران حزب سبز اسکاتلند، این حوادث را «بسیار نگرانکننده» دانست و گفت: «حوادث یا نگهداری بیدقت میتواند عواقب فاجعهباری داشته باشد.» او از وزارت دفاع خواستار «شفافیت کامل و پاسخگویی» شد.
پاسخ وزارت دفاع
سخنگوی وزارت دفاع بریتانیا در پاسخ گفت که آنها همواره «به ایمنی و مدیریت ایمن و مطمئن مواد رادیواکتیو اهمیت زیادی میدهند» و «هیچگاه در هیچ مرحلهای هیچگونه انتشار ناامن مواد رادیواکتیو رخ نداده است.»
پایگاههای کولپورت و فازلین هر دو نظامی هستند و بنابراین مشمول قوانین آلودگی مربوط به مکانهای غیرنظامی نمیشوند. اما SEPA اعلام کرده که متعهد است اطمینان حاصل کند که این پایگاهها «مطابق با استانداردهایی همتراز با مقررات زیستمحیطی برای حفاظت از محیط زیست و مردم» عمل میکنند. این آژانس سالانه تمام انتشارات رادیواکتیو و تأثیر آنها بر محیط زیست را از هر دو پایگاه ارزیابی میکند و بر اساس این ارزیابیها، «هیچ نگرانی نظارتی در مورد تأثیر فاضلاب بر محیط زیست وجود ندارد.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 