وانگ فن: «دیدار پوتین-ترامپ» به حل نهایی مناقشه روسیه و اوکراین کمک می‌کند، اما به معنای حل شدن کامل آن نیست.

منتشر شده در رسانه چینی ازرور
ترجمه مجله جنوب جهانی

در تاریخ ۱۵ اوت به وقت محلی، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در آلاسکا با یکدیگر دیدار کردند. این دیدار که نگاه جهانی را به خود جلب کرده بود، بدون هیچ توافقی به پایان رسید. پروفسور وانگ فن، رئیس دانشکده روابط خارجی، معتقد است این «دیدار پوتین-ترامپ» به حل نهایی درگیری‌های روسیه و اوکراین کمک خواهد کرد، اما به معنای پایان یافتن کامل آن نیست و جزئیات مذاکراتی زیادی هنوز باید مشخص شوند. اوکراین به تضمین‌های امنیتی جمعی نیاز دارد و روسیه بر موضع خود مبنی بر عدم گسترش بیشتر ناتو به سمت شرق پافشاری خواهد کرد. نحوه اجرای این جزئیات همچنان می‌تواند محل مناقشه باشد. با این حال، اگر این درگیری که بیش از سه سال و پنج ماه ادامه داشته، متوقف یا پایان یابد، صحنه‌ای است که مدت‌هاست جامعه بین‌الملل در انتظار آن است.

پروفسور وانگ فن می‌گوید این دیدار مستقیم و پیشگامانه آمریکا با روسیه، نشانه‌ای از دیپلماسی قدرت‌های بزرگ است. ترامپ پیش از این دیدار نیز بارها به روسیه هشدار داده بود که اگر آتش‌بس برقرار نشود، عواقب سختی در پی خواهد داشت و پس از آن بود که خبر دیدار رهبران دو کشور منتشر شد. این نشان می‌دهد که ترامپ همچنان از دیپلماسی فشار در مذاکرات با روسیه استفاده می‌کند.

از دیدگاه پوتین، موافقت با مذاکره با ترامپ، آن هم در خاک آمریکا (آلاسکا)، نشان از جسارت یک رهبر بزرگ دارد. این‌که در این دیدار توافقی حاصل نشد و احتمالا توافق بعدی در مسکو انجام خواهد شد، بخشی از دیدگاه دیپلماتیک پوتین است. پوتین می‌خواهد با میزبانی در مذاکرات، اهمیت روسیه و نقش آن در مدیریت بحران را به نمایش بگذارد که این امر یک پیروزی بزرگ برای دیپلماسی منعطف و عمل‌گرای او محسوب می‌شود.
پوتین و ترامپ در کنفرانس مطبوعاتی پس از مذاکرات، «نیویورک تایمز»
از این رو، پروفسور وانگ فن بیان می‌کند که دیدار پوتین و ترامپ در آلاسکا، هم نمادی از رقابت‌های ژئوپلیتیکی و هم رویدادی مهم در بازسازی نظم جهانی است. این مذاکرات که از سوی برخی «طولانی‌ترین اما بی‌نتیجه‌ترین» نام گرفت، پیچیدگی روابط قدرت‌های بزرگ و مشکلات ریشه‌ای در مدیریت جهانی را بازتاب می‌دهد:

۱. گشایش دیپلماتیک و تناقض‌های بنیادی:

این دیدار، نخستین سفر یک رئیس‌جمهور روسیه به آمریکا از سال ۲۰۱۵ بود و به تنهایی به دوره یخ‌زده سه‌ساله دیپلماسی پایان داد. پوتین بر «ایجاد ارتباط مستقیم» تأکید کرد و ترامپ فضا را «سازنده» خواند. هر دو طرف با برگزاری مذاکرات سه‌به‌سه، آمادگی خود را برای همکاری نشان دادند. با این حال، اختلافات اصلی مانند مالکیت اراضی اوکراین و تضمین‌های امنیتی همچنان حل‌نشده باقی ماند. ترامپ به صراحت گفت «هیچ توافقی حاصل نشده» که این امر نشان‌دهنده تفاوت‌های اساسی در منافع استراتژیک آمریکا و روسیه است.

۲. دیپلماسی فشار و نمایش قدرت:

پوتین در شرایطی که ارتش روسیه در میدان نبرد برتری داشت، بر «عدم نرمش در موضع خود» پافشاری کرد. از سوی دیگر، ترامپ با اتخاذ استراتژی «واسطه‌گری» و واگذاری مسئله اراضی به اوکراین، در واقع سعی داشت با دخالت محدود، فشار بر روسیه را حفظ کند. روسیه گسترش ناتو به شرق را «خط قرمز امنیتی» خود می‌داند، در حالی که آمریکا با پرواز آرایش‌های جنگنده F-22 قدرت نظامی خود را به رخ کشید. این نوع «رقابت دوگانه» (ترکیبی از فشار و نرمش) نشان می‌دهد که مذاکرات آینده طولانی و فرسایشی خواهد بود.

۳. روابط عمل‌گرایانه و خطرات ژئوپلیتیکی:

این دیدار سیگنالی مبنی بر «غیرایدئولوژیک شدن» روابط آمریکا و روسیه ارسال کرد. دو طرف درباره موضوعات عملی مانند توسعه مسیرهای دریایی قطب شمال و همکاری‌های انرژی بحث کردند و تلاش کردند مکانیزمی برای هماهنگی قدرت‌های بزرگ به سبک «یالتا جدید» ایجاد کنند. با این حال، بحران اوکراین به عنوان محک روابط امنیتی اروپا عمل می‌کند و در صورت مدیریت نادرست، می‌تواند موجب تشدید تنش بین بلوک‌های قدرت شود و همبستگی ناتو و روند دفاع مستقل اروپا را به چالش بکشد.

تأثیر روابط شخصی بر روابط دیپلماتیک:

در مورد تأثیر روابط شخصی رهبران بر روابط دیپلماتیک دو کشور، پروفسور وانگ فن می‌گوید که ترامپ این دیدار را به «بازی شطرنج بین‌المللی» تشبیه کرد و پوتین گفت «دفعه بعد می‌توانیم در مسکو دیدار کنیم»، اما گرم شدن روابط شخصی رهبران نمی‌تواند تناقضات ساختاری را پنهان کند. اختلافات در سیاست داخلی آمریکا نسبت به روسیه و ادامه جو ضد غربی در روسیه، باعث می‌شود هرگونه توافقی با خطر از بین رفتن در کشمکش‌های سیاسی داخلی مواجه شود.

در حالی که آمریکا برای پوتین مراسم استقبال باشکوهی آماده کرده بود، تعداد زیادی هواپیمای جنگی F-22 نیز در محل مراسم پارک شده بودند و هواپیماهای بمب‌افکن B-2 و جنگنده F-22 در ارتفاع کم برای «نمایش قدرت» به پرواز درآمدند.
این دیدار، مانند آینه‌ای شکسته، تصویرهای متعددی را منعکس می‌کند: هم شجاعت رهبران بزرگ برای تعامل غیرمتعارف را نشان می‌دهد و هم ناتوانی دیپلماسی واقع‌گرایانه در مواجهه با تضادهای ارزشی را آشکار می‌کند. زمانی که «رقابت کنترل‌شده» به یک وضعیت عادی جدید تبدیل می‌شود، مدیریت جهانی ممکن است وارد «دوره گذار برای یافتن پاسخ‌ها» شود، و سرنوشت اوکراین همچنان آخرین آزمون برای سنجش خرد قدرت‌های بزرگ باقی خواهد ماند.

نتایج نهایی و نقش چین:

پروفسور وانگ فن در مورد تأثیر واقعی این «دیدار پوتین-ترامپ» معتقد است که این دیدار به حل نهایی درگیری روسیه و اوکراین کمک می‌کند، اما به معنای حل شدن کامل آن نیست و جزئیات مذاکراتی زیادی هنوز باید مشخص شوند. اوکراین به تضمین‌های امنیتی جمعی نیاز دارد و روسیه بر موضع خود مبنی بر عدم گسترش بیشتر ناتو به سمت شرق پافشاری خواهد کرد. نحوه اجرای این جزئیات همچنان می‌تواند محل مناقشه باشد. با این حال، اگر این درگیری که بیش از سه سال و پنج ماه ادامه داشته، متوقف یا پایان یابد، صحنه‌ای است که مدت‌هاست جامعه بین‌الملل در انتظار آن است.

در نهایت، پروفسور وانگ فن نتیجه‌گیری کرد که هیچ راه حل استانداردی برای حل بحران وجود ندارد. موضع بی‌طرفانه و تلاش‌های مستمر چین در میانجی‌گری، نقشی بی‌بدیل در حل بحران ایفا کرده است. چین از بهبود روابط روسیه و آمریکا خرسند است و بیش از آن، به پایان هر چه سریع‌تر درگیری روسیه و اوکراین امیدوار است. ما همچنین باور داریم که بهبود روابط روسیه و آمریکا بر روابط چین و روسیه تأثیری نخواهد گذاشت و وضعیت سنتی روابط مثلثی واقع‌گرایانه دوباره تکرار نخواهد شد. این دیدار می‌تواند به بهبود وضعیت روابط قدرت‌های بزرگ که به دلیل درگیری روسیه و اوکراین به هم خورده بود، کمک کند.

​