به قلم جیم توماس

نیوزویک گزارش داد که روسیه و چین در برابر تلاش‌های اروپا برای اعمال مجدد تحریم‌های سازمان ملل، از ایران حمایت می‌کنند. این اقدام می‌تواند اهرم فشار غرب را در حالی که مذاکرات هسته‌ای به یک مهلت حیاتی نزدیک می‌شود، تضعیف کند.
روسیه و چین در مناقشه با بریتانیا، آلمان و فرانسه بر سر احتمال اعمال مجدد تحریم‌های مرتبط با توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، حمایت خود را از ایران اعلام کرده‌اند.
این حمایت در حالی صورت می‌گیرد که اعضای بانفوذ اتحادیه اروپا، موسوم به گروه E۳ (سه کشور اروپایی)، هشدار داده‌اند در صورت شکست مذاکرات پیش از پایان ماه اوت، ممکن است مکانیسم «ماشه» (snapback) قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل را فعال کنند.
این بند امکان بازگرداندن خودکار تحریم‌های بین‌المللی را در صورت نقض محدودیت‌های غنی‌سازی توسط ایران، که در برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) تعیین شده است، فراهم می‌کند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در سال ۲۰۱۸ با استناد به نواقص این توافق در مهار جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران، کشورش را از آن خارج کرد.
با این حال، روسیه و چین تهدید گروه E۳ را رد کرده و استدلال می‌کنند که تلاش برای اعمال مجدد تحریم‌ها، دیپلماسی را تضعیف خواهد کرد. مخالفت آنها می‌تواند گزینه‌های کشورهای اروپایی برای اعمال فشار بر تهران را محدود کند.
بدون اعمال تحریم‌ها، ایران به احتمال زیاد روابط خود را با مسکو و پکن عمیق‌تر خواهد کرد و واشینگتن و متحدانش ابزارهای کمتری برای تأثیرگذاری بر رفتار آن خواهند داشت.
میخائیل اولیانوف، نماینده ارشد روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین، قدرت‌های اروپایی را به «باج‌گیری» و «تهدید» متهم کرد. او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (X) نوشت هرگونه تلاش E۳ برای فعال کردن تحریم‌ها، «با اصول بنیادین حقوق بین‌الملل در تضاد خواهد بود.»
چین نیز موضع مشابهی اتخاذ کرد. لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور، روز جمعه گفت که مکانیسم ماشه «به طرف‌ها برای ایجاد اعتماد و کاهش اختلافات کمکی نمی‌کند و برای تلاش‌های دیپلماتیک جهت ازسرگیری زودهنگام مذاکرات مفید نیست.»
مقامات ایرانی از این حمایت استقبال کرده و در این هفته با دیپلمات‌های روسی و چینی دیدار کردند.
کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه در پستی در شبکه ایکس اعلام کرد که مذاکرات بر «اقدامات مشترک برای مقابله با رویکرد مخرب» گروه E۳ متمرکز بوده است. او بعدتر افزود که «هر سه کشور معتقدند که قطعنامه ۲۲۳۱ باید در زمان مقرر خود پایان یابد و این کشورها از نظر قانونی حق فعال کردن مکانیسم ماشه را ندارند.»
این اختلاف، اهمیت زمان محدود باقی‌مانده تا انقضای مفاد کلیدی توافق هسته‌ای در اواسط اکتبر را برجسته می‌کند. نشست ماه ژوئیه در استانبول بین ایران و گروه E۳ بدون پیشرفت به پایان رسید، که باعث شد رهبران اروپایی هشدار دهند که فعال کردن مکانیسم ماشه گام بعدی آنها خواهد بود.
این سه کشور در بیانیه‌ای مشترک به سازمان ملل در اوایل ماه جاری اعلام کردند: «ما به وضوح اعلام کرده‌ایم که اگر ایران تمایلی به دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک نداشته باشد… یا از فرصت تمدید استفاده نکند، گروه E۳ آماده فعال کردن مکانیسم ماشه است.»
ایران اعلام کرده که هرگونه تحریم مجدد را غیرقانونی می‌داند و مقامات در تهران تأکید دارند که اقتصاد این کشور می‌تواند فشارها را تحمل کند. با این حال، فروپاشی اهرم فشار اروپا ممکن است خطر تشدید نظامی را افزایش دهد، به‌ویژه اگر واشینگتن به این نتیجه برسد که دیپلماسی دیگر گزینه قابل قبولی نیست.

© ۲۰۲۵ نیوزمکس. تمام حقوق محفوظ است.