عقبنشینی روسیه: پوتین بر خروج اوکراین از دونباس اصرار دارد، اما در سایر مناطق حاضر به امتیازدهی است
رسانههای بریتانیایی فاش کردند: پوتین بر خروج اوکراین از دونباس اصرار دارد، اما در سایر مناطق حاضر به امتیازدهی است
گزارش: چن سیجیا، آبزرور نت چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
هفته گذشته، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای بحث درباره حلوفصل مناقشه روسیه و اوکراین دیدار کردند. به گزارش رویترز در ۲۱ اوت، چند منبع مطلع فاش کردند که پوتین از اوکراین خواسته است از منطقه شرقی دونباس عقبنشینی کند، به ناتو نپیوندد و از استقرار نیروهای غربی جلوگیری کند. در مقابل، او حاضر است در مسائل ارضی، با واگذاری بخشهایی از مناطق تحت کنترل نیروهای روسی، امتیازاتی بدهد.
این منابع عنوان کردند که در نشست محرمانه تقریباً سهساعته پوتین و ترامپ، تقریباً تمام زمان جلسه به بحث درباره طرح صلح اوکراین اختصاص یافت. پس از این دیدار، رهبران روسیه و آمریکا به طور مشترک اعلام کردند که این نشست میتواند راه را برای مذاکرات صلح در اوکراین هموار کند، اما هیچیک از آنها جزئیات خاصی از گفتوگوها را فاش نکردند.
به گفته منابع روسی، در پیشنهاد جدید پوتین، روسیه همچنان بر خروج کامل اوکراین از منطقه دونباس اصرار دارد. در ازای آن، روسیه در خطوط مقدم استانهای زاپوریژیا و خرسون آتشبس برقرار خواهد کرد. بر اساس دادههای عمومی و برآوردهای آمریکا، روسیه در حال حاضر حدود ۸۸ درصد از خاک منطقه دونباس و ۷۳ درصد از مناطق زاپوریژیا و خرسون را تحت کنترل دارد.
منابع مطلع تأکید کردند که پیشنهاد جدید پوتین در مقایسه با درخواستهای مطرحشده از سوی روسیه در ژوئن ۲۰۲۴، یک عقبنشینی محسوب میشود. پیش از این، روسیه خواستار واگذاری چهار استان دونتسک و لوهانسک در منطقه شرقی دونباس و همچنین استانهای خرسون و زاپوریژیا در جنوب شده بود. اوکراین این شرایط را رد کرده و آنها را به منزله تسلیم کامل دانسته بود.
سه منبع مطلع اظهار داشتند که به عنوان بخشی از یک توافق احتمالی، روسیه همچنین مایل است بخشهای کوچکی از خاک اوکراین را که در مناطق خارکیف، سومی و دنیپروپتروفسک در کنترل دارد، واگذار کند.
علاوه بر مسائل ارضی، پوتین بر سایر خواستههای پیشین خود پافشاری کرده است: اوکراین از پیوستن به ناتو صرفنظر کند؛ ناتو تحت رهبری آمریکا تعهدات الزامآور قانونی مبنی بر توقف گسترش به سمت شرق بدهد؛ حجم نیروهای نظامی اوکراین محدود شود؛ و تضمین شود که هیچ نیروی نظامی غربی به عنوان «نیروهای حافظ صلح» در خاک اوکراین مستقر نخواهد شد.
وزارت امور خارجه اوکراین هنوز در این باره اظهارنظری نکرده و روسیه نیز واکنشی رسمی به این گزارشها نشان نداده است.
با این حال، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، بارها تأکید کرده است که عقبنشینی نیروها را در چارچوب هیچ توافقی نمیپذیرد، زیرا منطقه دونباس سنگر دفاعی اوکراین در برابر پیشروی نیروهای روسی است. زلنسکی در ۲۱ اوت گفت: «اگر تنها درباره عقبنشینی از شرق صحبت کنیم، این امکانپذیر نیست. این موضوع به بقای کشور ما و قویترین خط دفاعی ما مربوط میشود.»
رویترز اشاره کرد که اوکراین تلاش برای پیوستن به ناتو را به عنوان «قابلاطمینانترین تضمین امنیتی» در قانون اساسی خود گنجانده است. زلنسکی گفته است که تصمیمگیری درباره پیوستن اوکراین به ناتو نباید بر عهده روسیه باشد.
برآورد میشود که نیروهای روسی در حال حاضر حدود یکپنجم خاک اوکراین را تحت کنترل دارند. سه منبع نزدیک به کرملین معتقدند که «نشست پوتین و ترامپ» در آلاسکای آمریکا، «بهترین فرصت برای دستیابی به صلح» از زمان آغاز مناقشه بوده است، زیرا دو طرف درباره شرایط روسیه به طور مشخص بحث کردهاند و پوتین نیز تمایل به امتیازدهی نشان داده است.
یکی از این افراد گفت: «پوتین آماده صلح و سازش است. این پیامی بود که به ترامپ منتقل شد.»
این منابع هشدار دادند که مشخص نیست آیا اوکراین آماده پذیرش این شرایط است یا خیر و اگر اوکراین نپذیرد، روسیه عملیات نظامی خود را ادامه خواهد داد. آنها افزودند که دیدگاه آمریکا نسبت به این شرایط نیز هنوز معلوم نیست. یک منبع دیگر عنوان کرد که پوتین از فشارهای اقتصادی بر روسیه و تلاشهای مورد نیاز برای پیشروی بیشتر در اوکراین آگاه است.
درباره مسئله تضمینهای امنیتی برای اوکراین، دو منبع به رویترز گفتند که در صورت توافق روسیه و اوکراین، گزینههای متعددی وجود دارد. یکی از این گزینهها، توافقی سهجانبه میان روسیه، اوکراین و آمریکا است که به تأیید شورای امنیت سازمان ملل برسد. گزینه دیگر، بازگشت به توافق شکستخورده استانبول در سال ۲۰۲۲ است که بر اساس آن اوکراین بیطرفی دائم خود را اعلام کند و در ازای آن، تضمینهای امنیتی از پنج عضو دائم شورای امنیت دریافت کند.
با این حال، برخی مقامات روسی گفتهاند که روسیه از چهار استان شرقی اوکراین که تحت کنترل خود درآورده، عقبنشینی نخواهد کرد. ولادیمیر سالدو، رهبر منصوبشده توسط روسیه در استان خرسون، در ۲۲ اوت به خبرگزاری تاس گفت که حتی اگر توافق صلح حاصل شود، روسیه همچنان کنترل خرسون را حفظ خواهد کرد. او گفت: «البته در جریان مذاکرات شایعات و تفاسیر متفاوتی وجود دارد، اما اگر واقعبین باشیم، این سرزمینها متعلق به روسیه هستند.»
پس از دیدار رهبران آمریکا و روسیه، ترامپ در ۱۸ اوت با زلنسکی و رهبران اروپایی دیدار کرد که موضوع اصلی آن، چگونگی ارائه تضمینهای امنیتی به اوکراین بود. ترامپ پس از این نشست اعلام کرد که آمریکا به تضمین امنیت اوکراین کمک خواهد کرد، اما احتمال استقرار نیروهای آمریکایی را رد کرد و تنها گفت که آمریکا ممکن است به عنوان بخشی از توافق صلح، پشتیبانی هوایی ارائه دهد.
در حال حاضر، مواضع روسیه و اوکراین درباره مسائل امنیتی و ارضی همچنان بسیار با یکدیگر فاصله دارند. روزنامه فایننشال تایمز بریتانیا نیز اشاره کرد که در سطح نمایندگان مذاکرات مستقیم نیز تفاوتهایی وجود دارد.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در ۲۰ اوت گفت: «ما نمیتوانیم بپذیریم که کسی اکنون پیشنهاد حل مسائل امنیتی و امنیت جمعی را بدون مشارکت فدراسیون روسیه بدهد. این غیرممکن است. من مطمئنم که غرب، به ویژه آمریکا، به خوبی میداند که بحث جدی درباره مسائل امنیتی بدون حضور روسیه یک رؤیای پوچ و بینتیجه است.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 