گائو ژیکای: انویدیا باید ۱۵٪ درآمد خود از چین را بهعنوان وثیقه امنیتی به ما بپردازد
گائو ژیکای، استاد ممتاز دانشگاه سوجو و معاون مؤسسه مطالعات جهانی (CCG)
شبکه چینی ناظر
ترجمه مجله جنوب جهانی
۲۲ اوت، رسانههای خارجی به نقل از منابع آگاه گزارش دادند که انویدیا به شرکتهایی مانند آمکور و سامسونگ اعلام کرده است که تولید تراشههای H20 را متوقف کنند. این خبر در حالی منتشر شد که پیشتر، در ۳۱ ژوئیه، دفتر اطلاعات اینترنتی چین (CAC) برای حفاظت از امنیت شبکه و دادههای کاربران چینی، جلسهای با انویدیا برگزار و از این شرکت درخواست کرده بود در مورد ریسکهای امنیتی و احتمال وجود درهای پشتی در تراشههای H20 که به چین فروخته میشود، توضیح داده و مدارک مربوطه را ارائه دهد.
اقدام انویدیا در توقف تولید، تردیدها درباره امنیت تراشههای H20 را افزایش داده است. در همین راستا، وبسایت «ناظر» چین برای دریافت پیشنهادهایی در زمینه مدیریت ریسک تراشههای هوش مصنوعی وارداتی، با کارشناس برجسته مسائل بینالملل، گائو ژیکای، گفتوگو کرده است.
[گفتوگوگر: تانگ شیائوفو از وبسایت ناظر]
وبسایت ناظر: در مورد مسئله اخیر Backdoors «درب پشتی» جاسوسی در تراشه H20، گروه تحقیقاتی «یو یوان تان تیان» فاش کرد که آمریکا یک سیستم جامع برای ایجاد «در پشتی» در تراشههای هوش مصنوعی طراحی کرده است. آنها حتی اعلام کردهاند اگر شرکتها با دولت آمریکا برای جاسازی درهای پشتی همکاری کنند، از محدودیتهای صادراتی معاف خواهند شد و این شامل کاهش محدودیتها برای «مشتریان چینی با ریسک پایین» نیز میشود. به نظر شما، ما چگونه باید با این بحث و جدلها درباره تراشههای هوش مصنوعی آمریکایی و همچنین با درهای پشتی احتمالی در آینده مقابله کنیم؟
گائو ژیکای: مواضع اخیر آمریکا در مورد تراشهها علیه چین پیچیدگیهای زیادی دارد، بنابراین لازم است دقیقاً بررسی کنیم که نیت واقعی آنها چیست. ابتدا به انویدیا نگاه کنیم؛ وقتی این شرکت شروع به فروش تراشه به چین کرد، رونق چشمگیری در صنعت ایجاد شد. تراشههای آن در چین مشتریان زیادی داشتند و انویدیا سود کلانی به دست آورد که همین سود، سرمایه لازم برای تحقیق و توسعه و افزایش ظرفیت تولید را فراهم کرد.
اما در سالهای اخیر، دولت آمریکا با راهاندازی «جنگ تراشهها»، تلاش کرد در زمینه تراشههای پیشرفته، چین را تحت فشار قرار دهد و صادرات تراشههای آمریکایی به این کشور را محدود کند و به این ترتیب، جنگ جدیدی بین دو کشور به راه انداخت.
در اکتبر ۲۰۲۳، من به عنوان فارغالتحصیل دانشکده حقوق دانشگاه ییل، برای شرکت در مراسم صدمین سالگرد تأسیس این دانشگاه دعوت شدم. در آنجا، با جینا ریموندو، وزیر بازرگانی آمریکا، ملاقات کردم و چند دقیقهای با او صحبت کردم.
من به ریموندو گفتم: «چین سالانه بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار برای واردات تراشه از آمریکا و سایر کشورها هزینه میکند. اگر جنگ تراشهها را آغاز کنید، در نهایت ممکن است چین دیگر از خارج تراشه نخرد و یک سنت هم خرج نکند. آیا شما به عنوان وزیر بازرگانی آمریکا نگران این نیستید که چین در تأمین تراشه به خودکفایی کامل برسد؟»
ریماندو در پاسخ گفت که نگران چنین وضعیتی است، اما همه چیز به نحوه واکنش چین بستگی دارد. پس از بازگشت، من به معنای واقعی این حرف او فکر کردم.
حالا میبینیم که ممنوعیت سختگیرانه دولت آمریکا برای فروش تراشههای هوش مصنوعی انویدیا به چین، کمی تعدیل شده است. پس چرا دولت آمریکا نظرش را تغییر داد؟ به اعتقاد من، چند دلیل وجود دارد:
از یک سو، جن سون هوانگ، مدیرعامل انویدیا، به کاخ سفید رفت و از رئیسجمهور ترامپ خواهش کرد که اگر اجازه فروش تراشههای این شرکت به چین داده نشود، درآمدشان دچار مشکل خواهد شد و انویدیا نخواهد توانست سرمایهگذاری سنگین خود در بخش تحقیق و توسعه را ادامه دهد.
از سوی دیگر، دولت آمریکا متوجه شده است که شرکتهای چینی مانند هوآوی، تراشههای هوش مصنوعی با سطح فناوری بسیار بالایی تولید میکنند. دولت آمریکا نگران است که تولیدکنندگان چینی نه تنها به سرعت بر بازار داخلی مسلط شوند، بلکه در بازارهای بینالمللی نیز به مزیت رقابتی دست پیدا کنند.
بنابراین، اکنون آمریکا استراتژی اولیه خود یعنی «ممنوعیت کامل فروش تراشههای هوش مصنوعی به چین» را تغییر داده و به انویدیا اجازه داده است نسخه کمی دستکاری شده از تراشه H20 را به بازار چین بفروشد. اگر این تراشه ویژه بازار چین، بدون هیچگونه در پشتی جاسوسی یا ویژگیهای ناخواسته باشد، طبیعتاً برخی شرکتهای چینی احساس میکنند که با استفاده از H20 میتوانند به اهداف تجاری خود برسند و خرید آن مشکلی نخواهد داشت.
اما سؤال اینجاست: آیا آمریکا انویدیا را مجبور کرده که در تراشههای صادراتی به چین، در پشتی جاسازی کند؟ اکنون سناتورها و نمایندگان مجلس آمریکا دائماً فریاد میزنند که تراشههایی که به کشورهای دیگر، بهویژه به «کشورهای متخاصم» یا «کشورهایی که با آمریکا کنار نمیآیند» صادر میشود، باید در پشتی داشته باشند. این یعنی چه؟
اول، آمریکا میخواهد مطمئن شود که کاربر نهایی تراشه کیست و آیا از قوانین خرید تخطی نکرده و برای اهداف دیگری استفاده نشده است. دوم، آمریکا میخواهد بر عملکرد این تراشه نظارت کند. سوم، آمریکا باید ابزاری داشته باشد که بتواند «با یک دستور، تراشه را متوقف کند». این موارد، محتوای قانونی است که آمریکا علناً در حال تصویب آن است.
آیا H20 درهای پشتی دیگری دارد؟
انویدیا ادعا میکند که در پشتی ندارد و یک نمونه از دهه ۹۰ را مثال میزند که در آن، شخصی سعی کرد در لایههای نرمافزاری و سختافزاری تراشه دستکاری کند و نتیجه آن، فروپاشی کل سیستم بود. بنابراین، آنها معتقدند ایجاد در پشتی در تراشهها کار صحیحی نیست و میتواند امنیت کل شبکه را به خطر بیندازد.
اما این فقط حرف انویدیا است. بیش از ده سال پیش، یک اتفاق بسیار بزرگ در آمریکا رخ داد که همان افشاگری «اسنودن» و پرونده «پریزم» بود. اسنودن افشا کرد که دولت آمریکا با استفاده از نرمافزار Regin، نه تنها بر بسیاری از چیزها در فضای مجازی نظارت میکند، بلکه در آنها دخالت نیز دارد. بنابراین، دست سرویسهای اطلاعاتی آمریکا بسیار دراز است. اینجا این سؤال پیش میآید که آیا وقتی انویدیا میگوید «در پشتی ندارد»، واقعاً ندارد؟
اینجا باید مسئله را به صورت موردی بررسی کنم. در آمریکا، اگر یک شرکت فناوری مانند شرکتهای ارتباطات یا اینترنت، از قوانین دولت آمریکا تخطی کند و در محصولاتش دستکاری کند، عواقبش غیرقابل تصور است. اما دو مورد وجود دارد که دولت آمریکا میتواند دستکاری کند و شما نیز باید همکاری کنید.
اولین حالت این است که اگر نهادهای دولتی آمریکا مانند افبیآی و اداره پلیس، با مجوزهای قانونی مانند حکم بازرسی یا دستگیری مراجعه کنند، میتوانند از شرکت سازنده یا ارائهدهنده خدمات بخواهند که کارهایی را انجام دهد و این یک الزام قانونی است.
دومین حالت این است که آمریکا میتواند از طریق قانون، اپراتور یا تولیدکننده را مجبور کند مطابق با مفاد قانونی مشخص شده، عمل کند.
در این شرایط، تولیدکنندگان آمریکایی میتوانند بگویند: «ما مطابق با قانون عمل میکنیم» یا «ما بر اساس رویههای قانونی عمل کردهایم». چه افبیآی باشد و چه پلیس، اگر حکم بازرسی داشته باشد، آنها بر اساس قانون عمل میکنند. به این ترتیب، این شرکتها میتوانند به بهانه پیروی از قوانین آمریکا، از مسئولیت قانونی خود فرار کنند.
من فکر میکنم اقدام دفتر اطلاعات اینترنتی چین در مورد برگزاری جلسه با انویدیا و درخواست توضیحات، بسیار ضروری و بهموقع بود و این کار باید به صورت دورهای انجام شود. از سوی دیگر، من امیدوارم یک پیشنهاد حقوقی بسیار مهم به این دفتر و سایر نهادهای دولتی مربوطه در چین ارائه دهم: کاربران چینی باید قراردادهای قانونی محکمتری با این شرکتهای خارجی امضا کنند.
به عنوان مثال، در مورد تراشههای هوش مصنوعی کنونی، فارغ از اینکه تولیدکننده چه میگوید، باید انویدیا و سایر شرکتهای خارجی را مجبور کنیم تعهدات واضحی بدهند:
اگر در آینده مشخص شود که در تراشهها یا سایر محصولات فروخته شده در چین، در پشتی جاسوسی یا قابلیتهای دیگری نصب شده که به کاربران چینی آسیب میرساند، تولیدکننده تراشه باید بیقید و شرط مسئولیت قانونی آن را بپذیرد. به محض کشف چنین تخلفی، این شرکتها باید بدون هیچ قید و شرطی جریمه شوند. فقط شرکتهایی که این اسناد را امضا میکنند، اجازه فروش تراشههای هوش مصنوعی در چین را خواهند داشت.
از سوی دیگر، اگر مشخص شود که در تراشهها و سایر محصولات فروخته شده در چین، نقاط ضعف یا آسیبپذیریهایی وجود دارد که به نهادهایی مانند سیا یا افبیآی اجازه میدهد به راحتی به سیستمها دسترسی پیدا کنند و کاربران چینی را تهدید کنند، انویدیا یا سایر شرکتها باید مسئولیت قانونی و جبران خسارت را نیز برعهده بگیرند.
علاوه بر این، اخیراً متوجه شدم که رئیسجمهور ترامپ اقدام بسیار عجیبی انجام داده است. او یک قانون جدید تصویب کرده که به موجب آن، شرکتهایی مانند انویدیا و AMD باید ۱۵٪ از درآمد حاصل از فروش تراشههای خود در چین را به دولت آمریکا بپردازند تا مجوز صادرات دریافت کنند. در واقع، دولت آمریکا از طریق این شرکتها نوعی «مالیات امتیاز» دریافت میکند: «من به تو اجازه فروش میدهم، اما باید ۱۵٪ مالیات بدهی». این یک روش برای دخالت در فعالیتهای این شرکتها در خارج از کشور است.
من پیشنهاد میکنم دولت چین نیز باید با شرکتهایی مانند انویدیا قرارداد رسمی امضا کند که آنها علاوه بر تضمین عدم وجود درهای پشتی یا سایر قابلیتهای غیرقانونی، ۱۵٪ از درآمد خود را نیز به عنوان وثیقه امنیتی به دولت چین بپردازند.
به عبارت دیگر، شرکتهایی مانند انویدیا و AMD باید ۱۵٪ از درآمد حاصل از فروش تراشههای هوش مصنوعی در چین را به یک حساب مشخص واریز کنند تا تضمین کند محصولاتشان در پشتی یا قابلیت غیرقانونی ندارند. پس از مدتی، اگر تأیید شد که محصولاتشان در پشتی ندارند، این وثیقه به آنها بازگردانده میشود.
من معتقدم این اقدام بسیار مهم است. در غیر این صورت، اگر تنها به حرفهای تولیدکننده یا امضای یک کاغذ اکتفا کنیم، در آینده اگر اتفاقی بیفتد، عواقب غیرقابل جبرانی در پی خواهد داشت.
همانطور که قبلاً اشاره کردم، این احتمال وجود دارد که نهادهای آمریکایی با استفاده از نرمافزار یا سرورهای انویدیا، بر فعالیتهای آنلاین کاربران چینی نظارت کرده و از آنها برای تحلیل اطلاعات استفاده کنند. حتی ممکن است آنها کاربران را از انجام برخی آموزشها یا اجرای برنامهها محدود کنند.
بزرگترین نگرانی من این است که آیا آنها میتوانند از دادههای کاربران برای تحلیل اطلاعات خاصی استفاده کنند؟ اگر چنین امکانی وجود داشته باشد، نتایج این تحلیلها چه خواهد بود؟ آیا ممکن است به هکرهای خارجی کمک کند تا فایروال ما را دور بزنند و دادههای داخلی ما را دستکاری کنند؟ یا حتی به صورت عمدی، نتیجهای خاص را هدایت کنند تا کاربر به نتیجه اشتباهی برسد؟ در هر صورت، عواقب چنین اتفاقی غیرقابل تصور است.
البته، برای اینکه بتوانیم به صورت رسمی این مسائل را مطرح کنیم، ابتدا باید شواهد محکم و قابل استنادی جمعآوری کنیم. با این حال، به نظر من، حتی اگر در حال حاضر شواهد کافی وجود نداشته باشد، باید اقدامات پیشگیرانه انجام دهیم. و دقیقاً به همین دلیل، نهادهای مربوطه در چین باید برای جلوگیری از این وضعیت، ایدههای بیشتری را بررسی کنند.
قبلاً به مقامات ذیربط پیشنهاد دادهام که هنگام ورود تراشههای هوش مصنوعی و تجهیزات مربوطه به بازار چین، باید سازوکارهای نظاممندی ایجاد کنیم. من معتقدم میتوانیم از آمریکا الگوبرداری کرده و یک سازوکار به نام «دعوای جمعی» (class action) راهاندازی کنیم.
تخمین زده میشود که در سال ۲۰۲۵، انویدیا یک میلیون تراشه H20 به بازار چین عرضه کند، که تعداد کاربران بالقوه آن به دهها هزار یا حتی صدها هزار نفر میرسد. اگر در آینده مشخص شود که در تراشههای H20 قابلیتهای پنهانی جاسازی شده یا توسط شخص ثالثی مورد سوءاستفاده قرار گرفته است، انویدیا به عنوان «شریک جرم» شناخته خواهد شد. در آن صورت چه باید کرد؟ آیا هر کاربر باید به صورت جداگانه از انویدیا شکایت کند؟
اینجاست که باید از آمریکا الگو بگیریم: در چنین شرایطی، چند کاربر میتوانند «با هم متحد شوند» و به نمایندگی از همه یک میلیون کاربر این تراشهها، از تولیدکننده شکایت جمعی کنند. تا زمانی که ثابت شود محصولات آنها تخلف جدی دارند، تعداد کمی از کاربران میتوانند از حقوق همه کاربران دفاع کنند.
در بازار آمریکا، این سازوکار به شدت به بازدارندگی در برابر فعالیتهای غیرقانونی برخی تجار کمک کرده است. اگرچه در بازار ما سنت شکایتهای اینچنینی رایج نیست، اما در زمینه جلوگیری از سوءاستفاده از تراشههای هوش مصنوعی، به خصوص وقتی دولتهای خارجی از آنها استفاده میکنند، باید محتاط باشیم و پیشبینی کنیم. بهتر است قبل از وقوع حادثه، فکری کنیم تا اگر مشکلی پیش آمد، دستمان خالی نباشد. اگر در چنین شرایطی سرمایهگذاران خارجی از کشور خارج شوند، تنها خرابی و ویرانی به جا میماند و در نهایت، این کاربران و خود ما هستیم که آسیب میبینیم.
علاوه بر این، حالا که آمریکا آشکارا اعلام میکند که میخواهد در تراشههای هوش مصنوعی فروخته شده به چین (و دیگر کشورهای متخاصم از جمله ایران و …)«دستکاری» کند، ما باید به طور رسمی مشخص کنیم که کدام نهادها به هیچ وجه نباید از این نوع تراشههای هوش مصنوعی خارجی وارداتی استفاده کنند. به خصوص نیروهای نظامی، پلیس، نهادهای امنیتی و همچنین مراکز تحقیقاتی حساس و مؤسسات آموزشی باید به وضوح در فهرست ممنوعیت قرار گیرند. به جای اینکه امید داشته باشیم در پشتی وجود ندارد و دادههای ما قابل کنترل نیست، بهتر است در را به طور کامل ببندیم.
به نظر من، استفاده بیشتر از تراشههای داخلی امنیت بیشتری دارد، زیرا اگر اطلاعات مهمی به دلیل استفاده از تراشههای هوش مصنوعی خارجی به سرقت رفته یا رصد شود، عواقبش غیرقابل جبران خواهد بود.
پیشنهاد دیگر من این است که چین باید یک دادگاه ویژه برای رسیدگی به اختلافات و شکایات مربوط به تراشههای هوش مصنوعی وارداتی تأسیس کند. چرا؟ چون هوش مصنوعی با سرعت بسیار بالایی در حال توسعه است و فناوریهای آن روز به روز تغییر میکنند. بنابراین، به افراد متخصص نیاز داریم تا از نظر قانونی، نظارت صحیحی داشته باشند. قاضی، وکیل و هیئت منصفه نیز باید اطلاعات کافی در مورد این فناوریهای در حال پیشرفت داشته باشند، در غیر این صورت ممکن است فریب بخورند.
بنابراین، من پیشنهاد میکنم که در سراسر کشور، وکلای متخصص و سایر کارشناسان در زمینه دعاوی هوش مصنوعی جذب شوند تا به صورت ویژه در این حوزه فعالیت کنند و با همکاری این دادگاه تخصصی و مؤسسات دعاوی جمعی، ما به سرعت یک نظام حقوقی کامل را برای تضمین امنیت ایجاد کنیم.
این سازوکار از یک سو منافع قانونی و مشروع کاربران چینی و جامعه را به طور کامل حفظ میکند؛ و از سوی دیگر، مانع از این میشود که برخی نهادهای خارجی با اهداف پنهانی، سعی کنند از طریق راههای غیرقانونی یا مغایر با قوانین چین، به اهداف خود برسند.
این پیشنهادها بر اساس تجربیات من در مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری و شرکتها و دغدغههای شخصیام درباره حفاظت از اطلاعات است. من به عنوان یک وکیل و رئیس فعلی انجمن چین در دانشکده حقوق ییل، به طور مستمر لوایح در حال بررسی در کنگره آمریکا، به خصوص بحثهای اخیر درباره قانونگذاری در حوزه هوش مصنوعی را دنبال میکنم. بنابراین، امیدوارم کشور ما نیز به موقع از روند قانونی در آمریکا مطلع شود و از آنجا درس بگیرد. به این ترتیب، میتوانیم از قبل آماده شویم: هر چه حصار محکمتر باشد، دزدیها کمتر و گوسفندهای فراری کمتر خواهند بود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 