وزارت خارجه چین: درخواست ترامپ برای مشارکت چین در کاهش تسلیحات هستهای غیرمنطقی و غیرواقعی است
در تاریخ ۲۷ اوت، سخنگوی وزارت خارجه چین، «گوو جیاکون»، در یک کنفرانس خبری معمول، به پرسش خبرنگار خبرگزاری روسی «ریانووستی» پاسخ داد. خبرنگار پرسید: «دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر اعلام کرده است که ایالات متحده و روسیه در حال مذاکره دربارهٔ کاهش تسلیحات هستهای هستند و امیدوارند که چین نیز در این روند مشارکت کند. آیا چین مایل به شرکت در مذاکرات سهجانبهٔ کاهش تسلیحات هستهای است؟»
«گوو جیاکون» اظهار داشت: «ما این گزارش را ملاحظه کردهایم. کشورهایی که دارای بزرگترین زرادخانههای هستهای هستند، باید به طور جدی به مسئولیت ویژه و اولویتدار خود در زمینهٔ خلع سلاح هستهای عمل کرده و زرادخانههای هستهای خود را به میزان قابل توجه و اساسی کاهش دهند تا شرایط برای تحقق نهایی خلع سلاح هستهای به طور کامل و جامع فراهم شود.»
«گوو جیاکون» خاطرنشان کرد: «نیروهای هستهای چین و آمریکا اساساً در یک سطح نیستند و سیاستها، استراتژیها و محیط امنیتی هستهای دو کشور نیز کاملاً متفاوت است. درخواست از چین برای پیوستن به مذاکرات سهجانبهٔ خلع سلاح هستهای بین آمریکا، روسیه و چین، نه منطقی است و نه واقعبینانه.»
وی گفت: «چین سیاست عدم استفادهٔ اول از سلاحهای هستهای را دنبال میکند، به استراتژی دفاعی هستهای متعهد است و همواره نیروهای هستهای خود را در حداقل سطح مورد نیاز برای امنیت ملی حفظ میکند. چین با هیچ کشوری وارد مسابقهٔ تسلیحاتی نمیشود. نیروها و سیاست هستهای چین سهم مهمی در صلح جهانی دارند.»
در خصوص مسئلهٔ به اصطلاح «پیوستن چین به روند خلع سلاح هستهای آمریکا و روسیه»، چین در نشست غیررسمی کنفرانس خلع سلاح ژنو در سال ۲۰۱۹ موضع خود را روشن کرده بود:
چین همواره در مسیر توسعهٔ صلحآمیز گام برداشته و سیاست دفاعی ملی را دنبال میکند. سرمایهگذاری دفاعی چین منطقی و متناسب است و نیروهای هستهای همواره در حداقل سطح مورد نیاز برای امنیت ملی حفظ میشوند که در مقایسه با آمریکا و روسیه در یک سطح نیست و وضعیت کاملاً متفاوت است. چین با سوءاستفاده از نام چین در مسائل کنترل تسلیحات توسط هر کشوری مخالف است و قصد و نیازی به پیوستن به مذاکرات خلع سلاح هستهای بین آمریکا و روسیه ندارد. آمریکا و روسیه به عنوان کشورهایی که دارای بزرگترین زرادخانههای هستهای هستند، باید طبق اجماع بلندمدت جامعهٔ بینالمللی، به طور جدی به مسئولیت ویژه و اولویتدار خود در زمینهٔ خلع سلاح هستهای عمل کرده و به کاهش بیشتر، اساسی و قابل توجه زرادخانههای هستهای خود ادامه دهند تا شرایط و محیط را برای پیوستن سایر کشورهای دارای سلاح هستهای به روند خلع سلاح هستهای چندجانبه فراهم کنند.
«ژو بو»، مدیر پیشین مرکز همکاری امنیتی دفتر همکاری نظامی بینالمللی وزارت دفاع و پژوهشگر مرکز مطالعات استراتژیک و امنیتی دانشگاه «چینهوا»، در آن زمان در مقالهای اشاره کرد که از آنجا که چین متعهد به عدم استفادهٔ اولیه از سلاحهای هستهای است و تنها بازدارندگی هستهای کارآمد و مؤثر را حفظ میکند، باید موشکهای میانبرد زمینی بیشتری در اختیار داشته باشد تا تعادل استراتژیک با سایر قدرتهای هستهای را محقق کند. به عبارت دیگر، اگر چین بیشتر موشکهای میانبرد زمینی خود را که مشمول پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد (INF) هستند، کاهش دهد، باید توانایی تهاجم هستهای خود را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. برای غرب، بین این دو «گزینهٔ بد»، کدامیک کمخطرتر است؟
چین در زمینهٔ خلع سلاح هستهای بیتفاوت نبوده است. در سال ۱۹۹۴، چین پیشنویس عدم استفادهٔ اولیه از سلاحهای هستهای را به چهار کشور دیگر عضو باشگاه هستهای در آن زمان، یعنی فرانسه، روسیه، آمریکا و بریتانیا، ارائه کرد. پس از آزمایشهای هستهای هند و پاکستان در سال ۱۹۹۸، چین و آمریکا توافق کردند که دیگر موشکهای هستهای خود را به سمت یکدیگر نشانه نروند. سایر کشورهای هستهای نیز در سال ۲۰۰۰ از این اقدام پیروی کردند.
«ژو بو» این سؤال را مطرح کرد که آیا واقعاً به یک پیمان خلع سلاح هستهای بیاعتبار دیگر، آنطور که رئیسجمهور ترامپ پیشنهاد میکند، نیاز داریم؟
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 