منتشرشده در المانیتور

ترجمه مجله جنوب جهانی

این گزارش، ترجمه‌ای از نشریه المانیتور است که با رویکردی حامی امپریالیسم و صهیونیسم شناخته می‌شود. گرچه این نشریه در ظاهر ادعای بی‌طرفی دارد، اما این ادعا با واقعیت فاصله زیادی دارد. ترجمه و انتشار این مطلب صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و به منزله تأیید محتوای آن نیست

تهران — ایران در حال تلاش برای بازسازی و به‌روزرسانی سریع شبکه دفاع هوایی خود و افزایش آمادگی نظامی کلی، پس از جنگ ماه ژوئن با اسرائیل است. این کشور با ترکیب آمادگی‌های نظامی تازه و لحن تندتر، خود را برای درگیری‌های آینده آماده می‌کند.

روز سه‌شنبه، اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران با سرلشکر عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، و معاونان او دیدار کردند. به گزارش رسانه‌های دولتی، موسوی جزئیاتی درباره آمادگی دفاعی فعلی نیروهای مسلح، عملیات آن‌ها در جریان درگیری اخیر و «ضربات» واردشده به اهداف اسرائیلی ارائه داد.

پس از این دیدار، فداحسین مالکی، یکی از اعضای کمیسیون، به خبرگزاری دیده‌بان ایران گفت که بودجه ارزی قابل‌توجهی برای ترمیم خسارات واردشده به سامانه‌های دفاع هوایی کشور در طول جنگ ۱۲ روزه اختصاص یافته است.

او افزود: «نیروهای مسلح از این بودجه استقبال و ابراز رضایت کرده‌اند.» مالکی همچنین اشاره کرد که خرید سامانه‌های دفاع هوایی از چین و روسیه در دستور کار قرار دارد و به‌طور فعال پیگیری می‌شود و «قراردادهای امیدوارکننده‌ای» در این زمینه منعقد شده است که انتظار می‌رود به‌زودی به مرحله اجرا درآید.

او همچنین تأیید کرد که مذاکرات برای خرید جنگنده‌های خارجی در حال انجام است و ستاد کل نیروهای مسلح اقدامات لازم را انجام داده و انتظار می‌رود بیانیه‌های رسمی در زمان مقتضی منتشر شود.

علاوه بر این خریدهای احتمالی، ایران در حال نمایش انعطاف‌پذیری خود در میان تغییرات در فرماندهی ارشد است. در گزارشی که روز پنجشنبه توسط خبرگزاری تسنیم منتشر شد، سرلشکر علی عبداللهی، فرمانده تازه منصوب‌شده ستاد مشترک ارتش، اعلام کرد که نیروهای مسلح «توانمندتر» از قبل از درگیری اخیر هستند.

عبداللهی جایگزین سرلشکر علی شادمانی شد که در عملیات اسرائیل در طول جنگ کشته شد. شادمانی نیز برای جایگزینی سرلشکر غلامعلی رشید منصوب شده بود که در همان ساعات اولیه جنگ در تاریخ ۱۳ ژوئن در یک حمله دقیق هدف قرار گرفت و جان باخت.

عبداللهی که پس از ترور دو فرمانده پیشین خود سخن می‌گفت، اسرائیل را متهم کرد که از طریق عملیات روانی در تلاش برای ایجاد ناآرامی در داخل ایران است. این اظهارات نشان‌دهنده پیام‌رسانی ایران پس از یک دوره پرآشوب است.

این پیام‌رسانی با اظهارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (سپاه) ادامه یافت. سردار سرتیپ محمد نائینی، سخنگوی سپاه، این ایده را که اسرائیل می‌تواند جنگ جدیدی با ایران آغاز کند، رد کرد. نائینی در سخنرانی در یک دانشگاه وابسته به سپاه گفت که اسرائیل چنین توانایی‌ای ندارد، «با این حال به دنبال نگه داشتن ایران در یک وضعیت جنگی همراه با تنش و اضطراب است.» او همچنین اعلام کرد که ایران آماده پاسخ‌گویی در صورت وقوع جنگ جدید است.

دفاع هوایی چندلایه تحت فشار

دور فعلی آمادگی‌های نظامی و پیام‌رسانی استراتژیک، در شرایطی صورت می‌گیرد که می‌توان آن را رویکرد دوگانه تهران دانست.

جمهوری اسلامی از یک سو برای ترمیم و ارتقای شبکه دفاع هوایی خود از طریق خرید از تأمین‌کنندگان خارجی اقدام می‌کند و از سوی دیگر، از ادبیات عمومی برای نمایش قدرت، اطمینان‌بخشی به مخاطبان داخلی و بازدارندگی در برابر دشمنان احتمالی استفاده می‌کند.

رسانه‌های ایرانی در ماه ژوئیه اعلام کردند که تهران یک بسته نظامی پیشرفته از چین خریداری کرده است – که پکن به‌سرعت آن را تکذیب کرد – از جمله رادارهای نظارتی دوربرد و تجهیزات پیشرفته جنگ الکترونیک.

شبکه دفاع هوایی ایران قبل از جنگ، یک معماری چندلایه به‌نظر می‌رسید که این کشور امیدوار بود آن را به عنوان سپری در برابر برتری هوایی اسرائیل بسازد.

این شبکه ترکیبی پیچیده از سامانه‌های روسی، چینی و ساخت داخل بود که لایه‌های مختلفی از پوشش را در پلتفرم‌های دوربرد، میان‌برد و کوتاه‌برد در بر می‌گرفت. این شبکه شامل سامانه‌های روسی S-300PMU2، سامانه بومی باور-۳۷۳ با برد اعلام‌شده ۳۰۰ کیلومتر، بیش از ۴۰ پرتابگر سری خرداد و صیاد و پوشش دوربرد از سامانه آرمان (با برد ۱۸۰ کیلومتر و سرعت ۵-۶.۵ ماخ) و سامانه ارتقاء یافته S-200 قاره (گسترش‌یافته به ۳۵۰ کیلومتر) می‌شد.

اعتماد و ریسک‌ها

تخصیص بودجه‌های اخیر و برنامه‌های خرید که توسط این نماینده ارشد مجلس تأیید شده، نشان‌دهنده عزم تهران برای ترمیم شکاف‌های آشکارشده در جنگ ۱۲ روزه و ارتقای توانمندی‌ها برای آینده است.

اما این اقدامات یک مشکل عمیق‌تر را نیز برجسته می‌کنند: آن‌ها منعکس‌کننده تلاش تهران برای بازگرداندن اعتماد به موضع بازدارندگی خود پس از درگیری کوتاه اما شدید هستند، زمانی که جنگنده‌های اسرائیلی کنترل تقریباً کاملی بر آسمان تهران به دست گرفتند.

با وجود اینکه مقامات ایرانی اعتمادبه‌نفس خود را نشان می‌دهند، لحن بیش از حد قاطع آن‌ها ممکن است آسیب‌پذیری‌های پنهان را فاش کند.

اظهارات سپاه مبنی بر اینکه اسرائیل نمی‌تواند جنگ جدیدی را آغاز کند و نیروهای مسلح ایران در وضعیت آمادگی کامل هستند، ممکن است تا حدی بازدارندگی ایجاد کرده و به مخاطبان داخلی حامی دولت اطمینان بدهد. با این حال، این اظهارات خطر محاسبات استراتژیک نادرست را نیز افزایش می‌دهد، با توجه به توانایی‌های اطلاعاتی و حملات دقیق اسرائیل که در حملات غافلگیرکننده سحرگاهی در روز اول و در طول جنگ نشان داده شد.

از آنجا که در هر برخورد دوباره‌ای ممکن است اهداف جدیدی – از جمله زیرساخت‌های حیاتی و رهبران سیاسی – در معرض خطر قرار گیرند، اعتمادبه‌نفسی که فرماندهان ارشد در توانایی نیروهای ایرانی برای تحمل ضربات و نمایش قدرت تلافی‌جویانه ابراز می‌کنند، ممکن است یک احساس امنیت کاذب ایجاد کند.

در این زمینه، وابستگی تهران به تأمین‌کنندگان خارجی هم مزایایی دارد و هم محدودیت‌هایی. مقامات ایرانی به‌طور تاریخی از انتصابات نظامی و اظهارات عمومی برای نشان دادن انعطاف‌پذیری پس از تلفات مهم، از جمله پس از ترورهای اخیر، استفاده کرده‌اند.

هرگونه قرارداد خرید دفاع هوایی با چین و روسیه بخشی از یک تلاش حساب‌شده برای نوسازی ارتش ایران در عین متنوع‌سازی زنجیره‌های تأمین است.

برخلاف انتظارات حامیان رژیم ایران، چین و روسیه از جنگ اخیر فاصله گرفتند و حمایت عملی کمی از تهران نشان دادند، در حالی که روابط استراتژیک خود با اسرائیل را زیر نظر داشتند.

بنابراین، این سؤال همچنان باقی است که پکن و مسکو تا چه اندازه حاضرند از یک جمهوری اسلامی که پیش از این نیز تضعیف شده است، حمایت کنند.

​