چالش‌های کارگری در سایه گرمای ماهشهر تا سردی بی‌پاسخی مسئولان: گزارشی از درد دل‌های ناشنیده کارگران ایران


در دل گرمای خفقان‌بار ماهشهر، جایی که رطوبت ۹۰ درصدی و دمای ۵۰ درجه سانتی‌گراد نفس را در سینه حبس می‌کند، کارگران شش شرکت پتروشیمی تابعه «شستا» — موسسه سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی — همچنان در سکوت، برای تأمین معیشت بازنشستگان کشور و حفظ صنعت حیاتی پتروشیمی تلاش می‌کنند. اما این تلاش، در سایه‌ی ساختارهای ناکارآمد، تعارض منافع، ناترازی انرژی، ایمنیِ فراموش‌شده و سیاست‌های توسعه‌ایِ بی‌بازگشت، به تدریج در حال فرسودگی است.

—

ماهشهر: قلب تپنده پتروشیمیِ بازنشستگان، در خطر رکود

شرکت‌های پتروشیمی فناوران، ماشین‌سازی پارس، شیمیایی فرآورد قشم، غدیر و فارابی در ماهشهر، از ستون‌های اصلی درآمدزایی سازمان تامین اجتماعی هستند. اما همین ستون‌ها، به دلیل محدودیت در بازسرمایه‌گذاری حداقل ۵۰ درصد از سود، دچار رکود و فرسودگی شده‌اند. حسین رفیق‌دوست، مدیرعامل پتروشیمی فناوران، هشدار می‌دهد: «صنعت پتروشیمی زنده است و اگر بروزرسانی نشود، عقب می‌ماند. اما ما به دلیل تکلیف قانونی نسبت به تامین اجتماعی، حتی نمی‌توانیم از سود خود برای توسعه استفاده کنیم.»

او یادآور می‌شود که در دوران شکوفایی صنعت پتروشیمی در دهه ۱۳۷۰، هزینه ساخت کل مجموعه فناوران تنها در دو سال از محل سود بازپرداخت شد. اما امروز، حتی همکاری با چین به دلیل مشکلات بانکی و تحریم‌ها، با دشواری‌های عدیده‌ای همراه است.

—

فرآورد قشم: تولید در سایه خاموشی‌های مکرر

شرکت شیمیایی فرآورد قشم، تولیدکننده کیسه‌های بسته‌بندی پتروشیمی، با وجود قرار گرفتن در میان مجموعه‌های انرژی‌بر، هفته‌ای سه روز بدون برق است. بهروز انصاری، معاون تولید این شرکت، با تلخی می‌گوید: «برق را از شبکه سراسری می‌خریم، چون هلدینگ‌ها به دلیل اختلافات داخلی، برق ارزان را در اختیارمان قرار نمی‌دهند.» استفاده از ژنراتورهای دیزلی یا پنل‌های خورشیدی نیز به دلیل هزینه بالا غیرممکن است. با این حال، تیم مدیریت جدید با تغییر در استراتژی فروش، توانسته‌اند بخشی از سود را حفظ کنند — اما این توان، ماندگار نخواهد بود بدون حمایت جدی.

—

ماشین‌سازی پارس: از ۴۵۰ کارگر به ۱۵۰ نفر — تعارض منافع، قاتل صنعت داخلی

شرکت ماشین‌سازی پارس، متخصص ساخت تجهیزات سنگین پتروشیمی، از ۴۵۰ کارگر در دهه ۹۰ به تنها ۱۵۰ نفر کاهش یافته است. مهندس کهزادی، مدیر تولید داخلی، می‌گوید: «ما در خوزستان هستیم، فولاد اکسین را از همین منطقه می‌خریم، کیفیت محصولاتمان برابر رقباست — اما مشتریان داخلی به جای ما، از شرکت‌های مرکزی سفارش می‌دهند!» علت؟ تعارض منافع در سطح خریداران و تصمیم‌گیران. راه نجات؟ واگذاری بخش‌های اورهال و تعمیرات به این شرکت برای حفظ اشتغال و سوددهی.

—

ایمنی: حلقه مفقوده در زنجیره تولید

در میان تاسیسات عظیم پتروشیمی ماهشهر، کارگران در شرایطی کار می‌کنند که هر نفس کشیدن در هوای شرجی و گرم، یک چالش است. کوره‌های ۱۰۰۰ درجه، پله‌های فلزی لق، فضاهای خالی ده‌متری زیر کف‌های مشبک، و صدای وحشتناک ماشین‌آلات که حتی با محافظ گوش پلاستیکی هم کاهش چندانی نمی‌یابد — همه نشانه‌هایی از بی‌توجهی به ایمنی کارگران است.

آلودگی هوا نیز داستان دیگری دارد: بوی آمونیاک و سرکه در هوا، و آمار بالای سرطان در ماهشهر، گواهی بر بی‌توجهی به محیط زیست و سلامت کارگران است. تنها شرکت‌هایی مانند فناوران توانسته‌اند با سرمایه‌گذاری بالا، گامی در جهت صنعت سبز بردارند — اما اکثریت به دلیل کمبود منابع، این مسئولیت را نادیده می‌گیرند. درحالی که دولت منابع مسئولیت اجتماعی را فقط برای آموزش می‌بندد، صاحب‌نظران می‌گویند: «ایمنی و محیط زیست باید اولویت باشند.»

—

سوختگی کارگر در کارخانه دارویی تویسرکان

در شهرک صنعتی فرسفج تویسرکان، آتش‌سوزی ناشی از سرریز مخزن ترکیب شکر و جوش شیرین، یک کارگر را دچار سوختگی درجه سه کرد. حادثه‌ای که نشان می‌دهد، حتی در صنایع حساس مانند داروسازی، ایمنی کارگران در معرض خطر است.

—

قرق‌بانان مازندران: حقوق با تاخیر، زندگی با درد

حدود ۱۲۰۰ قرق‌بان حافظ جنگل‌های مازندران، از سال ۱۳۹۵ تاکنون، حقوق خود را با تاخیر چندماهه دریافت می‌کنند. سیدعلی اکبر علوی‌نژاد، رئیس مجمع کارگران استان، می‌گوید: «حقوق مرداد ماه با ۱۵ روز تاخیر پرداخت شد. این کارگران با حداقل مزد و بدون حمایت، از جنگل‌های کشور محافظت می‌کنند — اما کسی به دادشان نمی‌رسد.» تجمع‌های صنفی و قول‌های مسئولان، هیچ نتیجه‌ای نداشته است.

—

کارگران شهرداری ایذه: سه ماه بی‌حقوق، در آستانه سال تحصیلی

کارگران فضای سبز شهرداری ایذه در خوزستان، از تیرماه تاکنون حقوق دریافت نکرده‌اند. با نزدیک شدن به سال تحصیلی جدید، نگرانی آن‌ها برای تأمین هزینه تحصیل فرزندان، دوچندان شده است. تهدید به اخراج در هر اعتراض، تنها پاسخی است که از کارفرما دریافت می‌کنند.

—

کارگران پالایشگاه جنوب: «حق کمپ» ناگهان قطع شد!

کارگران بومی یکی از پالایشگاه‌های پارس جنوبی، پس از سه ماه دریافت حق کمپ، ناگهان شاهد قطع این مزیت شدند. دلیل؟ «این حق به بومی‌ها تعلق نمی‌گیرد!» در شرایطی که کار در این منطقه با دشواری‌های فیزیکی و محیطی همراه است، کسر این مزایا، انگیزه کار را به شدت کاهش داده است.

—

پرستاران اورژانس: انگیزه‌ای که در حال مرگ است

ابراهیم آریامقدم، عضو هیئت مدیره نظام پرستاری مشهد، با تلخی می‌گوید: «سهم پرستاران اورژانس پیش‌بیمارستانی از تعرفه‌ها تنها ۳ درصد است. درآمدشان تحقیرآمیز است.» ترمیم حقوق مصوب سال گذشته هنوز به آن‌ها پرداخت نشده، و حتی اضافه‌کار — که به ۶۰ هزار تومان در ساعت رسیده — با تورم و مالیات، ارزش واقعی خود را از دست داده است.

شیفت‌های ۱۲ ساعته، تصادفات جاده‌ای ناشی از خستگی، مهاجرت و تغییر شغل — همه نشانه‌های فرسودگی یک حرفه حیاتی است. آریامقدم هشدار می‌دهد: «در آزمون استخدامی آینده، حتی ظرفیت ثبت‌نام پر نخواهد شد. کسی حاضر نیست با این شرایط و حقوق، این کار را انجام دهد.»

—

«ریحانه انصاری نژاد» فعال کارگری زندانی آزاد شد
به گزارش خبرنگار ایلنا، صبح امروز (پانزدهم شهریور)  ریحانه انصاری نژاد، فعال کارگری زندانی، پس از تحمل دوسال حبس آزاد شد.

انصاری‌نژاد، فعال صنفی کارگران است که دو سال پیش از این دستگیر و به زندان اوین منتقل شده بود.