«پدرخوانده هوش مصنوعی»، هینتون: چین موضوع را جدی گرفته است؛ آیا می‌توان به آمریکا یا زاکربرگ اعتماد کرد؟

نوشته: روان جیاچی
وب‌سایت ناظر چین
ترجمه مجله جنوب جهانی


کریستینا کریدل، خبرنگار حوزه فناوری «فایننشال تایمز»، ده دقیقه زودتر از موعد به رستورانی رسید که قرار ملاقات در آن تنظیم شده بود. اما با ورود به رستوران، جفری هینتون را دید که پیش از او در سالن انتظار نشسته است.

این دانشمند کانادایی-بریتانیایی که به عنوان «پدرخوانده هوش مصنوعی» شناخته می‌شود و جایزه تورینگ (معادل نوبل در کامپیوتر) را نیز دریافت کرده، کوله‌پشتی سبز رنگ قدیمی‌اش را که آرم «Google Scientist» روی آن نقش بسته بود، همراه داشت.

هینتون که از درد مزمن کمر رنج می‌برد، هنگام نشستن کوله‌پشتی‌اش را زیر خود می‌گذاشت تا بتواند صاف بنشیند. با وجود موهای سفید و کهولت سن، نگاهش همچنان نافذ و تیزبین بود؛ درست مانند چشمان یک جغد.

به‌ویژه وقتی صحبت از ایمنی هوش مصنوعی به میان می‌آمد.

در ماه مه ۲۰۲۳، هینتون پس از بیش از یک دهه فعالیت در آزمایشگاه «گوگل برین»، به طور ناگهانی از سمت خود استعفا داد. رسانه‌های آمریکایی او را «ترمز ایمنی هوش مصنوعی» یا «افشاگر خطرات» نامیدند و هدف از استعفایش را «ابراز نگرانی صریح درباره خطرات هوش مصنوعی» عنوان کردند.

اما هینتون این برداشت را تصحیح می‌کند: «هر بار که مصاحبه می‌کنم، این سوءتفاهم را برطرف می‌کنم، اما فایده‌ای ندارد؛ چون این یک داستان جذاب است.»

او ادامه می‌دهد: «آن زمان ۷۵ ساله بودم، توانایی برنامه‌نویسی‌ام به شدت کاهش یافته بود و هنوز خیلی از سریال‌های نتفلیکس را ندیده بودم. ۵۵ سال سخت کار کرده بودم و احساس کردم وقت بازنشستگی است… و فکر کردم حالا که می‌خواهم بروم، بهتر است از این فرصت برای صحبت درباره خطرات هوش مصنوعی استفاده کنم.»

با این حال، در طول این ناهار دو ساعته، محور اصلی گفتگو همچنان به کاربردهای ایمن هوش مصنوعی معطوف بود.

هینتون بار دیگر با تکرار دیدگاه‌های قبلی خود، ابراز امیدواری کرد که دولت‌های غربی در این زمینه مداخله کنند و از عدم تمایل دولت آمریکا به نظارت بر هوش مصنوعی انتقاد کرد.

کاخ سفید همواره با دستاویز قرار دادن «رقابت با چین»، بر لزوم تسریع توسعه فناوری هوش مصنوعی تاکید می‌کند. هینتون با این دیدگاه مخالف است.

او در ژوئیه سال جاری برای نخستین بار به چین سفر کرد و در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی شانگهای شرکت کرد.

گفتگوهای هینتون با مقامات چینی او را متقاعد کرد که چین موضوع ایمنی هوش مصنوعی را بسیار جدی می‌گیرد: «بسیاری از مقامات آن‌ها مهندس هستند و درکشان از هوش مصنوعی فراتر از درک وکلا یا بازرگانان است.»

او افزود: «در مواجهه با تهدیدی که سرنوشت بشریت را به خطر می‌اندازد، اگر حتی یک کشور بتواند راه‌حلی پیدا کند، می‌تواند آن را با دیگران به اشتراک بگذارد.»

هنگامی که خبرنگار با نگاهی از بالا و رویکردی مملو از پیش‌داوری‌های غربی از او پرسید: «آیا می‌توان به تمایل چین برای حفظ منافع کل بشریت اعتماد کرد؟»، هینتون در پاسخ پرسید: «آیا می‌توان به آمریکا اعتماد کرد؟ یا به زاکربرگ؟»

در مجموع، هینتون در پاسخ به سوالات لحنی آرام و محتاطانه دارد. تنها زمانی که به رفتارهای سودجویانه مدیران عامل شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی در آمریکا اشاره می‌کند، گاهی جملاتی تند و غافلگیرکننده به زبان می‌آورد.

به عنوان مثال، هینتون معتقد است که ایلان ماسک و سام آلتمن از OpenAI شانس بیشتری برای پیروزی در رقابت هوش مصنوعی دارند. اما وقتی از او پرسیده شد که «به کدام یک از این دو نفر بیشتر اعتماد دارید؟»، مدت طولانی سکوت کرد.

سپس به یاد جمله‌ای افتاد که لیندزی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه آمریکایی، در سال ۲۰۱۶ درباره انتخاب بین ترامپ و کروز برای نامزدی ریاست‌جمهوری حزب جمهوری‌خواه گفته بود: «این مثل این است که بین «مورد اصابت گلوله قرار گرفتن» و «مسموم شدن» یکی را انتخاب کنی.»

سیاست‌های فشار فناورانه آمریکا علیه چین نیز از سوی هینتون مورد انتقاد قرار گرفته است.

او در مصاحبه‌ای در ژانویه امسال گفت: «چین در حوزه هوش مصنوعی بسیار به آمریکا نزدیک شده است، اگرچه هنوز به طور کامل از آن پیشی نگرفته است.» او همچنین اشاره کرد که تلاش آمریکا برای کند کردن پیشرفت هوش مصنوعی چین از طریق محدودیت‌های تراشه، تنها باعث تسریع در توسعه فناوری‌های داخلی چین خواهد شد.

هینتون همچنین معتقد است که وجود تعداد زیادی متخصص در حوزه‌های علوم و مهندسی در چین، نیروی محرکه قدرتمندی برای پیشرفت هوش مصنوعی در این کشور است: «چین در آموزش علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) عملکرد بهتری نسبت به آمریکا دارد و تعداد بیشتری افراد تحصیل‌کرده و باکیفیت تربیت می‌کند.»

نخستین سفر به چین

مقاله بلند «فایننشال تایمز» که در ۵ سپتامبر منتشر شد، به این نکته اشاره می‌کند که دستاوردهای پژوهشی هینتون، پایه‌های «یادگیری ماشینی مبتنی بر شبکه‌های عصبی مصنوعی» را بنا نهاده است. این رویکرد فناورانه که تا حدی از نحوه عملکرد مغز انسان الهام گرفته شده، سنگ بنای سیستم‌های قدرتمند هوش مصنوعی است که امروزه در دسترس همگان قرار دارد.

با این حال، ظهور ChatGPT و موج پی‌درپی پیشرفت‌های هوش مصنوعی، هینتون را بر آن داشت تا از تمرکز بر پیشبرد این فناوری دست بردارد و به جای آن، درباره خطرات بالقوه آن هشدار دهد.

در سال‌های اخیر، با شتاب گرفتن پیشرفت‌های حوزه هوش مصنوعی، نگرش هینتون روز به روز تیره‌تر شده و او صراحتاً اعلام کرده است که این فناوری ممکن است آسیب‌های جدی به بشریت وارد کند.

در ژوئیه امسال، هینتون که اکنون ۷۷ سال دارد و از سلامت جسمانی چندان مطلوبی برخوردار نیست، به طور غیرمنتظره‌ای در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۵ شانگهای حضور یافت و سخنرانی مهمی در مراسم افتتاحیه ایراد کرد.

او در آن سخنرانی بار دیگر هشدار داد که باید از «پرورش ببر به عنوان حیوان خانگی» اجتناب کرد: «همانند پرورش توله ببر به عنوان حیوان خانگی، باید مطمئن شویم که پس از بزرگ شدن، به ما حمله نخواهد کرد.»