نوشته جک پولسون و لی فانگ
منتشر شده در گریزون
ترجمه مجله جنوب جهانی
یک کمپین آنلاین مرموز، که با سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل مرتبط است، تلاش کرده تا ایرانیان را برای سرنگونی حکومت خود به کار گیرد. به نظر میرسد برخی از این اقدامات توسط یک کمدین و چهرهی تاثیرگذار (influencer) ساکن آتلانتا انجام شده است.
این مقاله ابتدا توسط جک پولسن و لی فنگ در All-Source Intelligence منتشر شده است.
دِسی بنکس، کمدین و تولیدکننده محتوا در آتلانتا، به خاطر فیلمهای کمدی طنزآمیز و سبک خود شناخته میشود و در حال حاضر بیش از ۹ میلیون دنبالکننده در اینستاگرام دارد. هیچ سابقه عمومی مبنی بر اظهارنظر بنکس درباره مسائل حساس خاورمیانه وجود ندارد و هر یک از کمپینهای تبلیغاتی او در پلتفرمهای متا به کارش به عنوان یک هنرمند مرتبط است.
این کمدین که به درخواستهای مکرر برای اظهارنظر پاسخی نداده، به نظر میرسد که در یک عملیات اطلاعاتی آشکار اسرائیل در طول یک سال گذشته، نقش غیرمنتظرهای ایفا کرده است. این عملیات با هدف جذب اعضای سرویسهای امنیتی و اطلاعاتی ایران، از جمله افرادی که در مراکز هستهای کار میکنند، برای کمک به سرنگونی حکومتشان انجام شده است. به افرادی که مایل به فرار بودند، هم پول و هم حفاظت از خانوادههایشان پیشنهاد شده بود.
بر اساس سوابق شفافیت تبلیغات گوگل، شرکت تولیدی متعلق به بنکس، با نام Desi Banks Productions LLC، چهار آگهی استخدامی به زبان فارسی را در حداقل ۱۹ کشور، از جمله آمریکا، سوئد، فرانسه، آلمان، هند و چندین کشور دیگر در خاورمیانه و آفریقا منتشر کرده است.
این چهار کمپین تبلیغاتی شامل لینکهای مستقیم و فریبنده به صفحات استخدامی بود که ادعا میکردند توسط موساد، سرویس اطلاعاتی خارجی اسرائیل، اداره میشوند. برخی دیگر نیز مشاغل پردرآمد و معاف از مالیات را در شرکتهای مشاوره بینالمللی که ظاهراً وجود خارجی ندارند، تبلیغ میکردند.
تهاجمیترین کمپین کاربران را به فرم استخدام رسمی موساد به زبان فارسی هدایت میکرد و به بینندگان توصیه میکرد قبل از کلیک، VPN خود را فعال کنند. بر اساس پورتال افشای تبلیغات گوگل، این کمپین تنها مورد تبلیغاتی گوگل است که مستقیماً به وبسایت رسمی موساد (mossad.gov.il) لینک داده است.
به نظر میرسد خانوادههای مهندسان هستهای ایرانی ساکن آلمان، هدف اصلی این عملیات بودهاند، چرا که آلمان تنها کشوری است که در پورتال شفافیت تبلیغات گوگل به عنوان هدف هر چهار کمپین تبلیغاتی شناسایی شده است.
در آگهی استخدامی موساد، متنی با این مضمون بر روی تصویر کارتونی تاریکی از زبان مردی که در جادهای چندلاینی در حال قدم زدن است، نوشته شده بود: «شما فقط یک کلیک با ساختن تاریخ فاصله دارید. اکنون تماس بگیرید. آینده به شما تعلق دارد.»
این فراخوان مستقیم برای جاسوسی، حداقل در ۱۸ کشور، از جمله ایالات متحده، مخاطبان را هدف قرار داده بود.
یکی دیگر از چهار کمپین استخدامی بینالمللی، از تصویر یک نوزاد برای جذب بینندگان به یک فرم استخدامی گوگل استفاده کرده بود که ایرانیان را به کمک برای سرنگونی حکومت فعلی تشویق میکرد.
بنر متنی روی تصویر نوزاد این بود: «اگر به آینده فرزندتان اهمیت میدهید، این ویدیو را ببینید.» با کلیک بر روی آن، به جای پخش ویدیوی وعدهدادهشده، بینندگان به فرم استخدامی گوگل هدایت میشدند. در این آگهی پیشبینی شده بود: «گاهی اوقات یک کلیک، آغاز یک تحول است.»
در فرم استخدامی گوگل به زبان فارسی اعلام شده بود: «روزهای پایانی رژیم نزدیک است. امروز وقت اقدام است. در این لحظه حساس، اقدام نکردن به ایران خیانت است. فریب پیامهای ملیگرایانه رژیم را نخورید.»
در این صفحه ثبتنام که با پرچمهای متقاطع ایران و اسرائیل تزئین شده بود، به افراد بالقوه هشدار داده شده بود که اگرچه «ممکن است فکر کنند این یک تله است»، اما با اقدامات امنیتی محافظت خواهند شد و از «مزایای بیشمار دیگری» که از طریق «ارتباط مستقیم» به اشتراک گذاشته خواهد شد، بهرهمند خواهند شد.
در متن مملو از ایموجی، چنین آمده بود: «برای شروع، فقط یک آدرس ایمیل Gmailاز طریق فرم زیر برای ما ارسال کنید. سپس، ظرف چند روز، یک ایمیل از ما دریافت خواهید کرد که گامهای بعدی را به طور کامل توضیح خواهد داد.»
فرم گوگل همچنین افراد داخل و خارج از ایران را تشویق میکرد که در کانال اصلی تلگرام این کمپین، با عنوان @bluemessageofficial، که در حال حاضر بیش از ۲۲۰۰ عضو دارد، ثبتنام کنند. پیش از تمرکز بر روی فرم ارسال گوگل، کمپین «پیام آبی» اعضای فراری سرویسهای امنیتی ایران را تشویق میکرد تا بیوگرافی خود را از طریق وبسایت از کار افتاده payameabi.com بارگذاری کنند، که URL آن از ترجمه رومیشده فارسی «پیام آبی» گرفته شده بود.
در نسخه ذخیرهشده اوایل آوریل از این وبسایت آمده بود: «پیام آبی یک مرکز استخدامی برای پرسنل و کارمندان محترم نهادهای امنیتی و اطلاعاتی ایران است. به شما اطمینان میدهیم که اگر شما یا یکی از اعضای خانوادهتان در مراکز هستهای یا نیروگاهها کار میکنید، میتوانید با ضریب امنیتی بالا با ما همکاری کنید.» همچنین اضافه شده بود: «تنها کاری که باید انجام دهید این است که از طریق فرم امن با ما تماس بگیرید.»
با کیفیتترین ویدیوی تبلیغاتی در تاریخ ۲۸ ژانویه در کانال تلگرام و حساب X «پیام آبی» منتشر شد. این ویدیو یک روایت هنری تقریباً دو دقیقهای از مهندس هستهای ایرانی به نام امیر بود که تصمیم میگیرد برای دادن زندگی بهتر به فرزند تازه متولد شدهاش، به اسرائیل فرار کند. مهندس پس از ارسال پیام فرار خود «به قلب تلآویو»، فریاد میزند: «منتظر تماس شما هستم.»
چندین حساب کاربری در X، توصیف امیر از درخواست فرارش را مسخره کرده و تصاویری از موشکهای ایرانی آماده برای رسیدن به «قلب تلآویو» منتشر کردند. یکی دیگر از کاربران X پاسخ داد که این ویدیو یک «تله کلاسیک» است.
انیمیشنهای بعدی که توسط «پیام آبی» در طول جنگ ۱۲ روزه ژوئن بین اسرائیل و ایران منتشر شد، پیچیدگی کمتری داشتند. در یکی از سه پیام، همراه با عکس متحرکی از یک زن ایرانی، نوشته شده بود: «خیانت یعنی فراموش کردن کاری که آنها با زنان کشور شما در طول ۴۷ سال انجام دادند.» این پیام برای فرار افراد ادامه مییابد: «اکنون زمان مناسبی برای پیوستن به ماست»، پیش از اینکه به فرم استخدامی اصلی گوگل و هشتگ «عملیات شیر خیزان» لینک دهد.
حساب فارسیزبان «پیام آبی» در تاریخ ۱۸ ژوئن یک گام فراتر رفت و با پاسخ به پست انیمیشن خود، پیامی را منتشر کرد که در آن آمده بود «افرادی که قصد همکاری دارند» میتوانند به دلیل «شرایط ویژه» مستقیماً از فرم تماس فارسیزبان موساد استفاده کنند.
در همان روز، «پیام آبی» ویدیویی را بازنشر کرد که ظاهراً از حساب فارسیزبان هانانیا نَفتالی، مشاور دیجیتال نتانیاهو، منتشر شده بود و در آن وعده دوستی بین اسرائیل و مردم ایران داده شده بود. همین حساب کاربری به عنوان پایگاهی برای تبلیغات نظامی اسرائیل در طول «عملیات شیر خیزان» عمل کرد و در روزهای اخیر، «میثاق کوروش» پیشنهادی رضا پهلوی را با اسرائیل تبلیغ کرده است. تصاویر پهلوی در کنار گیلَا گملیئل، وزیر سابق اطلاعات اسرائیل و وزیر فعلی علوم و فناوری، از یک هیئت «پس از سقوط رژیم» که اوایل این ماه به اسرائیل سفر کرده بود، به طور گسترده به اشتراک گذاشته شد.
شاید تنها گزارش قبلی درباره کمپین «پیام آبی»، در ماه ژانویه از سوی المنار، خبرگزاری حزبالله لبنان، منتشر شده باشد. این خبرگزاری با اشاره به حساب X این کمپین به عنوان «جنگ سایبری اسرائیل»، نوشته بود: «این حساب توسط اطلاعات اسرائیل با هدف جذب عوامل اداره میشود و مرکز آن تلآویو است.» (حساب عربیزبان «پیام آبی»، @risalazarqa، بر روی جذب نیرو در لبنان تمرکز کرده است.)
یک پست فارسی در اواخر ماه ژوئیه از حساب X @Its_Ali_IR نیز «هشدار جدی» داده بود که «حساب زیر [@payameabi]، با لینک موساد و فرم گوگل، در حال جمعآوری اطلاعات و دعوت به خیانت است.» روز قبل، مدل زبان بزرگ مرتبط با X، یعنی گروک، نتیجهگیری کرده بود که «این حساب (payameabi) به نظر میرسد بخشی از یک کمپین اطلاعاتی اسرائیل (موساد) برای دعوت ایرانیان به همکاری علیه رژیم جمهوری اسلامی است.»
تعداد زیادی از حسابهای دیگر در X درباره وابستگی «پیام آبی» به دولت اسرائیل ابراز تردید کرده و پیشنهاد دادند که ممکن است این یک عملیات ضدجاسوسی باشد که توسط ایران اداره میشود.
اما «پیام آبی» اولین تلاش جنگ روانی اسرائیل برای تحریک یک کودتا در ایران نخواهد بود. واشنگتن پست یک فایل صوتی از یک مامور اسرائیلی را به دست آورده بود که در تاریخ ۱۳ ژوئن، در آغاز جنگ ۱۲ روزه اسرائیل با ایران، یک ژنرال ایرانی را تهدید میکرد. در این فایل صوتی، مامور به ژنرال میگوید: «اکنون به شما توصیه میکنم، ۱۲ ساعت فرصت دارید تا با همسر و فرزندتان فرار کنید. در غیر این صورت، همین حالا در لیست ما قرار دارید.» او بر ژنرال فشار میآورد تا ویدیویی را در محکومیت حکومت ایران منتشر کند.
اولین پیام در کانال تلگرام، در تاریخ ۷ ژوئن ۲۰۲۴، با این جمله آغاز شد: «سلام ایرانیان عزیز در همه جای ایران زیبا!» سپس توصیههای دقیقی برای نحوه درخواست همکاری با دولت اسرائیل از طریق همان فرم گوگل ارائه داد.
در ادامه این پیام آمده بود: «برای امنیت بیشتر، توصیه میشود عزیزانی که در ایران هستند، قبل از کلیک بر روی لینک فرم، VPN خود را فعال کنند.»
فراتر از سوال همیشگی در مورد منشأ کمپین، اثربخشی کمپین «پیام آبی» نیز نامشخص است. آخرین پست کانال تلگرام این کمپین، در تاریخ ۱۵ ژوئیه، یک «مسابقه ناشناس» را برای اعضا قرار داد: «فکر میکنید از زمان جنگ، چند نفر از طریق کمپین پیام آبی و فرم امن با ما تماس گرفتند؟»
در حالی که پاسخ به این سوال مسابقه ارائه نشد، تلگرام نشان داد که این سوال ۸۰۴ بار مشاهده شده و ۱۱۷ پاسخ دریافت کرده است.
یک نظرسنجی مشابه که در ماه اکتبر در X منتشر شد، با پاسخ اکثریت شرمآور «هیچکس» که با «پیام آبی» تماس نگرفته، به پایان رسید. پاسخهای زیر این نظرسنجی نیز پر از توهینهای فارسی بود، از جمله اینکه کمپین متحد با اسرائیل پول خود را هدر میدهد و اینکه «اسرائیلیها بچهکش هستند.»
جک پولسون
دکتر جک پولسون ناشر نشریه «ادغام اطلاعات همه منابع» است. او پس از دو سال فعالیت به عنوان دانشمند پژوهشی در بخش هوش مصنوعی گوگل در زمینه سیستمهای پیشنهاد دهنده و پردازش زبان طبیعی، در اعتراض به پس گرفتن حمایتهای بینالمللی حقوق بشر توسط این شرکت، استعفا داد. وی دکترای خود را در رشته ریاضیات محاسباتی و کاربردی از دانشگاه تگزاس در آستین در سال ۲۰۱۲ دریافت کرد و قبل از اینکه به عنوان استادیار علوم محاسباتی و مهندسی در جورجیا تک و سپس به عنوان استادیار ریاضیات در دانشگاه استنفورد خدمت کند.
لی فنگ
لی فنگ یک گزارشگر تحقیقی است که نحوه تأثیر گروههای ذینفع سازمان یافته و نظامهای اعتقادی جزمی بر سیاستهای عمومی را پوشش میدهد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 