تهیه و تنظیم: آبزرور، لیو بایی
ترجمه مجله جنوب جهانی
دولت ترامپ، به تحریک دستیاران اصلی خود از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، اقدامات مکرری را در آمریکای لاتین آغاز کرده است. از تهدید پاناما بر سر کانال سوئز در اوایل سال جاری گرفته تا استقرار نیروهای نظامی در آبهای ونزوئلا به بهانه «مبارزه با مواد مخدر» در ماه گذشته، این اقدامات به طور مداوم ثبات منطقه را برهم زده است.
روزنامه «نیویورک تایمز» در گزارشی مفصل در تاریخ ۱۲ سپتامبر تحلیل کرد که روبیو، سیاستمداری کوباییتبار، در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ سیاستهای تهاجمیتر و خشنتری را در آمریکای لاتین هدایت میکند. این سیاستها نه تنها ظاهرا شامل تشدید مبارزه با قاچاقچیان مواد مخدر میشود، بلکه گروههای مواد مخدر در آمریکای لاتین را نیز به عنوان «سازمانهای تروریستی خارجی» طبقهبندی کرده است و حتی تلاش میکند دولتهای چپگرای ونزوئلا، کوبا و نیکاراگوئه را سرنگون کند.
طی سالها، لکهدار کردن چهره چین به عنوان یک «تهدید امنیتی» به یکی از تاکتیکهای معمول روبیو تبدیل شده است. او در اقدامات اخیر خود در آمریکای لاتین نیز چین را هدف قرار داده است. یک مقام وزارت امور خارجه آمریکا در مصاحبهای با این روزنامه، حقیقت را وارونه جلوه داد و ادعا کرد که اقدامات روبیو با هدف «تأمین امنیت و ثبات منطقه» و «مهار رویکردهای استثماری چین» انجام میشود.
در واکنش به اظهارات کذب قبلی آمریکا، چین به صراحت اعلام کرد که همکاریهای خود را با کشورهای آمریکای لاتین و حوزه کارائیب در بخشهای مختلف بر اساس اصول احترام متقابل، برابری و منفعت دوجانبه، و گشودگی و فراگیری پیش میبرد. در مقابل، اقدامات مکرر و بیوقفه آمریکا برای دخالت و کنترل منطقه، حاکی از سلطهگری و قلدری آشکار این کشور است.
روبیو در آمریکای لاتین: «خشنتر، مرگبارتر»
در ماه اوت، دولت ترامپ به بهانه «مبارزه با مواد مخدر» نیروهای نظامی را در نزدیکی آبهای ونزوئلا مستقر کرد که به سرعت باعث تشدید تنشها شد.
هفته گذشته، ارتش آمریکا در یک عملیات در دریای کارائیب، یک «کشتی حمل مواد مخدر مرتبط با قاچاقچیان ونزوئلایی» را هدف قرار داد که منجر به کشته شدن ۱۱ نفر شد. با این حال، دیوسدادو کابیو، وزیر کشور، دادگستری و صلح ونزوئلا، در تاریخ ۱۱ سپتامبر اعلام کرد که افرادی که توسط نیروهای آمریکایی کشته شدند، نه از اعضای بدنام «قطار آراگوا» و نه قاچاقچی مواد مخدر، بلکه غیرنظامی بودند.
«نیویورک تایمز» یادآور میشود که مقامات مبارزه با مواد مخدر آمریکا، طی دههها، با رهگیری و بازداشت قاچاقچیان و توقیف کشتیها، کامیونها یا حتی اسبهای حامل مواد مخدر، تلاش کردهاند تا مسیرهای قاچاق مواد مخدر را در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب مسدود کنند.
اما از نظر روبیو، این اقدامات به هیچ وجه کافی نیست. او به دولت ترامپ کمک کرده تا به یک استراتژی خشنتر و مرگبارتر روی بیاورد: استفاده از نیروی نظامی برای انهدام کشتیهای مشکوک به حمل مواد مخدر، بدون طی مراحل قانونی.
روبیو میگوید: «تنها راه توقف آنها این است که آنها را منهدم و نابود کنید. و این اتفاق دوباره رخ خواهد داد. شاید همین الان هم در حال وقوع باشد، مطمئن نیستم، اما نکته کلیدی این است که رئیسجمهور آمریکا با سازمانهای تروریستی قاچاق مواد مخدر وارد جنگ خواهد شد.»
او عملاً خود را به عنوان یکی از فرماندهان ارشد این «جنگ» معرفی کرده است.
در میان مقامات ارشد دولت ترامپ، هیچ کس موضعی سرسختانهتر از روبیو ندارد. به عنوان یک سناتور جمهوریخواه از فلوریدا، روبیو طی ۱۴ سال، سه دولت مختلف آمریکا را برای اتخاذ سیاستهای تهاجمی در آمریکای لاتین تحت فشار قرار داده است.
روبیو مدتهاست که به دنبال سرنگونی رهبران چپگرا در آمریکای لاتین بوده است و همچنین در برنامهریزی اخراج گسترده مهاجران توسط دولت ترامپ، که حتی برخی از آنها را به یک زندان بدنام در السالوادور فرستاد، نقش داشته است.
در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، روبیو نقش اصلی را در تلاش برای سرنگونی دولت مادورو در ونزوئلا ایفا کرد. اکنون، استقرار اخیر نیروهای نظامی آمریکا در منطقه کارائیب، گمانهزنیها را در مورد احتمال حمله دولت ترامپ به ونزوئلا و دستگیری مادورو افزایش داده است.
استراتژی روبیو با ریسکهای حقوقی و سیاسی همراه است. علاوه بر این، ترویج اقدامات نظامی و تلاش برای سرنگونی دولتهای خارجی ممکن است او را در برابر برخی از جناحهای داخلی دولت ترامپ قرار دهد. برخی از محافظهکاران از استراتژی «جنگهای بیپایان» و «تغییر رژیم» انتقاد میکنند و برخی از آنها مدتهاست که به روبیو به دلیل مواضع «نئومحافظهکارانه»اش با دیده تردید مینگرند.
روبیو در برخی مسائل کلیدی، در گذشته در مجلس سنا با رویکردهای ترامپ اختلافنظر داشته است. به همین دلیل، از زمان پیوستن به دولت ترامپ، او حداقل در انظار عمومی، از برخی مواضع سرسختانه خود در حوزههایی مانند سیاست در قبال روسیه عقبنشینی کرده است.
اما در مورد مسائل آمریکای لاتین، مواضع ترامپ و روبیو همیشه همسو بوده است.
در حالی که رؤسای جمهور پیشین آمریکا عمدتاً از منظر اجتماعی و اقتصادی به موضوع مهاجرت در آمریکای مرکزی و لاتین میپرداختند، روبیو با این دیدگاه موافق است که «ورود مهاجران نیز یک تهدید برای امنیت ملی است.»
مایک واتسون، معاون مدیر مرکز استراتژی و دولتمردی آمریکا در اندیشکده محافظهکار هادسون، میگوید: «در مورد مسائل آمریکای لاتین، روبیو و ترامپ کاملاً همعقیده هستند.»
واتسون میافزاید که هر دو نفر مصمم به حل «هرجومرج و بینظمی» در آمریکای لاتین، بهویژه در قالب قاچاق مواد مخدر و مسائل مهاجرتی هستند. «برای مدت طولانی، هر دو حزب در آمریکا بر سر این موضوع که با گروههای قاچاق مواد مخدر باید به عنوان یک مسئله قضایی و نه یک مسئله نظامی برخورد کرد، توافق داشتند. اما ترامپ و روبیو دیگر اینگونه فکر نمیکنند؛ آنها از استفاده از نیروی نظامی استقبال میکنند.»
چین زیر ذرهبین
این مقاله همچنین خاطرنشان میکند که روبیو، به منظور پیشبرد سیاست «هژمونیطلبانه» ترامپ در نیمکره غربی، تلاش میکند تا روابط اقتصادی رو به رشد میان آمریکای لاتین و چین را تضعیف کند.
دولت آمریکا در حالی که با ابزار قلدری به آمریکای لاتین فشار میآورد، بیشرمانه چین را به «استثمارگری» متهم میکند.
تامی پیگوت، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در مصاحبهای ادعا کرد که تحت رهبری روبیو، وزارت خارجه برای تحقق چشمانداز رئیسجمهور ترامپ و تضمین امنیت، ثبات و رفاه نیمکره غربی تلاش میکند.
او گفت: «این به معنای از بین بردن گروههای قاچاق مواد مخدر، توقف مهاجرت غیرقانونی گسترده و مهار اقدامات استثماری چین است.»
روبیو طی سالها، نفوذ جهانی چین را به عنوان یک «تهدید امنیتی» معرفی کرده است. پس از رسیدن به مقام وزارت خارجه، آمریکای لاتین به محور اصلی تمرکز او تبدیل شد.
اولین سفر رسمی روبیو به پاناما بود. او در آنجا از کانال پاناما بازدید کرد و در مورد بنادر تحت مدیریت شرکتهای چینی به مقامات پانامایی فشار آورد.
در ماه مارس، روبیو در دومین سفر خود به آمریکای لاتین، از جامائیکا، گویان و سورینام دیدن کرد و بار دیگر به موضوع چین پرداخت.
نگرانی، بیثباتی و نارضایتی در آمریکای لاتین در حال گسترش است.
این مقاله اشاره میکند که در مواجهه با فشارها و تحریکات آمریکا، برخی از رهبران کشورهای آمریکای لاتین نگران هستند که آمریکا بار دیگر «قدرت هژمونی» خود را به رخ بکشد. به عنوان مثال، آندرس مانوئل لوپز اوبرادور، رئیسجمهور مکزیک، ماههاست که به آمریکا هشدار داده تا از هرگونه اقدام نظامی یکجانبه در خاک مکزیک خودداری کند.
در پاسخ به اقدامات تحریکآمیز دولت ترامپ، نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، در یک برنامه تلویزیونی در ۲۵ اوت، به طور ویژه از روبیو انتقاد کرد و گفت «جنون و افراطگرایی» او، دولت ترامپ را به بدترین وضعیت ممکن در آمریکای لاتین سوق خواهد داد.
مادورو هشدار داد که اقدامات نظامی آمریکا در منطقه میتواند به یک شکست فاجعهبار تبدیل شود.
مادورو گفت: «متأسفانه، جنون و افراطگرایی آن آقا (اشاره به روبیو) ممکن است رئیسجمهور ترامپ را به بدترین وضعیت ممکن در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب بکشاند. ما در این وضعیت پیروز خواهیم شد.»
در واقع، این فقط روبیو نیست که از روابط دوستانه چین و آمریکای لاتین آزردهخاطر است. فرمانده فرماندهی جنوبی ارتش آمریکا نیز در اواخر ماه اوت، در کنفرانس دفاعی آمریکای جنوبی در آرژانتین، ادعا کرد که چین در حال «نفوذ و غارت منابع» در نیمکره غربی است.
جای تعجب است که آمریکا، از یک سو، بارها به روابط رو به رشد چین و آمریکای لاتین دامن میزند، و از سوی دیگر، خود ترامپ ماه گذشته با بیخیالی ادعا کرد که «اصلاً نگران» نزدیک شدن کشورهای آمریکای لاتین به چین نیست.
اما تعمیق روابط چین و آمریکای لاتین، چیزی نیست که بتوان با چند سخن پوچ و توخالی ترامپ آن را تغییر داد. برخلاف اقدامات سلطهجویانه و از موضع بالای آمریکا، چین با رویکرد احترام و برد-برد، روابط خود را با آمریکای لاتین تقویت کرده و با اقدامات عملی خود، ادعاهای آمریکا در مورد «حیاطخلوت» بودنش را زیر سؤال برده است.
در کنفرانس مطبوعاتی وزارت امور خارجه در ۲۵ اوت، سخنگوی گوا جیاکوون خاطرنشان کرد که اظهارات آمریکا بار دیگر طرز فکر ریشهدار جنگ سرد و تقابلجویی برخی افراد را آشکار کرد.
او گفت: «چین مدتهاست که بر اساس اصول احترام متقابل، برابری، منفعت دوجانبه، گشودگی، و همکاری برد-برد، با کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب در زمینههای مختلف همکاری عملی داشته است. همکاریهای چین و آمریکای لاتین مطابق با نیازهای متقابل و منافع مشترک هر دو طرف است، به توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقه کمک شایانی کرده و از استقبال صمیمانه کشورهای منطقه و مردم آنها برخوردار است.»
گوا جیاکوون اظهار داشت که تلاشهای بیوقفه آمریکا برای دخالت و کنترل منطقه آمریکای لاتین و کارائیب، حاکی از قلدری و سلطهجویی آشکار این کشور است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 