در بحبوحهٔ به رسمیتشناختن کشور فلسطین از سوی جمع فزایندهای از اعضای جامعهٔ بینالمللی، تعلیق یا تحدید صادرات به اسرائیل از جانب برخی دولتهای غربی و اعتراض کشورهای عربی و اسلامی در قالب «همبستگی بیمانند»، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تاریخ ۱۵ سپتامبر لب به اعتراف گشود که این دولت در حال غرق شدن در «انزوایی» است که چه بسا سالیان مدید به طول انجامد و در آینده، بقای آن مستلزم اتکا به توان داخلی خواهد بود.
به گزارش شبکهٔ خبری سیانان، روزنامهٔ اسرائیلی جروزالم پست و دیگر رسانههای بینالمللی، نتانیاهو در جلسهٔ وزارت دارایی در تاریخ ۱۵ سپتامبر اظهار داشت که اقتصاد اسرائیل باید بهتدریج خود را با الگوی «خودبسندگی» تطبیق داده و از میزان وابستگی به تجارت خارجی بکاهد.
نخستوزیری که خود را بانی «انقلاب بازار آزاد» در اسرائیل میداند، با ابراز انزجار از واژهٔ «خودبسندگی»، اعلام کرد که اسرائیل اکنون ناگزیر از تکیه بر توان خویش است. وی با اشاره به این که یکی از عرصههای کلیدی مواجهه با «انزوا»، تجارت تسلیحات است، اظهار داشت که اسرائیل احتمالاً ناچار خواهد بود از وابستگی به واردات جنگافزار رهایی یابد: «ما باید صنایع تسلیحاتی خود را توسعه بخشیم؛ ما باید به آمیزهای از آتن و اسپارتِ ابرقدرت بدل شویم. دستکم در سالهای آتی، گریزی از مقابله با این تلاشهای انزواجویانه نداریم.»
سیانان خاطرنشان ساخت که نتانیاهو در این اظهارات، به نحوی کمسابقه به مخمصهٔ دیپلماتیک اسرائیل اعتراف کرده است. پیش از این، صرفنظر از هشدارهای سازمان ملل متحد و دیگر نهادهای بینالمللی مبنی بر این که حملات به غزه تلفات و ویرانیهای بیشتری به بار خواهد آورد و فارغ از انتقاد سایرین از اسرائیل به اتهام ارتکاب نسلکشی در نوار غزه، اسرائیل همواره این اتهامات را با قاطعیت رد کرده و نتانیاهو نیز از تغییر سیاستهای خود سر باز زده بود.
در پی اقدامات اسرائیل در غزه، دولتهایی نظیر فرانسه، هلند، بریتانیا، اسپانیا و ایتالیا به تدریج تحریمهای تسلیحاتی جزئی یا کامل علیه اسرائیل وضع کردهاند. ایالات متحده، بزرگترین صادرکنندهٔ تسلیحات به اسرائیل، نیز در دورهٔ ریاستجمهوری جو بایدن، تحویل بمب به این کشور را به طور موقت متوقف ساخت، اما دولت جدید ترامپ به محض استقرار، این ممنوعیت را لغو و از اعمال فشار سایر کشورها بر اسرائیل جلوگیری به عمل آورد.
در ماههای اخیر، دولتهایی از قبیل فرانسه، اسپانیا، استرالیا و بریتانیا اعلام کردهاند که در نظر دارند کشور فلسطین را در مجمع عمومی سازمان ملل به رسمیت بشناسند. در تاریخ ۱۵ سپتامبر، اجلاس اضطراری کشورهای عربی و اسلامی در دوحه، پایتخت قطر، به کار خود پایان داد و با صدور بیانیهای، حملهٔ اخیر اسرائیل به قطر را محکوم و از کشورهای عربی و اسلامی خواست تا در راستای مقابله با چالشها و تهدیدهای مشترک، همبستگی خود را حفظ کنند.
در داخل اسرائیل نیز، صداهای مخالف به طور فزایندهای در حال اوج گرفتن است. خانوادههای گروگانها، افکار عمومی و شماری از مقامات نظامی با گسترش دامنهٔ جنگ مخالفاند و بیم آن دارند که این امر بحران انسانی در نوار غزه را تشدید کرده و امنیت گروگانها را به مخاطره اندازد. با این وجود، نتانیاهو از هرگونه عقبنشینی امتناع ورزیده و بر تشدید عملیات نظامی پافشاری میکند.
سیانان در گزارش خود آورده است که اقتصاد اسرائیل، به عنوان یک قدرت فناوری و اقتصادی شناختهشده در خاورمیانه، دچار آسیب شده و این منازعه نه تنها طولانیترین درگیری در تاریخ این کشور، بلکه پرهزینهترین آنها نیز بوده است. در ماه اوت، صدراعظم آلمان، آقای مرز، اعلام کرد که صادرات هرگونه تجهیزات نظامی که احتمال استفاده از آنها در جنگ غزه وجود دارد را به حالت تعلیق درآورده است. همزمان، صندوق ثروت ملی نروژ نیز با استناد به «ملاحظات اخلاقی»، از خروج سرمایه از شماری از شرکتهای اسرائیلی خبر داد.
رون تومر، رئیس اتحادیهٔ صنایع اسرائیل، اظهار داشت که وجههٔ اسرائیل در سطح جهان به شدت مخدوش شده است. به گفتهٔ وی، «خودبسندگی» برای اقتصاد اسرائیل به منزلهٔ یک «فاجعه» خواهد بود.
نتانیاهو «انزوا» را به آنچه «برنامهٔ کار اسلامگرایان افراطی» و «دستکاری افکار عمومی» در شبکههای اجتماعی از سوی دولتهایی نظیر قطر میخواند، نسبت میدهد و مدعی است که این عوامل «ما را تا حدودی منزوی ساخته است». وی هشدار داد که «این وضعیت ممکن است به تحریمهای اقتصادی و بروز مشکلاتی در زمینهٔ واردات تسلیحات و قطعات یدکی برای اسرائیل منجر شود.»
این اظهارات بلافاصله با اعتراض محافل اپوزیسیون اسرائیل مواجه شد. یائیر لاپید، رهبر حزب مخالف و نخستوزیر پیشین، با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی، به شدت از این سخنان انتقاد کرد و گفت: «انزوا سرنوشت محتوم نیست، بلکه معلول سیاستهای اشتباه و ناکارآمد نتانیاهو است.»
گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد مشترک ارتش اسرائیل نیز با انتقاد شدید از نتانیاهو تصریح کرد: «دیگر فرصتی برای جبران خساراتی که نتانیاهو و همدستانش مسبب آن بودهاند وجود ندارد؛ آنها گروگانها را به حال خود رها کرده و اسرائیل را به ورطهٔ انزوای جهانی سوق دادند.»
یائیر گولان، رهبر حزب دموکراتیک، با لحنی انتقادی اظهار داشت که سخنان نتانیاهو به این معناست که «برای حفظ تاج و تخت خود، نیازمند جنگی بیپایان و انزوایی ابدی هستم» و مردم اسرائیل «باید کشور، اقتصاد، آیندهٔ فرزندان و پیوند خود با جهان را قربانی کنند.»
گولان با انتشار پیامی در پلتفرم X نوشت: «پاسخ ما به این شخص فرومایه این است: امسال تو را تغییر خواهیم داد و اسرائیل را نجات خواهیم کرد.»
با وجود این، نتانیاهو همچنان نسبت به وضعیت اقتصاد اسرائیل خوشبین است و در واکنش به «بدبینان» اعلام کرد که بازار سهام اسرائیل «قویترین بازار در سطح جهان» است. نتانیاهو در شامگاه ۱۵ سپتامبر با انتشار بیانیهای تأکید کرد که «سرمایهگذاری در اسرائیل اقدامی عاقلانه است» و این کشور سرمایهگذاری هنگفتی در راستای توسعهٔ صنایع نظامی خود انجام خواهد داد تا از وابستگی به «رهبران ضعیف اروپای غربی که تسلیم خواستههای اقلیتهای افراطی میشوند» رهایی یابد.
بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل نیز در همراهی با نتانیاهو، با انتشار پیامی در پلتفرم X مدعی شد که بازار سهام اسرائیل در حال صعود و نرخ تورم در حال کاهش است و اقتصاد این کشور در برابر این درگیری «مقاومت» کرده است.
در تاریخ ۱۵ سپتامبر، نتانیاهو همچنین میزبان روبیو، وزیر امور خارجهٔ ایالات متحده بود که به اسرائیل سفر کرده بود. روبیو با ستایش از «پیوند دوستی» میان آمریکا و اسرائیل، در سخنرانی مشترک با نتانیاهو، از اقدام دولتهایی نظیر فرانسه، کانادا و استرالیا در راستای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در مجمع عمومی سازمان ملل انتقاد کرد.
در همین حال، روزنامهٔ فرانسوی لوموند اشاره کرد که در حالی که نتانیاهو اسرائیل را در جایگاه قربانی قرار داده و مدعی است که این کشور در «محاصره» قرار دارد، ارتش اسرائیل در شامگاه ۱۵ سپتامبر به شهر غزه «یورش برد». یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، در تاریخ ۱۶ سپتامبر تأیید کرد که «غزه در حال سوختن است» و بمبارانهای گستردهٔ شبانهٔ نوار غزه در بازهٔ زمانی ۱۵ تا ۱۶ سپتامبر، نمایانگر ورود به مرحلهٔ جدیدی از درگیری است. روزنامهٔ اسرائیلی یدیعوت آحارونوت گزارش داد که ارتش اسرائیل «در عرض ۲۰ دقیقه ۳۷ حمله به شهر غزه انجام داد.»
وزارت بهداشت غزه در تاریخ ۳۰ اوت با انتشار دادههایی اعلام کرد که از زمان آغاز دور جدید درگیریهای اسرائیل و فلسطین در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۳، عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه منجر به کشته شدن بیش از ۶۳۰۰۰ فلسطینی شده است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 