نخستوزیر اسرائیل که در مسئله فلسطین و اسرائیل «تنها و منزوی» شده است، اشتباهاتش را هرچه بیشتر عمیقتر کرده و اکنون به همه جهان از جمله مستقیم به چین نیز اتهامزنی میکند.
نویسنده: لیو بای از وبسایت «گوانچا»
نتانیاهو روز ۱۵ سپتامبر، در یک سخنرانی، در حالی که از یک سو به انزوای فزاینده اسرائیل اعتراف کرد، از سوی دیگر خود را «قربانی» نشان داد. او ضمن نادیده گرفتن تلاشهای طرفهای مختلف برای صلح و مذاکره، بارها ادعا کرد که چین و قطر با هدف «محاصره» اسرائیل، یک حمله تبلیغاتی را آغاز کردهاند و اسرائیل باید برای مقابله با آن، «مبالغ هنگفتی» هزینه کند.
اظهارات نتانیاهو بلافاصله با مخالفت شدید احزاب مخالف داخلی و نهادهای صنفی روبرو شد و در پی سخنرانی او، قیمت سهام در بورس تلآویو کاهش یافت. رهبران احزاب مخالف نتانیاهو را به باد انتقاد گرفتند و تأکید کردند که انزوای اسرائیل نتیجه «سیاستهای شکستخورده و سرسختی» خود نتانیاهو و دولتش است.
چین بارها موضع خود را در قبال مسئله فلسطین و اسرائیل تشریح کرده و با تأکید بر اینکه استفاده از زور راهحل نیست، قویاً از طرفهای ذیربط، بهویژه اسرائیل، خواسته است تا برای برقراری صلح و از سرگیری مذاکرات تلاشهای سازندهای انجام دهند.
اعتراف به انزوا، انداختن تقصیر به گردن چین و قطر
به گزارش «تایمز اسرائیل»، نتانیاهو این اظهارات را در نشستی در وزارت دارایی مطرح کرد. در حالی که جنگ غزه ادامه دارد، چندین کشور اروپایی خواستار اعمال تحریم و تحریم تسلیحاتی علیه اسرائیل شدهاند و همزمان، تعداد فزایندهای از کشورهای جهان اعلام کردهاند که کشور فلسطین را به رسمیت خواهند شناخت.
نتانیاهو با اعتراف به انزوای فزاینده اسرائیل در عرصه بینالمللی، اظهار داشت که اسرائیل باید در سالهای آینده به یک «ابر اسپارت» خودکفاتر تبدیل شود.
نتانیاهو گفت: «اسرائیل در نوعی وضعیت انزوا قرار دارد… ما به طور فزایندهای باید خود را با یک الگوی اقتصادی با ویژگیهای خودکفایی تطبیق دهیم.» او در ادامه افزود که «خودکفایی» به معنای استقلال اقتصادی از تجارت جهانی است که «من از آن متنفرم».
او همچنین گفت: «من به بازار آزاد اعتقاد دارم، اما ممکن است با وضعیتی مواجه شویم که عرضه در صنعت تسلیحات ما قطع شود. ما باید صنعت تسلیحات را در داخل کشور توسعه دهیم. نه فقط تحقیق و توسعه، بلکه توانایی تولید تجهیزات مورد نیاز را نیز داشته باشیم.»
نتانیاهو اظهار داشت که اسرائیل «ترکیبی از آتن و یک ابر اسپارت» خواهد شد. «ما چاره دیگری نداریم؛ حداقل در سالهای آینده، باید با این تلاشها برای منزوی کردن ما مقابله کنیم.»
او در ادامه گفت که از زمان آغاز جنگ، اسرائیل با دو تهدید جدید روبرو شده است: اول، مهاجرت جمعیت عمدتاً مسلمان به اروپا که منجر به تغییر در ساختار جمعیتی اروپا شده است؛ و دوم، استفاده «نیروهای ضداسرائیلی» از فناوریهای جدید برای گسترش نفوذ خود در پلتفرمهای دیجیتال.
نتانیاهو ابتدا به تغییرات جمعیتی در اروپا پرداخت و اظهار داشت که «مهاجرت نامحدود» منجر به تبدیل شدن گروههای مسلمان به «اقلیتهای بزرگ و پر سر و صدا» شده است که «بسیار ستیزهجو» هستند و شهروندان مسلمان این کشورها دولتهای خود را برای پیشبرد «سیاستهای ضداسرائیلی» تحت فشار قرار میدهند.
او با جدیتی خاص ادعا کرد که چالش بزرگ دیگر، «دشمنان» اسرائیل، از جمله سازمانهای غیردولتی و کشورهایی مانند قطر و چین هستند که «با استفاده از ربات، هوش مصنوعی و تبلیغات، ‹روایت ضداسرائیلی› را در رسانههای غربی منتشر میکنند». او حتی به طور خاص به تیکتاک اشاره کرد.
این نخستوزیر گفت: «این امر ما را در نوعی انزوا قرار داده است.» او افزود که اسرائیل با صرف «مبالغ هنگفت» برای مقابله با این حملات تبلیغاتی، میتواند با «شیطانسازی و تحریکات» علیه خود مقابله کند.
در همان روز، نتانیاهو در سخنرانی خود در اورشلیم خطاب به هیئتی متشکل از ۲۵۰ قانونگذار ایالتی آمریکایی، بار دیگر به این موضوع اشاره کرد.
او اظهار داشت که اسرائیل نه تنها با انزوا، بلکه با یک «عملیات محاصره» روبرو است.
او مجدداً از چین و قطر نام برد و گفت: «آنها در حال طراحی حملهای علیه اسرائیل از طریق پلتفرمهای رسانههای اجتماعی در جهان غرب و آمریکا هستند. ما باید مقابله کنیم و به روش خود مقابله خواهیم کرد.»
سپس، نتانیاهو در مصاحبهای با شبکه خبری i24news، همان ادعاها را تکرار کرد.
او گفت: «(آیا چین و قطر) موفق شدهاند اسرائیل را در انزوای جهانی قرار دهند؟ نه. آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر همچنان در کنار ما هستند. اما ما در حال حاضر با مشکلاتی در اروپای غربی روبرو هستیم و اقداماتی را برای شکستن این محاصره انجام خواهیم داد.»
در تاریخ ۱۶ سپتامبر، به درخواست سازمان همکاری اسلامی، شصتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در مورد حمله اسرائیل به قطر بحث اضطراری برگزار کرد. چن شو، نماینده دائم چین در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو و سایر سازمانهای بینالمللی در سوئیس، در این نشست شرکت و سخنرانی کرد.
چن شو اشاره کرد که حمله اسرائیل به قطر، تجاوز آشکار به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی قطر، نقض قوانین بینالملل و منشور سازمان ملل متحد و تلاش برای تضعیف تلاشهای صلح است. چین قویاً با آن مخالف بوده و آن را محکوم میکند. احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی سایر کشورها یک اصل اساسی در روابط بینالملل است، اما اسرائیل آن را نادیده گرفته و به طور مکرر عملیات نظامی علیه کشورهای همسایه انجام میدهد. قطر یک میانجی مهم در مذاکرات آتشبس غزه است و تلاشهای زیادی برای آتشبس و بازگشت صلح انجام داده که مورد تحسین جامعه بینالمللی قرار گرفته است و اقدامات اسرائیل یک خرابکاری عمدی در مذاکرات آتشبس است.
چن شو تأکید کرد که استفاده از زور راهحل نیست. چین قویاً از طرفهای ذیربط، بهویژه اسرائیل، میخواهد تا برای فرو نشاندن جنگ و از سرگیری مذاکرات تلاشهای سازندهای انجام دهند، به وظایف خود تحت قوانین بینالمللی حقوق بشر و قوانین بشردوستانه به طور جدی عمل کرده و به حق زندگی مردم کشورهای همسایه احترام بگذارند. چین مایل است همراه با جامعه بینالمللی برای پیشبرد آتشبس، پایان جنگ و کاهش تنشهای منطقهای نقش سازندهای ایفا کند.
انتقاد تند مخالفان: اینها همه پیامد سیاستهای شکستخورده نتانیاهو است
شبکه سیانان گزارش داد که نتانیاهو به شکلی نادر به مشکلات دیپلماتیک اسرائیل اعتراف کرده است. پیش از این، با وجود هشدارهای سازمان ملل و سایر نهادهای بینالمللی درباره افزایش تلفات و ویرانیها در غزه و انتقاد دیگران از نسلکشی اسرائیل در نوار غزه، اسرائیل این اتهامات را قویاً رد میکرد و نتانیاهو نیز حاضر به تغییر سیاستهایش نبود.
اظهارات نتانیاهو به سرعت با مخالفت شدید احزاب مخالف داخلی و نهادهای صنفی روبرو شد و شاخص سهام اسرائیل تا دو درصد کاهش یافت.
یائیر لاپید، رهبر حزب مخالف «آیندهای در کار است» و نخستوزیر پیشین اسرائیل، در بیانیهای گفت: «انزوا سرنوشت محتوم نیست، بلکه نتیجه سیاستهای اشتباه و شکستخورده نتانیاهو و دولتش است. آنها اسرائیل را به یک کشور جهان سوم تبدیل کردهاند و حتی حاضر نیستند برای تغییر وضعیت تلاش کنند.»
یائیر گولان، رئیس حزب مخالف دموکرات، با عصبانیت گفت که اظهارات نتانیاهو مثل این است که بگوید: «برای حفظ موقعیتم، به جنگ و انزوای بیپایان نیاز دارم»؛ و مردم اسرائیل باید «کشور، اقتصاد، آینده فرزندانشان و ارتباطشان با جهان را قربانی کنند».
رون تومر، رئیس انجمن تولیدکنندگان اسرائیل، گفت که وجهه اسرائیل در سطح جهانی به شدت آسیب دیده است. به گفته او، «خودکفایی» برای اقتصاد اسرائیل یک «فاجعه» خواهد بود.
گادی آیزنکوت، عضو سابق کابینه جنگی نتانیاهو، به شدت انتقاد کرد و گفت که کابینه جنگی نتانیاهو در طول بیش از یک سال جنگ غزه فلج شده است. «اگر نخستوزیر قادر به بهبود وضعیت نیست، باید فوراً قدرت را تحویل داده و آن را به مردم بازگرداند.»
«احتمالاً این فقط آغاز یک تحریم گستردهتر است»
به دلیل اقدامات اسرائیل در غزه، کشورهایی مانند فرانسه، هلند، بریتانیا، اسپانیا، ایتالیا به تدریج تحریمهای تسلیحاتی کامل یا جزئی علیه اسرائیل اعلام کردند.
پیش از این، در نمایشگاه بینالمللی هوافضای پاریس در ژوئن امسال، چندین شرکت اسرائیلی از برداشتن سلاحهای تهاجمی از غرفههای خود خودداری کردند و به همین دلیل، برگزارکنندگان با نصب «دیوارهای سیاه»، غرفههای آنها را «بستند». در تاریخ ۸ سپتامبر، اسپانیا تحریم تسلیحاتی علیه اسرائیل و چندین اقدام دیگر را اعلام کرد.
در ماههای اخیر، کشورهایی مانند فرانسه، اسپانیا، استرالیا، و بریتانیا اعلام کردهاند که قصد دارند کشور فلسطین را در مجمع عمومی سازمان ملل به رسمیت بشناسند. در تاریخ ۱۵ سپتامبر، اجلاس اضطراری عربی-اسلامی در دوحه، پایتخت قطر، با انتشار بیانیهای، حمله اخیر اسرائیل به قطر را محکوم کرد و خواستار همبستگی کشورهای عربی و اسلامی برای مقابله با چالشها و تهدیدات مشترک شد.
در داخل اسرائیل نیز، مخالفتها رو به افزایش است. خانوادههای گروگانها، عموم مردم و برخی از نظامیان با گسترش جنگ مخالف هستند و نگراناند که این امر بحران انسانی در نوار غزه را تشدید کرده و امنیت گروگانها را به خطر بیندازد.
الجزیره در گزارشی در تاریخ ۱۵ سپتامبر اشاره کرد که با ادامه جنگ غزه، انزوای بینالمللی اسرائیل به شکلی بیسابقه گسترش یافته است که نه تنها شامل انزوای دیپلماتیک، بلکه شامل انزوای اقتصادی و اجتماعی نیز میشود.
تاجران اسرائیلی برای عقد قراردادهای تجاری با مشکلات فزایندهای روبرو هستند و رئیس انجمن تولیدکنندگان اسرائیل تأیید کرد که واردکنندگان و صادرکنندگان با «موارد فزایندهای از امتناع از معامله با آنها» روبرو شدهاند، در حالی که کارشناسان حقوق بینالملل هشدار میدهند که این تحولات تنها آغاز موج گستردهتری از تحریمها خواهد بود.
در داخل اسرائیل، بحران سیاسی و امنیتی با شاخصهای خطرناک در اقتصاد کشاورزی همراه شده است؛ اقتصاد کشاورزی که سالها راکد مانده بود و قیمت میوه و سبزیجات به شدت افزایش یافته، منجر به کاهش سرانه مصرف شده است.
با افزایش انزوای بینالمللی، کاهش تواناییهای واردات و صادرات و نگرانی از بیثباتی اقتصادی، این شکاف ممکن است بیش از پیش گسترش یابد.
اقتصاددانان هشدار میدهند که فاصله بین رکود تولید و رشد سریع جمعیت، به همراه تأثیرات تدریجی تحریمهای تجاری و اقتصادی، میتواند به یک بحران غذایی داخلی غیرقابل اجتناب منجر شود که فراتر از بخشهای نظامی و تسلیحاتی، بر زندگی روزمره شهروندان اسرائیلی تأثیر خواهد گذاشت.
تحلیلگران متفقالقول هستند که خطر این محاصره خاموش، کمتر از تحریمهای رسمی نیست. این محاصره به بازارها، سرمایهگذاریها، قراردادها و روابط تجاری نفوذ کرده و به تدریج جایگاه اقتصادی اسرائیل را تضعیف و انزوای سیاسی آن را عمیقتر میکند. این یک محاصره اعلامنشده است، اما تأثیر آن در هر معامله به تعویق افتاده، هر بازدید لغو شده و هر خط اعتباری مسدود شده، نمایان میشود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 