نگارش: شیونگ چائوچائو، خبرنگار
ترجمه مجله جنوب جهانی
روز ۱۷ سپتامبر به وقت محلی، عربستان سعودی و پاکستان بهطور رسمی یک توافقنامه دفاع مشترک امضا کردند. رویترز در همان روز گزارش داد که در بحبوحه افزایش تنشهای منطقهای، این اقدام دو کشور، شراکت امنیتی چندین دههای آنها را به طرز چشمگیری تقویت کرده است. بهویژه پس از حمله هفته گذشته اسرائیل به قطر، نگرانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که مدتهاست آمریکا را «ضامن امنیت» خود میدانند، درباره اعتبار ایالات متحده رو به افزایش است؛ از این رو، تقویت همکاریهای دفاعی در این مقطع از اهمیت بالایی برخوردار است.
یک مقام ارشد عربستان سعودی در پاسخ به پرسش رویترز درباره زمان امضای این توافق گفت: «این توافق نتیجه سالها مذاکره است و واکنشی به یک کشور یا رویداد خاص نیست، بلکه نهادینه کردن همکاریهای عمیق و طولانیمدت میان دو کشور است.»
رویترز در گزارش خود تأکید کرد که پاکستان یک کشور دارای سلاح هستهای است. هنگامی که از این مقام سعودی که نخواست نامش فاش شود، پرسیده شد که آیا پاکستان بر اساس این توافق موظف به ارائه «چتر هستهای» به عربستان سعودی است، او پاسخ داد: «این یک توافقنامه دفاعی جامع است که تمام ابزارهای نظامی را در بر میگیرد.»
طبق این گزارش، تلویزیون ملی پاکستان تصاویری از در آغوش کشیدن «شهباز شریف»، نخستوزیر پاکستان، و «محمد بن سلمان»، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی، پس از امضای توافق پخش کرد. «سید عاصم منیر»، رئیس ستاد ارتش پاکستان، نیز در این مراسم حضور داشت.
در بیانیهای که توسط دفتر نخستوزیری پاکستان منتشر شد، آمده است: «این توافق، تعهد مشترک دو کشور را برای تقویت امنیت خود و دستیابی به امنیت و صلح منطقهای و جهانی نشان میدهد و هدف آن توسعه همه جانبه همکاریهای دفاعی و تقویت بازدارندگی مشترک در برابر هرگونه تجاوز است. این توافق تصریح میکند که هرگونه تجاوز به یکی از دو کشور، تجاوز به هر دو کشور تلقی خواهد شد.»
بنا بر گزارشها، پیشتر، تلاش اسرائیل برای حمله هوایی به دوحه، پایتخت قطر، با هدف کشتن رهبران سیاسی حماس در جریان میانجیگری قطر برای آتشبس، خشم کشورهای عربی را برانگیخته بود.
بهویژه هفته گذشته، «حمله دقیق» اسرائیل به رهبران ارشد حماس در دوحه، به کشته شدن شش نفر از جمله یک عضو نیروهای امنیتی قطر منجر شد و منطقه خاورمیانه را شوکه کرد.
رویترز معتقد است که اکنون، توافق امضا شده میان عربستان و پاکستان میتواند چشمانداز استراتژیک این منطقه پیچیده را تغییر دهد. کشورهای حاشیه خلیج فارس، بهعنوان متحدان آمریکا، همواره در تلاش بودهاند تا روابط خود با ایران و اسرائیل را برای حلوفصل مسائل امنیتی بلندمدت تثبیت کنند.
با این حال، تداوم و حتی سرایت درگیری در نوار غزه، وضعیت منطقه را بیثبات کرده است. قطر، در کمتر از یک سال، دو بار مورد حمله مستقیم قرار گرفته است: یک بار از سوی ایران (حمله به پایگاههای آمریکایی) و یک بار از سوی اسرائیل (حمله به رهبران حماس).
از سوی دیگر، مقام سعودی که با رویترز مصاحبه کرد، اذعان داشت که عربستان باید روابط متوازنی را با هند، رقیب پاکستان که آن نیز کشوری هستهای است، حفظ کند. او گفت: «روابط ما با هند مستحکمتر از هر زمان دیگری است و ما به توسعه این روابط و انجام هرآنچه که میتوانیم برای کمک به صلح منطقهای ادامه خواهیم داد.»
پس از حمله اسرائیل به قطر، در ۱۵ سپتامبر به وقت محلی، بیش از ۵۰ رهبر از کشورهای عربی و اسلامی در دوحه گرد هم آمدند تا در یک نشست اضطراری، «با همبستگی بیسابقهای»، این اقدام اسرائیل را محکوم کنند.
طبق گزارش خبرگزاری تاس روسیه و روزنامه ایندیپندنت بریتانیا، بیانیه مشترک منتشر شده پس از این نشست نشان میدهد که رهبران اتحادیه کشورهای عربی و سازمان همکاری اسلامی به این توافق رسیدهاند که مشترکاً برای تعلیق عضویت اسرائیل در سازمان ملل متحد تلاش کنند.
در این بیانیه آمده است: «با توجه به نقض آشکار الزامات عضویت در سازمان ملل و نادیده گرفتن طولانیمدت قطعنامههای این سازمان توسط اسرائیل، ما تصمیم گرفتیم بررسی کنیم که آیا عضویت اسرائیل با منشور سازمان ملل مطابقت دارد یا خیر، و همچنین هماهنگی لازم را برای پیشبرد کارهای مربوط به تعلیق عضویت آن انجام دهیم.»
شرکتکنندگان در این نشست همچنین بر اهمیت بازسازی فوری نوار غزه تأکید کرده و از جامعه بینالمللی خواستند تا از «این فرایند» حمایت کند.
مقامات قطری به ایندیپندنت گفتند که هدف از این نشست تدوین یک طرح اقدام مشترک بود. قطر در حال حاضر به دنبال راهکارهای قانونی و پیشبرد روند تعلیق عضویت اسرائیل در سازمان ملل است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 