ترجمه مجله جنوب جهانی
شورای امنیت سازمان ملل روز جمعه به رفع دائمی تحریمهای اقتصادی علیه ایران به دلیل برنامه هستهایاش رای منفی داد که این امر ضربه شدید اقتصادیای به تهران وارد کرد و ایران آن را «سیاسی و جانبدارانه» خواند.
قطعنامه مسدود کردن تحریمها با نتیجه رأی چهار به نه رد شد، که به این معناست تحریمهای اروپایی تا ۲۸ سپتامبر بازخواهد گشت مگر اینکه پیشتر توافق مهمی حاصل شود.
روسیه، چین، پاکستان و الجزایر به توقف بازگرداندن تحریمها رأی مثبت دادند، در حالی که نه کشور از اعضای شورای امنیت با رفع تحریمها مخالفت کردند و دو کشور ممتنع بودند.
این رأیگیری پس از فرایند ۳۰ روزهای است که اواخر اوت توسط بریتانیا، فرانسه و آلمان (E3) برای بازگرداندن تحریمها آغاز شده بود، مگر اینکه تهران به خواستههای آنها پاسخ دهد.
امیر سعید ایروانی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل، در جلسه روز جمعه گفت: «اقدام امروز شتابزده، غیرضروری و غیرقانونی است. ایران هیچ تعهدی به اجرای آن قائل نیست.»
او افزود: «هرگونه تلاش گروه E3 برای بازفرض تحریمهایی که قبلاً لغو شدهاند، نه تنها بیاساس است بلکه حمله مستقیمی به حقوق بینالملل و اعتبار خود شورای امنیت به حساب میآید.»
ایرونی ادامه داد: «این بیعدالتی در پسزمینهای از تجاوز آشکار رخ میدهد»، ضمن اشاره به حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای کشورش در جنگ ۱۲ روزه ماه ژوئن.
نماینده ایران همچنین تاکید کرد که شورای امنیت «فرصت گفتوگو و همسویی» را از دست داده است.
مقامات ایرانی اروپاییها را به سوءاستفاده از مکانیسم اختلاف مندرج در توافقنامه جامع اقدام مشترک (برجام) متهم کردهاند؛ این مکانیسم مربوط به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) است که امکان اعمال تحریمها از طریق مکانیزم «بازگشت فوری» (snapback) را فراهم میکند.
سعید خطیبزاده، معاون وزیر خارجه ایران، پیش از رایگیری گفت: «آنچه اروپاییها انجام میدهند از نظر سیاسی جهتدار و مبتنی بر انگیزههای سیاسی است… آنها در سطوح مختلف دچار خطا شدهاند وقتی سعی دارند مکانیسم تعبیه شده در برجام را سوءاستفاده کنند.»
اروپاییها پیشنهاد دادند که بازگشت تحریمها تا شش ماه به تعویق بیفتد اگر ایران دسترسی بازرسان هستهای سازمان ملل را بازگرداند و مذاکراتی با آمریکا انجام دهد.
وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، اعلام کرد که تهران طرحی «معقول و قابل اجرا» ارائه کرده و تاکید کرد که ایران به ادامه عضویت در NPT پایبند است.
با این حال E3 ایران را به نقض تعهدات هستهای خود، از جمله انباشت اورانیوم بیش از ۴۰ برابر میزان مجاز بر اساس برجام متهم کردهاند. همچنین در ماه ژوئن هیئت ناظر هستهای سازمان ملل اعلام کرد که ایران به تعهدات بینالمللی نظارتی هستهای خود عمل نمیکند.
خبرنگار الجزیره در تهران، توحید اسدی، گفت: «اگرچه احتمال حل موضوع به طریق دیپلماتیک دشوار است اما این امکان هنوز باقی است، اما این رای یک لایه جدید از پیچیدگی اضافه میکند و ایران را در آستانه تحریمهای عمیقتر که فشارهای اقتصادی را تشدید میکند، قرار میدهد.»
وی همچنین تاکید کرد که این رای پایان کامل مذاکرات نیست، چرا که طرفین بیش از یک هفته فرصت دارند تا توافقی نهایی و اضطراری به دست آورند. این هفته که رهبران جهان برای نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک حضور دارند، فرصتی برای دیپلماسی سطح بالا میان ایران و کشورهای اروپایی است.
ایران بارها داشتن سلاح هستهای را رد کرده و حق خود را در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تصریح کرده است.
بر اساس برجام که ایران، آمریکا، چین، روسیه و اتحادیه اروپا آن را امضا کردند، تهران موافقت کرد برنامه هستهای خود را محدود کند تا در مقابل تحریمها لغو شود اما این توافق در ۲۰۱۸ پس از خروج یکجانبه آمریکا به رهبری دونالد ترامپ به هم خورد و تحریمها دوباره اعمال شد.
ایرانیان تاکید دارند که آمریکا به تنهایی این توافق را در ۲۰۱۸ پاره کرد و تحریمها را بدون توجه به شورای امنیت اعمال نمود و اینکه گروه E3 به تعهدات خود عمل نکرد و پشت وعدههای خالی پنهان شدند در حالی که پیرو دستورات واشنگتن بودند.
نماینده ایران گفت: «این تضاد میان گفتار و اعمال آنها نشان میدهد که هدف واقعیشان دیپلماسی نیست بلکه تشدید تنش است.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 