انتشار: ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵
شورای عالی امنیت ملی ایران هشدار داد اقدام فرانسه، آلمان و بریتانیا برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه تهران، به معنای «تعلیق عملی» همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود.
این هشدار روز شنبه و یک روز پس از آن صادر شد که شورای امنیت سازمان ملل متحد نتوانست قطعنامهای برای لغو دائمی تحریمها علیه ایران را به تصویب برساند.
رأیگیری جمعه شب در شورای امنیت، پس از آن صورت گرفت که سه کشور اروپایی در تاریخ ۲۸ اوت روندی ۳۰ روزه را برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران آغاز کردند و مدعی شدند تهران توافق هستهای سال ۲۰۱۵ را نقض کرده است.
روسیه و چین، که خود از امضاکنندگان آن توافق هستند، این تلاش برای فعال کردن «مکانیسم بازگشتپذیر تحریمها» را رد کردهاند.
شورای عالی امنیت ملی ایران به ریاست مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، اقدام سه کشور اروپایی موسوم به E3 را «غیرمدبرانه» توصیف کرد. این شورا اعلام کرد چنین اقدامی ماهها تلاش ایران برای تعامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهمنظور ازسرگیری نظارتها و تضمین پایبندی به قوانین بینالمللی را تضعیف کرده است.
در بیانیه شورا آمده است: «با وجود همکاری وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با آژانس و طرح پیشنهادهایی برای حل مسئله هستهای، اقدامات کشورهای اروپایی مسیر همکاری با آژانس را عملاً به حالت تعلیق درمیآورد.»
این شورا همچنین وزارت امور خارجه را مأمور کرد تا «در چارچوب تصمیمات شورای عالی امنیت ملی، به رایزنیهای خود برای صیانت از منافع ملی کشور ادامه دهد».
اوایل ماه جاری، ایران و آژانس پس از دیداری در قاهره به توافقی برای ازسرگیری بازرسیها در تأسیسات هستهای ایران ــ از جمله مراکزی که پیشتر هدف حمله آمریکا و اسرائیل قرار گرفته بودند ــ دست یافتند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نیز در گفتوگویی با تلویزیون دولتی (صدا و سیما) خاطرنشان کرده بود توافق اخیر ایران و آژانس در قاهره «در صورت بیثمربودن دیپلماسی بهطور کامل متوقف خواهد شد».
بر اساس برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) ــ که میان ایران، چین، روسیه، ایالات متحده و سه کشور اروپایی امضا شد ــ تهران پذیرفته بود برنامه هستهای خود را محدود کند و در مقابل از لغو تحریمها بهرهمند شود. اما این توافق در سال ۲۰۱۸ با خروج یکجانبه دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، و بازگرداندن تحریمها، از هم فروپاشید.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اوایل امسال اعلام کرد ایران بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار دارد، یعنی تنها اندکی کمتر از سطح مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای. ایران همواره تأکید کرده است که برنامه هستهایاش صرفاً صلحآمیز است.
رأیگیری روز جمعه در شورای امنیت به این معناست که تحریمهای بازگشتپذیر ممکن است از یکشنبه آینده دوباره اعمال شوند.
این تحریمها شامل بازگرداندن تحریم تسلیحاتی علیه ایران، ممنوعیت غنیسازی و بازفرآوری اورانیوم، محدودیت بر فعالیتهای مرتبط با موشکهای بالستیک، و همچنین مسدودسازی جهانی داراییها و اعمال ممنوعیت سفر علیه افراد و نهادهای ایرانی خواهد بود.
سه کشور اروپایی پیشتر پیشنهاد داده بودند که در صورت بازگشت دسترسی بازرسان آژانس به مراکز هستهای ایران و آغاز گفتوگوها با آمریکا، اجرای این تحریمها تا شش ماه به تعویق افتد.
در حالی که سایه بازگرداندن تحریمهای گسترده بر سر ایران سنگینی میکند، رئیسجمهور پزشکیان روز شنبه با لحنی چالشگرانه وعده داد که ایران «بر موانع تحمیلی فائق خواهد آمد» و افزود: «بدخواهان این سرزمین نمیتوانند راه ما را سد کنند.»
او در اظهاراتی که از شبکه پرس تیوی، رسانه رسمی ایران، نقل شد، گفت: «بازداشتن کسانی که دارای اراده، عزم و توان پیشرفتاند، کاملاً ناممکن است.»
وی همچنین تأکید کرد: «ما هرگز تسلیم زیادهخواهیها نشدهایم و نخواهیم شد، زیرا توان آن را داریم که تغییر ایجاد کنیم.»
پزشکیان با اشاره به حملات اسرائیل با پشتیبانی آمریکا علیه تأسیسات هستهای ایران ــ از جمله در نطنز و فردو ــ خاطرنشان کرد در حالی که دشمنان در پی نابودی این مراکز بودهاند، متخصصان و دانشمندان ایرانی «آنها را دوباره بازسازی خواهند کرد».
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 