د پرینت هندوستان
ترجمه و تلخیص مجله جنوب جهانی

به گزارش رسانه هندی، در روز چهارشنبه، پاکستان و عربستان سعودی در ریاض یک «توافق استراتژیک دفاع متقابل» امضا کردند که بین نخست‌وزیر بازدیدکننده پاکستان، شهباز شریف، فرمانده ارتش، مارشال فیلدمارشال عاصم منیر و ولیعهد سعودی محمد بن سلمان منعقد شد. این توافق تقریباً ده روز پس از حمله هوایی اسرائیل به قطر در ۹ سپتامبر و هدف قرار دادن رهبران حماس اعلام شد.

زمان‌بندی این توافق باعث شکل‌گیری دو برداشت کلی در پاکستان شده است؛ نخست اینکه عربستان سعودی به دلیل نگرانی از تهاجم احتمالی اسرائیل و کاهش اعتماد به حمایت ایالات متحده، برای امنیت خود به پاکستان اتکا کرده است و دوم اینکه این توافق می‌تواند سرآغاز پیمان امنیتی وسیع‌تری باشد که پاکستان ممکن است به نقش ضامن صلح در خاورمیانه دست یابد.

اما نکات مهمی در این میان باید در نظر گرفته شود: اول آنکه پاکستان سال‌هاست که به خاندان سعودی کمک‌های دفاعی کرده است. دوم اینکه محور اصلی این توافق نه اسرائیل بلکه ایران است. و سوم، این اقدامات به احتمال زیاد با تأیید ضمنی آمریکا انجام شده است.

پاکستان از دهه ۱۹۶۰ تاکنون در تأمین امنیت نظامی خاندان سعودی نقش داشته و نیروهایی برای حمایت از عربستان اعزام کرده است. پس از واقعه محاصره مسجدالحرام در ۱۹۷۹ که توسط افراطیون وهابی انجام شد و تهدید بزرگی برای رژیم سعودی ایجاد کرد، نیاز به حضور بیشتر پاکستان در عربستان افزایش یافت. این تاریخچه طولانی موجب شده است که عربستان به پاکستان به چشم یک قدرت نظامی مؤثر نگاه کند و روابط این دو کشور در زمینه امنیتی بسیار عمیق و حساس است.

از نظر ریاض، تهدید واقعی از سوی ایران است نه اسرائیل. توافق تازه تأکید دارد که عربستان در حال تقویت ظرفیت‌های نظامی خود برای مقابله با ایران است. حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران باعث ایجاد فشار شدیدی بر عربستان برای دستیابی به توان هسته‌ای یا قابلیت‌های مشابه شده است. وزیر دفاع پاکستان در این باره اعلام کرده که امکانات و توانمندی‌هایی که پاکستان دارد در قالب این توافق در اختیار عربستان قرار خواهد گرفت.

این توافق احتمالاً شامل پشتیبانی‌های مربوط به تسلیحات هسته‌ای است که ممکن است بخشی از نیروی استراتژیک هسته‌ای پاکستان در خاک عربستان مستقر شود یا تسلیحات خاصی به عربستان داده شود که نگرانی اسرائیل را برانگیزد.

نکته آخر آنکه این توافق نه مقابله مستقیم پاکستان یا عربستان با اسرائیل است و نه معنای قطع رابطه عربستان با آمریکا. این حرکت با مشورت و تایید ضمنی واشنگتن انجام گرفته است. ایالات متحده به دنبال واگذاری امنیت عربستان به کشوری مانند پاکستان است که استقلال عمل بیشتری دارد و تمایل بیشتری به مشارکت نظامی در خاورمیانه از خود نشان داده است.

در نهایت، این توافق نقطه عطفی است که نشان‌دهنده تحولات عمده در توازن قدرت نظامی و امنیتی در منطقه خاورمیانه است و تأثیرات آن در آینده بر روابط منطقه‌ای و جهانی به تدریج آشکار خواهد شد. این قرارداد نه تنها پیام آمادگی دفاعی به اسرائیل بلکه حس قدرتمندی و نقش برجسته پاکستان در حمایت از جهان اسلام و به ویژه سرزمین‌های مقدس را در افکار عمومی دو کشور تقویت می‌کند.​