ترامپ تهدید به بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام کرد؛ طالبان افغانستان به شدت واکنش نشان داد: آمادهایم ۲۰ سال دیگر نیز بجنگیم
به قلم: شیونگ چائوران
وبسایت پیپر
ترجمه مجله جنوب جهانی
در سه روز اخیر، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بهطور غیرمنتظرهای تمرکز خود را بر افغانستان معطوف کرده و حتی با بهرهگیری از حربه تبلیغاتی «رابطهسازی اجباری با چین»، این موضوع را بار دیگر به تیتر رسانهها کشاند و فشار آورد تا کنترل پایگاه هوایی بگرام (Bagram Air Base) را بازپس گیرد.
واکنش مقامات افغان به اظهارات ترامپ
به گزارش آسوشیتدپرس در تاریخ ۲۱ سپتامبر، قاری فصیحالدین، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح افغانستان، در سخنانی که از رسانههای داخلی افغانستان پخش شد، تأکید کرد: «واگذاری حتی یک وجب از سرزمین کشور به هر کسی، نه قابل تصور است و نه امکانپذیر.»
همچنین در همان روز، محمد یعقوب مجاهد، سرپرست وزارت دفاع دولت موقت طالبان، در گفتوگویی با استناد به «توافقنامه دوحه» خاطرنشان کرد آمریکا تعهد داده بود از زور و تهدید علیه حاکمیت افغانستان استفاده نکند. او یادآوری کرد که در سال ۲۰۲۱، وقتی ایالات متحده به دنبال حفظ حضور نظامی خود در افغانستان بود، طالبان هشدار داده بودند: «اگر بمانید، ما آمادهایم دوباره ۲۰ سال بجنگیم. به همین دلیل هم رفتید.»
ساعاتی بعد، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی اصلی طالبان، نیز اظهارات ترامپ را رد کرد و از آمریکا خواست که «سیاستی واقعبینانه و عقلانی» در پیش گیرد.
ذبیحالله مجاهد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: افغانستان سیاست خارجی خود را بر مبنای توسعه اقتصادی تنظیم کرده و در پی برقراری روابط سازنده با همه کشورها بر پایه منافع مشترک است. او تأکید کرد که در تمام مذاکرات دوجانبه با آمریکا، پیام طالبان روشن بوده است: استقلال و تمامیت ارضی باید مصون بماند.
وی خاطرنشان ساخت که بر اساس توافقنامه دوحه، آمریکا متعهد شده است «از توسل یا تهدید به زور برای نقض تمامیت ارضی و استقلال سیاسی افغانستان خودداری کند و در امور داخلی این کشور مداخله نکند.» سخنگوی طالبان افزود واشنگتن باید به این تعهد پایبند بماند. او با این حال به پرسش آسوشیتدپرس درباره اینکه آیا دولت ترامپ درباره بازپسگیری پایگاه بگرام با طالبان گفتوگویی داشته و چرا ترامپ تصور میکند آمریکا میتواند دوباره آن را تصرف کند، پاسخی نداد.
تهدیدهای پیدرپی ترامپ
توافقنامه دوحه، که با عناوینی چون «توافق برای ایجاد صلح در افغانستان» و «توافق آمریکا-طالبان» شناخته میشود، در ۲۹ فوریه ۲۰۲۰ میان آمریکا و طالبان در دوحه قطر امضا شد و هدف آن پایان دادن به جنگ افغانستان بود.
ترامپ در تاریخ ۱۸ سپتامبر، هنگام دیدار رسمی در بریتانیا، سیاست دولت بایدن در افغانستان را «کاملاً فاجعهبار» خواند و ادعا کرد ایالات متحده میتوانست با «اقتدار و عزت» از افغانستان خارج شود و در عین حال کنترل پایگاه هوایی بگرام را حفظ کند.
او سپس به خبرنگاران گفت دولتش برای بازپسگیری این پایگاه آماده میشود و بارها بر «اهمیت استراتژیک» آن تأکید کرد. ترامپ حتی پای چین را به میان کشید و مدعی شد این پایگاه در نزدیکی تأسیسات هستهای چین قرار دارد و افزود: «به هر حال، ما در تلاشیم بگرام را پس بگیریم، چون مقامات افغان به چیزی از ما نیاز دارند. یکی از دلایل اصلی اینکه میخواهیم آن را بازگردانیم، نزدیک بودن آن به مراکز تولید سلاحهای هستهای چین است که تنها یک ساعت فاصله هوایی دارد.»
در واکنش، ذاکر جلال، از مقامات وزارت خارجه دولت موقت افغانستان، همان روز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «افغانستان و آمریکا باید با هم در تماس باشند… اما آمریکا نمیتواند هیچگونه حضور نظامی در خاک افغانستان داشته باشد.»
ترامپ پس از بازگشت به واشنگتن در ۱۹ سپتامبر، در کاخ سفید اعلام کرد که با افغانها درباره این موضوع در حال مذاکره است، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد و وقتی خبرنگاری پرسید آیا در این مسیر از نیروی نظامی استفاده خواهد شد، پاسخی نداد.
او گفت: «ما در اینباره صحبت نمیکنیم. ما میخواهیم آن را پس بگیریم، بلافاصله هم پس بگیریم. اگر این اتفاق نیفتد، خواهید دید که چه میکنم.»
یک روز بعد، در ۲۰ سپتامبر، ترامپ در شبکه اجتماعی خود «تروث سوشال» نوشت: «اگر افغانستان پایگاه بگرام را به سازنده اصلی آن یعنی آمریکا بازنگرداند، اتفاقات بدی رخ خواهد داد!!!»
بگرام و تبلیغات علیه چین
پایگاه بگرام در ۴۴ کیلومتری شمال کابل قرار دارد و زمانی بزرگترین پایگاه آمریکا در افغانستان و مرکز فرماندهی جنگ ۲۰ ساله این کشور بود. پس از خروج آمریکا و ناتو در اوت ۲۰۲۱، این پایگاه نیز به حال خود رها شد و اکنون در اختیار وزارت دفاع دولت موقت طالبان است.
در دوران حضور آمریکا، این پایگاه مجهز به فروشگاهها، رستورانهای زنجیرهای و یک زندان بزرگ بود.
خبرگزاریها یادآور شدند که بازپسگیری این پایگاه به بیش از ۱۰ هزار نیروی نظامی و سامانههای پیشرفته دفاع هوایی نیاز خواهد داشت و چنین اقدامی به منزله «دور جدیدی از اشغال افغانستان» تلقی میشود.
ترامپ که پیشتر درباره مناطق دیگری همچون کانال پاناما و گرینلند نیز بحث مالکیت را مطرح کرده بود، سالهاست نگاه ویژهای به بگرام دارد. در صورت تحقق این هدف، شرایط بهطور کامل دگرگون خواهد شد، زیرا طالبان افغانستان دقیقاً برای بیرون راندن آمریکا و بازپسگیری کشور از دولت تحت حمایت واشنگتن جنگیده بود.
مقامهای طالبان نیز بارها ادعاهای ترامپ درباره ارتباط این پایگاه با چین را رد کردهاند.
بازتاب در سطح بینالمللی
بسیاری از مقامهای پیشین و فعلی وزارت دفاع آمریکا نیز نگرانی ترامپ از نزدیکی این پایگاه به چین را «اغراقآمیز» دانستهاند و تأکید دارند که «منافع نظامی آن کمتر از خطرات احتمالی است.»
گفتنی است یک سال پیش، دولت طالبان برای سومین سالگرد تصرف پایگاه بگرام مراسمی برگزار کرد و بخشی از تجهیزات نظامی بهجامانده آمریکایی را به نمایش گذاشت، اقدامی که در واشنگتن با نگرانی دنبال شد.
موضع چین در برابر فضاسازی ترامپ
در ۱۹ سپتامبر، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، لین جیان، در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات ترامپ مبنی بر اهمیت نظامی بگرام به دلیل «نزدیکی به مراکز تولید موشکهای هستهای چین» گفت: «چین به استقلال، حاکمیت و تمامیت ارضی افغانستان احترام میگذارد و معتقد است سرنوشت این کشور باید در دستان مردم آن باشد. ایجاد تنش و تقابل به زیان صلح و ثبات منطقه است و همه طرفها باید برای حفظ ثبات نقش سازنده ایفا کنند.»
او بار دیگر تأکید کرد که دامنزدن به تنشها در منطقه و قرار دادن افغانستان بهعنوان ابزار رقابت قدرتها «نه مشروعیت دارد و نه مقبولیت.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 