ایران هشدار داد که در صورت بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل از طریق سازوکار موسوم به «ماشه» توسط قدرتهای اروپایی، همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را قطع خواهد کرد. خبرگزاری رسمی ایرنا روز جمعه این موضعگیری را گزارش کرده است.
این در حالیست که غربیها مطمئن هستند که ایران ات خروج از انتیپی را ندارد و کارتهای ایران در برای آنها باز است ین تهدیدهای ایران به هیچ نتیجهای نخواهد رسید ایران بعد از آغاز تحریمها احتمالاً دنبال یک راه حل میگردد که دوباره وارد مذاکرات و گفتگو شود.
هشدار صریح ایران به اروپا
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اقدام سه کشور اروپایی عضو برجام – بریتانیا، فرانسه و آلمان – در فعالسازی سازوکار ماشه را «فاقد پشتوانه حقوقی و سیاسی» و «تهدیدی جدی علیه اعتبار بینالمللی اروپا و توافق هستهای سال ۲۰۱۵» خواند.
او هشدار داد که بازگرداندن تحریمها «لطمهای جبرانناپذیر» به وجهه اروپا وارد خواهد کرد و تأکید نمود: «در این بازی، این سه کشور نه تنها پیروز نخواهند شد، بلکه از روندهای دیپلماتیک آینده نیز کنار گذاشته خواهند شد.»
عراقچی تصریح کرد که نادیده گرفتن این فرصت کوتاه برای تغییر مسیر، پیامدهای «مخرب و گستردهای» برای آسیای غربی و نظام بینالملل به دنبال خواهد داشت؛ اقدامی که به گفته او توافقهای جهانی را متزلزل کرده و امنیت جمعی را به خطر میاندازد.
وی تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران «هرگز در موضوع حاکمیت، حقوق و امنیت خود سازش نخواهد کرد.»
شرط ادامه توافق اخیر با آژانس
وزیر خارجه ایران یادآور شد اجرای توافق تازه تهران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در تاریخ ۹ سپتامبر و با میانجیگری مصر به امضاء رسید، مشروط به عدم اتخاذ اقدامات خصمانه، از جمله احیای قطعنامههای لغوشده شورای امنیت است.
او هشدار داد: «در غیر این صورت، جمهوری اسلامی ایران گامهای عملی خود را پایان یافته تلقی خواهد کرد.»
عراقچی با اشاره به فشارها و حملات اخیر تأکید نمود ایران پیوسته خویشتنداری و پایبندی خود به دیپلماسی را نشان داده و همواره برای «گفتوگوهای سازنده و معنادار» در چارچوب معاهده عدم اشاعه هستهای (NPT) آماده است؛ مشروط بر آنکه حقوق ملی ایران محفوظ بماند.
مناقشه با اروپا و پیامدهای منطقهای
سه کشور اروپایی یادشده در تاریخ ۲۸ اوت و بر پایه قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، سازوکار ماشه را فعال کردند. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که ایران همکاری خود با آژانس انرژی اتمی را به دلیل «جانبداری» این نهاد متوقف کرد. تهران این اقدام اروپا را اقدامی «فاقد وجاهت حقوقی و برانگیخته از انگیزههای سیاسی» دانست.
تنشها پس از حمله غافلگیرکننده اسرائیل به تهران در ۱۳ ژوئن شدت گرفت؛ حملهای که مراکز نظامی، هستهای و غیرنظامی و همچنین شمارى از فرماندهان ارشد نظامی و دانشمندان هستهای ایران را هدف قرار داد.
در واکنش، ایران با موشکها و پهپادهای خود دست به حملات متقابل زد، در حالیکه آمریکا سه مرکز هستهای ایران را بمباران کرد. این درگیری ۱۲ روزه سرانجام در تاریخ ۲۴ ژوئن با برقراری یک آتشبس به ابتکار ایالات متحده متوقف شد.
کشورهای اروپایی خواستار آن هستند که ایران دوباره دسترسی بازرسان سازمان ملل به تأسیسات هستهای خود را برقرار کند، نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشدهاش را برطرف نماید و با آمریکا وارد گفتوگو شود. این مذاکرات پیشتر با میانجیگری عمان ادامه داشت، اما پس از حملات اسرائیل متوقف شد.
مخالفت چین با بازگشت تحریمها
در همین حال، چین با فعالسازی سازوکار ماشه توسط قدرتهای اروپایی مخالفت کرده و تأکید نمود که «حلوفصل مسئله هستهای ایران باید از راه سیاسی و دیپلماتیک دنبال شود.»
گُو جیایکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین در پکن اعلام کرد: «ما مخالف تهدید، فشار و تحریم هستیم. سازوکار ماشه سازنده نیست و به بازسازی اعتماد و پر کردن شکافها هیچ کمکی نخواهد کرد.» او افزود: «ضروری است تلاشهای دیپلماتیک تقویت و از تشدید تنشها اجتناب شود.»
به گفته این مقام چینی، پکن «نقشی سازنده برای دستیابی به راهکاری که برای همه طرفها قابل قبول باشد» ایفا خواهد کرد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 