درخواست حزب‌الله از عربستان سعودی، طبق گفته دو منبع ایرانی و یک منبع آگاه به روند تصمیم‌گیری حزب‌الله، ناشی از دیپلماسی پشت‌پرده ایران بوده و تلاشی برای کاهش فشارهای بین‌المللی به لبنان جهت خلع سلاح این گروه به حساب می‌آید. نایب قاسم، رهبر حزب‌الله، هفته گذشته در سخنانی از عربستان سعودی خواست تا «صفحه جدیدی» بگشاید و اختلافات گذشته را کنار بگذارد تا جبهه‌ای واحد علیه اسرائیل تشکیل شود؛ اقدامی که از سوی بسیاری به عنوان نشانه‌ای از نگرانی این گروه نسبت به پیشبرد طرح خلع سلاح حزب‌الله در لبنان تلقی شد[1].

در همین حال، مشارکت ایران در این روند که تاکنون گزارش نشده بود، بیانگر نگرانی تهران نسبت به از دست رفتن موقعیت متحد اصلی خود در لبنان، خصوصاً پس از شکست‌های جدی حزب‌الله در جنگ سال گذشته با اسرائیل است. عربستان سعودی که همواره حزب‌الله را سازمانی تروریستی دانسته و نفوذ بیش از حد آن بر لبنان به نیابت از ایران را مضموم شمرده است، همواره حامی خلع سلاح حزب‌الله بوده و تا کنون نشانه‌ای از تغییر مسیر خود پس از درخواست قاسم نشان نداده است[1].

مقام‌های سعودی نیز به درخواست‌های خبرگزاری رویترز برای اظهار نظر درباره درخواست حزب‌الله و تغییر احتمالی رویکرد ریاض نسبت به دارا بودن سلاح از سوی این گروه پاسخ ندادند. مسئله سلاح‌های حزب‌الله از موضوعات به شدت اختلاف‌برانگیز در لبنان بوده و با فشارهای ایالات متحده به دولت بیروت برای اعلام برنامه‌ای جهت خلع سلاح حزب‌الله و همچنین ادامه حملات هوایی اسرائیل به لبنان، حساسیت بیشتر یافته است[1].

دخالت ایران

بر اساس گفته‌های دو منبع ایرانی و یک منبع آگاه، تماس ایران با عربستان سعودی از طریق علی لاریجانی، مشاور عالی رهبر انقلاب اسلامی آیت‌الله علی خامنه‌ای، که به تازگی به ریاض سفر کرده بود، صورت گرفت. منبع آگاه به روند تصمیم‌گیری حزب‌الله اظهار داشت این گروه معتقد بود حمله اسرائیل به رهبران حماس در قطر، متحد عربستان در خلیج فارس، ممکن است شرایط را آنقدر تغییر داده باشد که کینه‌های گذشته را از میان برده باشد[1].

با این حال، همان منبع افزود که حزب‌الله تنها پس از دریافت علامت از سوی ایرانیان اقدام به ارائه درخواست به عربستان کرده و گفته شد لاریجانی قاسم را به ابراز حسن نیت نسبت به عربستان تشویق کرده است. یکی از منابع ایرانی خاطرنشان کرد که موضوع سلاح‌های حزب‌الله یکی از اصلی‌ترین محورهای گفتگو در جریان سفر لاریجانی به ریاض بود. منبع دیگر نیز تأکید کرد که لاریجانی به سعودی‌ها گفته بود خلع سلاح حزب‌الله نه به نفع لبنان خواهد بود و نه به سود منطقه[1].

ایران و عربستان سعودی که تا سال‌های اخیر رقبای منطقه‌ای محسوب می‌شدند، در سال ۲۰۲۳ توافق به آشتی کردند. رقابت‌های طولانی‌مدت این دو کشور باعث تشدید منازعات و اختلافات سیاسی در چندین کشور عربی شده بود. با این وجود، عربستان همچنان نسبت به نفوذ ایران در کشورهای عربی محتاط باقی مانده است[1].

عبدالعزیز ساجر، پژوهشگر سعودی و رئیس مرکز پژوهش‌های خلیج فارس، عنوان کرد سیاست عربستان بر این اصل استوار است که فقط دولت حق انحصاری داشتن سلاح و تصمیم‌گیری در سیاست خارجی را داراست و این موضع اجازه هیچ‌گونه تفاهمی با حزب‌الله نمی‌دهد. وی افزود: «توافق ایران و عربستان اساس مطالبات عربستان را مبنی بر رد حمایت ایران از شبه‌نظامیان مسلح فرقه‌ای وابسته به راهبرد توسعه‌طلبانه و مداخله‌جویانه ایران در منطقه تغییر نداده است»[1].

تلاش حزب‌الله برای کاهش فشارهای بین‌المللی به لبنان و درخواست از عربستان سعودی برای ایجاد جبهه واحد علیه اسرائیل، طبق گفته منابع، حاصل دیپلماسی ایران بوده و بیانگر نگرانی تهران از شرایط متحدش پس از شکست‌های اخیر حزب‌الله است. درخواست نایب قاسم …[1].

منبع:
[1] 1000023533.jpeg https://ppl-ai-file-upload.s3.amazonaws.com/web/direct-files/attachments/images/27287149/6e1ea281-4888-481f-9bd9-b59d9373068c/1000023533.jpeg