رسانه چینی ناظر

ترجمه مجله جنوب جهانی 

چین، روسیه، پاکستان و ایران پس از تهدید ترامپ به بازپس‌گیری پایگاه هوایی افغانستان، بیانیه مشترک صادر کردند

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی وزارت امور خارجه چین، سخنگوی این وزارتخانه «گُو جیاکون» روز ۲۶ سپتامبر اعلام کرد که روز ۲۵ سپتامبر، نشست غیررسمی وزرای خارجه چین، روسیه، پاکستان و ایران درباره مسائل افغانستان، همزمان با برگزاری هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار شد. نماینده ویژه چین در امور افغانستان «یُو شیاویونگ» نیز در این نشست حضور یافت.

بیانیه پایانی نشست بر ضرورت احترام به حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی افغانستان تأکید کرد و همچنین بار دیگر مخالفت صریح خود را با تلاش کشورهایی که در شکل‌گیری وضعیت کنونی این کشور مسئول‌اند، برای برپایی مجدد پایگاه‌های نظامی در افغانستان و منطقه اعلام نمود.

روزنامه «ساوث چاینا مورنینگ پست» گزارش داد که این بیانیه مشترک در واکنش به اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، درباره افغانستان صادر شده است. ترامپ گفته بود آمریکا به دنبال «بازپس‌گیری» پایگاه هوایی بگرام است که نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱ آن را ترک کرده بودند. وی همچنین ادعا کرده بود این پایگاه «در نزدیکی تأسیسات هسته‌ای چین» قرار دارد.  

پایگاه هوایی بگرام در حدود ۵۰ کیلومتری شمال کابل، پایتخت افغانستان واقع شده و زمانی بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در افغانستان و مرکز اصلی جنگ بیست‌ساله تحت رهبری آمریکا در این کشور بود. این پایگاه تا اوت ۲۰۲۱ فعال بود، اما با خروج نظامیان آمریکا و ناتو ترک شد.  

به نوشته «ساوث چاینا مورنینگ پست»، برخی تحلیلگران معتقدند اظهارات ترامپ نشان می‌دهد واشنگتن می‌کوشد حضور نظامی خود را در نزدیکی تأسیسات حساس نظامی چین بازسازی کند تا پکن را تحت فشار قرار دهد.  

پیش‌تر نیز برخی رسانه‌های خارجی اشاره کرده بودند که ایالات متحده ظاهراً درصدد استفاده از خاک افغانستان به عنوان پایگاهی نظامی علیه چین است.  

ترامپ بارها در خصوص ارتباط پایگاه بگرام با چین جنجال‌آفرینی کرده، اما مقام‌های افغان این موضوع را رد کرده‌اند. بر اساس گزارش‌ها، این پایگاه اکنون تحت کنترل وزارت دفاع دولت موقت طالبان قرار دارد.  

کارشناسان بین‌المللی اما معتقدند به دلیل مشکلات مرتبط با نیرو، هزینه و مسائل لجستیکی، ادعای واشنگتن درباره بازپس‌گیری پایگاه بگرام چندان واقع‌بینانه نیست.  

روز ۲۱ سپتامبر، «قاری فسیح‌الدین» رئیس ستاد کل نیروهای مسلح افغانستان در واکنش به سخنان ترامپ اعلام کرد: «واگذاری حتی یک وجب از خاک کشور به هر فرد یا قدرتی، غیرقابل تصور و غیرممکن است.» همچنین «ذبیح‌الله مجاهد» سخنگوی ارشد طالبان نیز از آمریکا خواست سیاستی «واقع‌گرایانه و عاقلانه» در قبال افغانستان اتخاذ کند.  

در بیانیه مشترک نشست اخیر چهار کشور (چین، روسیه، پاکستان و ایران) تأکید شده است که حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی افغانستان باید محترم شمرده شود و با تلاش‌های کشورهای مسئول وضعیت کنونی برای بازسازی پایگاه‌های نظامی در افغانستان یا منطقه مخالفت قاطع وجود دارد، زیرا این اقدام به صلح و ثبات منطقه یاری نخواهد رساند.  

سخنگوی وزارت خارجه چین «گُو جیاکون» روز ۲۶ سپتامبر خاطرنشان کرد: «این بیانیه نشان‌دهنده احترام همسایگان افغانستان به حاکمیت، استقلال و کرامت ملی این کشور و نیز نمود اراده مشترک جامعه بین‌المللی برای کمک به ثبات افغانستان است.»  

وی افزود: «چین به عنوان همسایه مسئول و کشوری مسئولیت‌پذیر، مایل است همراه با جامعه جهانی به افغانستان یاری رسانده و در روند بازسازی و صلح این کشور نقشی سازنده ایفا کند.»  

 چهارمین نشست غیررسمی وزرای خارجه چین، روسیه، پاکستان و ایران درباره مسائل افغانستان – بیانیه مشترک

در تاریخ ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۵، به دعوت فدراسیون روسیه، چهارمین نشست غیررسمی وزرای خارجه جمهوری خلق چین، فدراسیون روسیه، جمهوری اسلامی پاکستان و جمهوری اسلامی ایران درباره مسائل افغانستان در حاشیه هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار شد.  

در این نشست، طرف‌ها درباره وضعیت کنونی افغانستان تبادل نظر کرده و به توافقات زیر دست یافتند:  

۱. تأکید مجدد بر حمایت از افغانستان به عنوان کشوری مستقل، متحد و صلح‌طلب که عاری از تروریسم، جنگ و تهدید مواد مخدر باشد.  

۲. پشتیبانی از ابتکارات منطقه‌ای برای رشد اقتصادی افغانستان و ادامه تعامل اقتصادی با این کشور به منظور کمک به مردم افغانستان. طرف‌ها بر تمایل خود به گسترش همکاری‌های تجاری و ارتباطات منطقه‌ای با افغانستان به منظور ادغام فعال این کشور در همکاری‌های اقتصادی منطقه تأکید کردند.  

۳. ضرورت ایجاد اصلاحاتی در نظام کاری کمیته تحریم‌های ۱۹۸۸ شورای امنیت سازمان ملل با توجه به شرایط واقعی، برای کمک به صلح و ثبات افغانستان. به‌ویژه در زمینه موارد مربوط به معافیت از محدودیت‌های سفر برای برخی اعضای طالبان، بر ضرورت اجتناب از سیاسی‌کاری و استانداردهای دوگانه تأکید شد.  

۴. تأکید بر اهمیت تداوم کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان و درخواست از جامعه بین‌المللی برای ارائه کمک‌های اضطراری بیشتر بدون پیوند زدن آن به ملاحظات سیاسی.  

۵. ابراز نگرانی شدید درباره اوضاع امنیتی مرتبط با تروریسم در افغانستان و اشاره به فعالیت گروه‌های تروریستی مستقر در این کشور همچون «داعش – ولایت خراسان»، «القاعده»، «تحریک طالبان پاکستان»، «جنبش اسلامی ترکستان شرقی»، «جیش العدل»، «ارتش آزادی‌بخش بلوچستان»، و «تیپ مجید»، که خطری جدی برای امنیت منطقه و جهان محسوب می‌شوند.  

تأکید بر اینکه تقویت ثبات افغانستان و مقابله با تروریسم، افراط‌گرایی و جرایم مرتبط با مواد مخدر از این کشور، در راستای منافع مشترک منطقه است.  

۶. تقدیر از تلاش‌های مقامات افغان در زمینه کاهش کشت خشخاش، همراه با هشدار نسبت به افزایش تولید مواد مخدر صنعتی از جمله مت‌آمفتامین. درخواست برای اجرای اقدامات فراگیر در حوزه مبارزه با مواد مخدر و همکاری مشترک برای مقابله با باندهای فراملی قاچاق و فراهم آوردن کمک‌های بین‌المللی در راستای توسعه کشاورزی و کشت‌های جایگزین در افغانستان برای تحقق جامعه «عاری از مواد مخدر».  

۷. درخواست از مقامات افغانستان برای ایجاد شرایط بازگشت داوطلبانه و امن پناهجویان افغان و جلوگیری از موج‌های جدید مهاجرت. همچنین تأکید بر لزوم حمایت از روند معیشت و ادغام مجدد بازگشت‌کنندگان در جامعه. در این زمینه از ایران و پاکستان به دلیل میزبانی میلیون‌ها پناهجوی افغان قدردانی شد. جامعه بین‌المللی نیز فراخوانده شد تا حمایت مالی پایدار، پیش‌بینی‌پذیر و کافی را در اختیار این کشورها قرار دهد.  

۸. تأکید بر اهمیت تشکیل یک نظام حکمرانی فراگیر در افغانستان که بازتاب‌دهنده منافع و خواسته‌های طیف‌های مختلف جامعه باشد.  

۹. تأکید بر ضرورت صیانت از حقوق و نیازهای تمامی مردم افغانستان، از جمله گروه‌های قومی و مذهبی مختلف. همچنین یادآوری شد که دسترسی زنان و دختران به فرصت‌های آموزشی، اقتصادی، اشتغال، حضور در عرصه عمومی، آزادی رفت‌وآمد و دسترسی به خدمات قضایی و پایه‌ای، به صلح، ثبات و شکوفایی افغانستان یاری خواهد رساند.  

۱۰. یادآوری اینکه کشورهای عضو ناتو مسئول اصلی وضعیت کنونی افغانستان هستند و باید در روند بازسازی اقتصادی و آینده این کشور نقشی ایفا کنند. از جمله خواسته شد تا تحریم‌های یک‌جانبه علیه افغانستان لغو شده و دارایی‌های بلوکه‌شده این کشور بازگردانده شود تا صرف مردم افغانستان شود. بار دیگر تأکید گردید که حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی افغانستان باید مورد احترام باشد و تلاش برای ایجاد دوباره پایگاه‌های نظامی در افغانستان یا منطقه محکوم است.  

۱۱. حمایت از تمامی تلاش‌های دیپلماتیک در جهت حل سیاسی مسائل افغانستان، از جمله نشست‌های وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان، «قالب مسکو»، و سازمان همکاری شانگهای. در این راستا از برگزاری نشست نمایندگان ویژه چهار کشور (چین، ایران، پاکستان و روسیه) در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۵ در شهر دوشنبه تاجیکستان استقبال شد.