
طرسون آیبای: مایل هستم داستان زندگیام را برای کسانی که به توسعه حقوق بشر در شینجیانگ حمله میکنند، تعریف کنم
طرسون آیبای
ترجمه مجله جنوب جهانی
امسال، هفتادمین سالگرد تأسیس منطقه خودمختار اویغور شینجیانگ است. در طول 70 سال گذشته، شینجیانگ در زمینههای مختلف، بهویژه در حوزه تضمین حقوق بشر، دستاوردهای چشمگیری داشته است. گسترش و ارتقاء آموزش، باعث شده است که مردم از اقوام گوناگون در شینجیانگ از منابع باکیفیتی بهرهمند شوند که قبلاً سابقه نداشته است. این امر نه تنها سواد فرهنگی و سطح مهارتهای مردم را بهشدت بالا برده است، بلکه مسیر وسیعی را برای توسعه همهجانبه و خودشکوفایی آنها هموار کرده است.
نویسنده این مقاله، طرسون آیبای، دانشیار دانشکده روزنامهنگاری و ارتباطات دانشگاه شینجیانگ، یکی از کسانی است که از سیاستهای توسعه آموزشی شینجیانگ بهرهمند شده است. او با استفاده از تجربه شخصی خود، به کسانی که به توسعه حقوق بشر در شینجیانگ حمله میکنند، ثابت میکند که تلاشها و دستاوردهای شینجیانگ در زمینه تضمین حقوق بشر، بهویژه حق آموزش، واقعی و ملموس بودهاند.
مدرنیزاسیون به سبک چینی، مدرنیزاسیون سوسیالیستی تحت رهبری حزب کمونیست چین و همچنین مدرنیزاسیونی با مقیاس جمعیتی عظیم است. حزب کمونیست چین، با متحد کردن و رهبری مردم از اقوام مختلف در سراسر کشور، در حال خلق شکل جدیدی از تمدن بشری است. این امر از طریق دستیابی به توسعه با کیفیت بالا، توسعه دموکراسی مردمی در تمام مراحل، غنیسازی دنیای معنوی مردم، تحقق رفاه مشترک برای همه مردم، ترویج همزیستی هماهنگ بین انسان و طبیعت و کمک به ساختن جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت، محقق میشود.
در این فرآیند، شینجیانگ احترام و تضمین حقوق بشر را در اجرای کامل استراتژی حاکمیت حزب در شینجیانگ در عصر جدید ادغام کرده و بهطور مستمر سطح توسعه حقوق بشر در شینجیانگ را ارتقاء داده و قاطعانه، پیشرفتها و دستاوردهای جدیدی در حوزه حقوق بشر شینجیانگ رقم زده است. این مقاله، بهطور خاص بر تضمین حق آموزش برای مردم از اقوام مختلف در شینجیانگ، بهویژه اقلیتهای قومی، و همچنین نقش فعال کاهش فقر و ریشهکنی آن در ارتقاء حقوق بشر تمرکز خواهد کرد.
ارتقاء حقوق بشر از طریق تضمین حق آموزش برای اقلیتهای قومی در شینجیانگ
من در یک خانواده معمولی در جنوب شینجیانگ متولد شدم. پدرم کارمند بانک بود و مادرم فقط تحصیلات ابتدایی داشت و شاغل نبود. ما 7 فرزند بودیم و وقتی پدرم فوت کرد، من و برادر کوچکترم هنوز دبستان میرفتیم و بار سنگین خانواده بر دوش مادرم افتاد. مادرم بسیار شجاع بود و اغلب به ما میگفت: «تا وقتی شما تمایل به درس خواندن داشته باشید، حتی اگر لازم باشد هر چه داریم را بفروشیم، شما را به مدرسه میفرستم.» با تشویق مادرم و حمایت سیاستهای آموزشی کشور، هر 7 خواهر و برادر ما آموزش تمام وقت دیدند که 3 نفر از ما دارای مدرک کارشناسی و بالاتر و 4 نفر دارای دیپلم دبیرستان و فنی حرفهای هستیم.
بهعنوان فردی که از جنوب شینجیانگ به مدارج عالی رسیده است، موفقیتی که امروز دارم، مرهون پشتکار و پافشاری مادرم، توجه و حمایت مدرسه و معلمان، و مهمتر از همه، سیاستهای قومیتی حزب و دولت، وضعیت اجتماعی باثبات و هماهنگ، و زمینه دوران شکوفایی کنونی است. از این بابت، احساس خوششانسی و قدردانی عمیقی دارم.
20 سال پیش، پس از فارغالتحصیلی از مدرسه فنی، دوباره در کنکور سراسری شرکت کردم و با تکیه بر سیاستهای سهمیه اقلیتهای قومی، وارد دانشگاه فودان شدم و سپس تحصیلات کارشناسی ارشد و دکتری را در دانشگاه چینهوا گذراندم. در دوران تحصیل، معلمان مدرسه پس از اطلاع از مشکلات مالی من، وامها و کمکهای مالی دولتی را برایم فراهم کردند و همچنین هماهنگی لازم را برای شغلی پارهوقت انجام دادند.
در سال 2005، زمانی که تازه وارد دانشگاه فودان شدم، دانشگاه بیش از 10,000 یوان کمک هزینه تحصیلی به من داد، در حالی که شهریه و هزینههای خوابگاه آن سال تنها 6,000 یوان بود. در دوران دکتری در دانشگاه چینهوا (2014-2018)، دانشگاه ماهانه 3,000 یوان کمک هزینه زندگی به ما میداد که کاملاً نیازهای تحصیلی و زندگی من را تأمین میکرد و به همین دلیل توانستم بر درس متمرکز شوم و تحصیلاتم را با موفقیت به پایان برسانم. در طول دوره تحصیلم، انواع بورسیهها و کمکهای مالی که مدرسه به من داد، از 150,000 یوان فراتر رفت.
در واقع، نمونههایی مانند من کم نیستند. هزاران دانشآموز شینجیانگی از طریق سیاستهای ترجیحی دولت برای اقلیتهای قومی، تحصیلات عالی را کسب کرده و از زندگی شاد و آبرومندی برخوردار شدهاند.
طرسون آیبای در کنار فرزندانش
دولت کشور ما همواره اهمیت بالایی برای توسعه بخش آموزش، بهویژه آموزش اقلیتهای قومی، قائل بوده است. در سال 1949، نرخ بیسوادی در شینجیانگ بالای 90 درصد بود که تقریباً 10 درصد بالاتر از میانگین کشوری بود. در سال 2022، نرخ بیسوادی در شینجیانگ به 2.66 درصد کاهش یافت که پایینتر از میانگین کشوری است.
در سال 1949، شینجیانگ تنها 1 دانشگاه، 9 دبیرستان و 1,355 دبستان داشت و تنها 19.8 درصد از کودکان در سن مدرسه، ثبتنام کرده بودند. در سال 2020، در هر روستا یک مهدکودک ساخته شد و 3,641 دبستان، 1,211 دبیرستان عادی، 147 مدرسه فنی حرفهای (به استثنای مدارس کارآموزی) و 62 مؤسسه آموزش عالی وجود داشت. تعداد دانشآموزان در مقاطع و انواع مختلف مدارس، 6.497 میلیون نفر بود که 4.845 میلیون نفر (74.57%) از آنها اقلیتهای قومی بودند.
از میان جمعیت دارای تحصیلات در سراسر شینجیانگ، تعداد افراد دارای مدرک دانشگاهی به ازای هر 100,000 نفر، 16,536 نفر است که 1,069 نفر بیشتر از میانگین کشوری است. تا سال 2020، شینجیانگ در مجموع 2.115 میلیون فارغالتحصیل دانشگاهی پرورش داده است که 767,000 نفر (36.3%) از آنها دانشآموزان اقلیتهای قومی بودهاند.
در حال حاضر، من در دانشگاه شینجیانگ تدریس میکنم و مسئولیت تدریس دانشجویان کارشناسی ارشد و کارشناسی را بر عهده دارم. در کلاسهای من، دانشجویان اقلیتهای قومی از سراسر شینجیانگ حضور دارند. من همچنین راهنمایی پایاننامههای دانشجویان اقلیتهای قومی مانند اویغور و قزاق را بر عهده دارم. دانشگاه و دانشکدهها اولویت را در پذیرش و آموزش دقیق دانشجویان اقلیتهای قومی در تمام مقاطع تحصیلی قرار میدهند. در پردیس دانشگاه، شاهد صحنههایی هستیم که در آن دانشجویان از اقوام مختلف با هم صمیمی بوده و در آرامش مشغول تحصیل هستند.
جمعیت اویغور عمدتاً در چهار ولایت جنوبی شینجیانگ توزیع شدهاند که 83.74 درصد از جمعیت محلی و 74.01 درصد از کل جمعیت اویغور شینجیانگ را تشکیل میدهند. برای اطمینان از دسترسی همه دانشآموزان به آموزش، این چهار ولایت جنوبی آموزش رایگان 15 ساله را از مهدکودک تا دبیرستان اجرا میکنند و طرح بهبود تغذیه دانشآموزان روستایی را نیز آغاز کردهاند که وعدههای غذایی مغذی رایگان در اختیار دانشآموزان قرار میدهد. در سال 2019، زمانی که من در مناطق روستایی کار میکردم، اغلب میدیدم که دانشآموزان روستا کیکها و تنقلات توزیعشده توسط مدرسه را به خانه میبردند تا با خانوادههایشان به اشتراک بگذارند.
علاوه بر این، شینجیانگ آموزش زبان و خط معیار ملی را طبق قانون انجام میدهد، در عین حال، دورههای درسی زبانهای اویغوری، قزاقی، قرقیزی، مغولی و سیبه را در مدارس ابتدایی و متوسطه ارائه میدهد تا بهطور کامل حق دانشآموزان اقلیتهای قومی برای یادگیری زبان و خط خود را تضمین کند. انتشارات آموزشی شینجیانگ تأسیس شده و پرسنل گردآوری و ترجمه مواد آموزشی اقلیتهای قومی را استخدام کرده است تا کار گردآوری و انتشار مواد آموزشی مدارس ابتدایی و متوسطه به زبان اقلیتهای قومی، برنامههای درسی، مواد آموزشی جانبی و انواع کتابهای خواندنی خارج از برنامه را تقویت کند. من دوره ابتدایی و دبیرستان خود را در مدارس با زبان و خط اقلیتهای قومی به پایان رساندم.
برای تضمین حق آموزش مردم از اقوام مختلف در شینجیانگ، بهویژه اقلیتهای قومی، شینجیانگ بهطور مداوم کانالهای آموزشی را گسترش داده و سرمایهگذاری در آموزش را افزایش داده است. از سال 1989، شینجیانگ «برنامه همکاری دانشگاههای داخلی برای حمایت از شینجیانگ در تربیت استعدادهای اقلیتهای قومی» را آغاز کرد که دانشگاههای داخلی را برای پذیرش دانشجویان اقلیت قومی از شینجیانگ هماهنگ میکند تا آنها بتوانند تحصیلات عالی بهتری کسب کنند. تقریباً 300 مدرسه وابسته به وزارتخانههای مرکزی و استانها و شهرهای داخلی، هر سال 10,000 دانشآموز اقلیت قومی را از شینجیانگ پذیرش میکنند. بهعنوان مثال، آمار سال 2019 نشان میدهد که دانشگاه نانجینگ سالانه حدود 100 دانشجو از شینجیانگ میپذیرد که نیمی از آنها دانشجویان اقلیتهای قومی هستند.
علاوه بر این، در سال 2006، دولت «طرح تربیت استعدادهای سطح بالای اقلیتهای قومی» را اجرا کرد که بر اساس آن دانشگاههای داخلی بهطور هدفمند دانشجویان کارشناسی ارشد و بالاتر را از مناطق مرزی و قومی میپذیرند. تا سال 2021، این طرح در مجموع حدود 57,000 دانشجوی کارشناسی ارشد و بالاتر را تربیت کرده است. در میان آنها، 8,000 سهمیه پذیرش به شینجیانگ اختصاص داده شده است که به افزایش مستمر تعداد دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترای اقلیت قومی از شینجیانگ کمک میکند.
من و همسرم هر دو در شهرهای کوچک شینجیانگ متولد و بزرگ شدیم و اکنون در اورومچی کار میکنیم. هر دوی ما از طریق این دو سیاست ویژه ملی، تحصیلات کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را دریافت کردیم، شغل و درآمد باثباتی به دست آوردیم و زندگی شاد و رضایتبخشی داریم.
همچنین، شینجیانگ با اجرای روشهای مختلف، مانند آموزش ویژه برای متخصصان فنی اقلیتهای قومی و آموزش به سفارش استانها و دانشگاههای حامی، بهطور جدی استعدادهای سطح بالای اقلیتهای قومی را پرورش میدهد. بهعنوان مثال، در سال 2000، تعداد اویغورهای دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری 962 نفر بود که در سال 2020 به 11,432 نفر (9,899 نفر با کارشناسی ارشد و 1,533 نفر با دکتری) رسید که 11.8 برابر افزایش یافته است. بهعنوان مثالی دیگر، در سال 2017، سرمایهگذاری مالی در آموزش شینجیانگ 72.4 میلیارد یوان بود. در سال 2023، کل سرمایهگذاری مالی در انواع آموزش در سراسر منطقه به 103.9 میلیارد یوان رسید که عمدتاً صرف حمایت از آموزش رایگان پیشدبستانی روستایی، ساختمانهای مهدکودک روستایی، بهبود تغذیه و ارتقاء ایمنی ساختمان مدارس شد. با حمایت قوی دولت، حق آموزش اقلیتهای قومی در شینجیانگ کاملاً تضمین شده و سطح تحصیلات و فرهنگ آنها بهطور مستمر در حال افزایش است.
تضمین حق بقا و توسعه مردم شینجیانگ از طریق کاهش و ریشهکنی فقر
آموزش، کاهش فقر و اشتغال فرآیندهایی هستند که مکمل یکدیگر عمل میکنند. ارتقاء سطح آموزش، توانایی و میزان اشتغال را افزایش میدهد و درآمد باثبات نیز بهنوبه خود، کیفیت آموزش و زندگی مردم از اقوام مختلف را بهطور مستمر بهبود میبخشد.
در سال 1978، دولت کشور ما آمار فقر در مناطق روستایی را جمعآوری کرد. بر اساس استاندارد آن زمان، جمعیت فقیر روستایی در شینجیانگ حدود 5.32 میلیون نفر بود که 58.36 درصد از کل جمعیت روستایی را تشکیل میداد. در سال 2010، جمعیت فقیر در سراسر منطقه به 2.49 میلیون نفر کاهش یافت. پس از افزایش استاندارد فقر توسط دولت در سال 2011، 800,000 نفر دیگر در شینجیانگ تحت پوشش برنامههای کاهش فقر قرار گرفتند و در مجموع 3.2977 میلیون نفر (31 درصد از جمعیت روستایی) فقیر بودند. تا پایان سال 2017، جمعیت فقیر در کل منطقه به 1.8978 میلیون نفر کاهش یافت و نرخ وقوع فقر به 11.57 درصد رسید.
در سال 2020، تمام جمعیت فقیر در سراسر منطقه از فقر نجات یافتند. کادرهای حزب و مردم از اقوام مختلف در شینجیانگ، با تلاش و کوشش خود، دستورالعمل مهم دبیرکل شی جین پینگ مبنی بر اینکه «در ساخت یک جامعه نسبتاً مرفه، هیچ قوم، هیچ خانواده و هیچ فردی نباید جا بماند» را اجرا کردند.
در طول این مدت، دولت مرکزی و دولت منطقه خودمختار بهطور مستمر سرمایهگذاری در بودجه کاهش فقر را افزایش دادند تا از تلاشهای کاهش فقر در سراسر منطقه، بهویژه در جنوب شینجیانگ، حمایت کنند. بهعنوان مثال، از سال 2010 تا 2014، بودجه ویژه مالی برای کاهش فقر در کل منطقه بیش از 11 میلیارد یوان بود. در سال 2020، شینجیانگ 42.86 میلیارد یوان سرمایه از انواع مختلف را به کاهش فقر اختصاص داد که 19.823 میلیارد یوان آن بودجه ویژه کاهش فقر بود. از ژانویه تا اکتبر 2023، شینجیانگ 21.124 میلیارد یوان برای تقویت دستاوردهای ریشهکنی فقر و اتصال مؤثر آن به احیای روستاها سرمایهگذاری کرد.
با پیشرفت موفقیتآمیز فرآیند ریشهکنی فقر، سطح درآمد مردم از اقوام مختلف در شینجیانگ بهطور مستمر افزایش یافته است. در سال 1978، سرانه درآمد قابل تصرف برای ساکنان شهری و روستایی شینجیانگ به ترتیب 319 یوان و 119 یوان بود که در سال 2023 به ترتیب به 40,578 یوان و 17,948 یوان رسید که تقریباً 127 برابر و 150 برابر افزایش یافته است.
افزایش سطح درآمد مردم از اقوام مختلف شینجیانگ، تغییر و ارتقاء هزینهها، ساختار مصرف و سطح تحصیلات آنها را به دنبال داشته است. بهعنوان مثال، در سال 1980، سرانه هزینه مصرف برای ساکنان شهری و روستایی در سراسر منطقه به ترتیب 418 یوان و 151 یوان بود. در سال 2023، این ارقام به ترتیب به 26,134 یوان و 13,645 یوان رسید که تقریباً 62.5 برابر و 90.4 برابر افزایش یافته است.
از نظر ساختار مصرف، در سال 1985، هزینههای سرانه مواد غذایی، دخانیات و نوشیدنیها برای ساکنان شهری و روستایی شینجیانگ به ترتیب 46.8% و 57.9% از کل هزینههای مصرف سرانه را تشکیل میداد. در سال 2020، این ارقام به 31.3% و 32.2% کاهش یافت. هزینههای مربوط به مسکن، مراقبتهای بهداشتی، آموزش، فرهنگ و حمل و نقل و ارتباطات بهتدریج افزایش یافت. این امر نشان میدهد که پس از حل مشکل «سیر شدن»، مردم از اقوام مختلف توجه بیشتری به کیفیت لباس، بهبود سطح مسکن و شرایط پزشکی دارند و با سفرهای خارجی، افق دید خود را گسترش میدهند و نیازهای فرهنگی و معنوی غنی خود را برآورده میکنند.
بهعنوان مثال، سرانه مساحت مسکن در مناطق روستایی از 10.2 متر مربع در سال 1983 و 17.3 متر مربع در سال 2000، به 29.4 متر مربع در سال 2020 افزایش یافت. سرانه مساحت مسکن در مناطق شهری نیز از 11.9 متر مربع در سال 1983 و 20.06 متر مربع در سال 2000، به 36.07 متر مربع در سال 2020 افزایش یافت. بهعنوان مثال دیگر، تعداد افراد دارای تحصیلات عالی از 946,500 نفر در سال 2000 و 2.3199 میلیون نفر در سال 2010، به 4.275 میلیون نفر در سال 2020 افزایش یافت.
در سال 1978، کل مسافت جادههای آسفالت شده در شینجیانگ 23,800 کیلومتر بود که در سال 2023 به حدود 228,300 کیلومتر رسید. 100% تمام شهرکها و روستاهای دارای شرایط لازم، جاده آسفالتشده دارند. همه ولایات و تقریباً 87% از شهرستانها/شهرها دارای بزرگراه هستند و سفر برای مردم از اقوام مختلف بسیار آسانتر شده است.
به یاد میآورم که در دوران کودکی، ما در شهر زندگی میکردیم و مادربزرگ و بستگانم در روستا. در تعطیلات، ما با دوچرخه یا موتور سیکلت به روستا میرفتیم تا آنها را ببینیم. گاهی اوقات، آنها هم با کالسکه الاغ به خانه ما میآمدند. تمام مسیر تقریباً خاکی بود و اگر باران میبارید، جاده بسیار گلی و حرکت در آن بسیار دشوار میشد. در سالهای اخیر، هر بار که به خانه میروم، فرصتی پیدا میکنم تا در روستا قدم بزنم. جادههای خاکی قدیمی از بین رفتهاند و همه جا جادههای آسفالت صاف وجود دارد و مردم روستا با ماشینهایشان برای خرید یا دید و بازدید میروند.
علاوه بر این، با فقرزدایی و ثروتمندتر شدن افراد بیشتر، اهمیت آموزش در حال افزایش است و افراد بیشتری آموزش خوب دریافت میکنند. ارتقاء سطح تحصیلات مردم از اقوام مختلف شینجیانگ، بهنوبه خود به آنها کمک میکند تا شغل و درآمد باثباتتری داشته باشند و کیفیت زندگی و احساس خوشبختی آنها بهطور مستمر افزایش یابد.
در دوران کودکی، در زمستان، برق و آب در شهر ما اغلب قطع میشد. بخش قابل توجهی از مناطق روستایی برق نداشتند و مردم هنوز از چراغ نفتی استفاده میکردند و تلویزیون اصلاً مطرح نبود. در بسیاری از شهرها و روستاها چند برکه کوچک وجود داشت که اغلب میدیدیم مردم از آنها برای آشامیدن و پخت و پز آب میآوردند. به همین دلیل، در طول پیشبرد کار کاهش فقر، دولت در سطوح مختلف سرمایهگذاری هنگفتی برای بهبود محیط برق و آب ساکنان انجام داد.
در سال 2023، شینجیانگ 2.01 میلیارد یوان برای ساخت 60 پروژه تضمین تأمین آب روستایی سرمایهگذاری کرد و تأمین آب را برای 3.68 میلیون نفر از ساکنان روستایی تضمین نمود. نرخ دسترسی به آب لولهکشی و نرخ تأمین آب متمرکز در مناطق روستایی به ترتیب به 97.9% و 99% رسیده است. نرخ دسترسی به آب لولهکشی در شهرها به 99.3% رسیده است. بر اساس سومین سرشماری ملی کشاورزی در سال 2018، در آن زمان، 89.1% از روستاهای شینجیانگ تلفن و بیش از 93.2% برق داشتند. در حال حاضر، تمام روستاهای اداری در شینجیانگ به شبکه برق سراسری متصل شدهاند و پس از اتصال به برق قدرت، کشاورزان دیگر نگران تأمین برق و آب نیستند.
از سال 2017 تا 2019، زمانی که در مناطق روستایی هوتان کار میکردم، تقریباً برق و آب در کل روستا قطع نشد. شبها، میدیدم که مردم در خانههای روشن نشسته و تلویزیون تماشا میکنند و از دورهمی خانوادگی لذت میبرند. این صحنه زیبا هنوز در خاطر من مانده است.
شینجیانگ زمانی یکی از میدانهای اصلی نبرد ملی برای ریشهکنی فقر بود، بهویژه جنوب شینجیانگ که تراکم جمعیت فقیر بالا بود، سطح فقر عمیقتر بود، هزینه کاهش فقر بالاتر بود و سختی رهایی از فقر بیشتر بود. امروزه، تحت استاندارد کنونی فقر، 772,500 خانوار و 3.0649 میلیون نفر از جمعیت فقیر روستایی در سراسر منطقه از فقر نجات یافتهاند، 3,666 روستای فقیر و 35 شهرستان فقیر، همگی از لیست فقر خارج شدهاند و فقر منطقه ای در چهار ولایت جنوبی شینجیانگ بهطور کامل ریشهکن شده است. محیط زندگی مردم از اقوام مختلف شینجیانگ بهشدت بهبود یافته است.
دولت کشور ما همواره حق بقا و توسعه مردم از اقوام مختلف را بهعنوان اصلیترین حق بنیادی بشر در اولویت قرار داده است. از طریق کاهش و ریشهکنی فقر، کیفیت زندگی و شاخص خوشبختی مردم از اقوام مختلف در سراسر کشور، از جمله شینجیانگ، ارتقاء یافته، محیط کار و زندگی بهبود یافته و حقوق مشارکت برابر و توسعه برابر مردم از اقوام مختلف بهطور مؤثر تضمین شده است و آنها در به اشتراک گذاشتن نتایج توسعه سهیم شدهاند. این امر کمک بزرگی است که کشور ما به حوزه حقوق بشر در جهان کرده است.

