شورای امنیت سازمان ملل روز جمعه مکانیسم ماشه یا اسنپ بک را فعال کرد.
ترجمه و تهیه و تنظیم از مجله جنوب جهانی
به این ترتیب مجموعهای از تحریمهای سازمان ملل علیه برنامه هستهای ایران، که طبق توافق مهم سال ۲۰۱۵ برداشته شده بودند، در پایان روز شنبه دوباره به اجرا در خواهند آمد
این تحریمها دوباره اعمال خواهند شد زیرا گروه اروپایی «ای-۳» (شامل بریتانیا، فرانسه و آلمان) با طرح این ادعا که تهران به تعهدات خود عمل نمیکند، سازوکار پیشبینی شده در توافق را فعال کردهاند.
در اینجا برخی حقایق کلیدی درباره فرآیند موسوم به «بازگشت خودکار تحریمها» (Snapback) آمده است:
تحریمها چه مواردی را هدف قرار میدهند؟
تحریمها شرکتها، سازمانها و افرادی را هدف میگیرند که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در برنامه هستهای ایران یا توسعه موشکهای بالستیک آن مشارکت دارند.
تأمین تجهیزات، تخصص یا منابع مالی لازم، همه از دلایل اعمال تحریم هستند.
گستره وسیعی از اقتصاد تحت تأثیر قرار میگیرد
تحریمهایی که مجدداً اعمال خواهند شد، شامل ممنوعیت تسلیحات متعارف و منع هرگونه فروش یا انتقال سلاح به ایران میشود.
واردات، صادرات یا انتقال قطعات و فناوریهای مرتبط با برنامههای هستهای و بالستیک ممنوع خواهد شد.
داراییهای نهادها و افراد ایرانی یا گروههای مرتبط با برنامه هستهای، که در خارج از کشور قرار دارند، مسدود خواهد شد.
افرادی که به عنوان مشارکتکننده در فعالیتهای ممنوعه هستهای شناخته شوند، ممکن است از سفر به کشورهای عضو سازمان ملل منع گردند.
کشورهای عضو سازمان ملل موظف خواهند بود دسترسی به تسهیلات بانکی و مالی که میتوانند به برنامههای هستهای یا بالستیک ایران کمک کنند را محدود سازند.
هرکسی که رژیم تحریمها را نقض کند، ممکن است شاهد مسدود شدن داراییهایش در سراسر جهان باشد.
اتحادیه اروپا نیز تحریمهای خاص خود را داشت
اقدامات مجزای اتحادیه اروپا اکنون میتوانند در کنار تحریمهای اصلی و جهانی مجدداً اعمال شوند.
هدف آنها ضربه زدن به اقتصاد ایران بود؛ نه تنها برای مختل کردن فعالیت هستهای، بلکه برای تحمیل فشار مالی جهت وادار کردن تهران به تسلیم.
کشورهای غربی نگران دستیابی ایران به سلاح هستهای هستند، در حالی که تهران این موضوع را قویاً رد کرده و از حق خود برای توسعه برنامه هستهای برای مقاصد غیرنظامی دفاع میکند.
ایالات متحده پس از خروج پرزیدنت دونالد ترامپ از توافق هستهای در دور اول ریاست جمهوری خود، تحریمهای جداگانه خود را اعمال کرده است که شامل ممنوعیت خرید نفت ایران توسط کشورهای دیگر نیز میشود.
«بازگشت خودکار» چگونه به اجرا در میآید؟
فرآیند «بازگشت خودکار تحریمها» قطعنامههای سازمان ملل را احیا میکند، اما اجرای عملی آنها مستلزم آن است که کشورهای عضو سازمان ملل قوانین داخلی خود را بهروزرسانی کنند تا با این قطعنامهها مطابقت داشته باشند.
این مسئولیت بر عهده اتحادیه اروپا و بریتانیا خواهد بود که قوانینی را تصویب کنند تا تحریمها قابلیت اجرا پیدا کنند، اما هیچکدام جزئیاتی در مورد این فرآیند ارائه ندادهاند.
تحریمها چگونه اجرا میشوند؟
قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل و تحریمهای مرتبط با آنها الزامآور هستند، اما به طور منظم نقض میشوند.
پرسش اصلی این است که آیا کشورهایی مانند چین و روسیه که فعال شدن سازوکار «بازگشت خودکار» را غیرقانونی میدانند، ممکن است تصمیم بگیرند از آن تبعیت نکنند.
برخی کشورها، از جمله چین، علیرغم وجود تحریمهای ایالات متحده، به تجارت با ایران ادامه دادهاند.
قدرتهای اروپایی انتظار دارند که روسیه از تحریمها تبعیت نکند، اما در مورد واکنش چین، که مقدار قابل توجهی نفت از ایران وارد میکند، مطمئن نیستند.
کلمنت ترمه، پژوهشگر همکار در مؤسسه بینالمللی مطالعات ایران وابسته به دانشگاه سوربن، میگوید: «دور زدن تحریمها هزینه دارد، هم هزینه سیاسی و هم هزینه مالی و اقتصادی، زیرا تراکنشهای مالی گرانتر میشوند.»
شرکتهای کشتیرانی نمونهای از کسبوکارهایی هستند که این فشار را احساس خواهند کرد.
ترمه میافزاید: «در مورد تحریمهای سازمان ملل، احتمالاً شاهد محاصره کامل نخواهیم بود، بلکه به جای آن شاهد افزایش هزینهها خواهیم بود.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 