منتشر شده در مانتلی ریویو آنلاین
ترجمه مجله جنوب جهانی

ونزوئلا وضعیت «نا‌آرامی خارجی» اعلام می‌کند پس از آنکه ترامپ وعده داد رئیس‌جمهور مادورو را «از صفحه‌ی روزگار محو خواهد کرد» | ام.آر. آنلاین

چند ساعت پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، تهدید کرد که «رئیس‌جمهور ونزوئلا را از صفحه‌ی روزگار محو خواهد کرد»، نیکلاس مادورو، سه‌شنبه‌شب اعلام کرد که دولت در حال بررسی صدور فرمانی برای اعلام وضعیت «نا‌آرامی خارجی» است. 

تصمیم مزبور در جریان نشست فوق‌العاده شورای دولت ونزوئلا در کاخ میرافلورس کاراکاس اعلام شد. رئیس‌جمهور نیکلاس مادورو این خبر را در حضور دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور، طارق ویلیام صعب، دادستان کل، کاریسلیا رودریگز، رئیس دیوان عالی کشور، و خورخه رودریگز، رئیس مجلس ملی، اعلام کرد. 

این اقدام بی‌سابقه‌ی قانون اساسی به ونزوئلا اجازه خواهد داد تا در برابر احتمال حمله نظامی ایالات متحده تدابیر فوق‌العاده‌ای اتخاذ کند. 

ترامپ پیش‌تر همان روز، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ونزوئلا و دولت آن را که مدعی شد «یک سازمان تروریستی» است، به نابودی با زور تهدید کرد. 

او گفت: «ما اخیراً استفاده از قدرت برتر ارتش ایالات متحده را آغاز کرده‌ایم تا تروریست‌های ونزوئلایی و شبکه‌های قاچاق مرتبط با نیکلاس مادورو را نابود کنیم. به همه اشرار تروریستی که مواد سمی را به ایالات متحده قاچاق می‌کنند هشدار می‌دهم: ما شما را از هستی محو خواهیم کرد.» 

اظهارات وی در شرایطی بیان شد که انتقادها از «رفتارهای» ایالات متحده در حوزه کارائیب بالا گرفته است؛ جایی که دولت ترامپ دستور به انجام قتل‌های فراقانونی علیه افرادی داده است که در قایق‌های کوچک و با ادعای حمل مواد مخدر جابجا می‌شوند. این در حالی است که گزارش کارشناسان بین‌المللی، از جمله دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، نشان می‌دهد تنها ۵ درصد مواد مخدر مصرفی در آمریکا از مسیر ونزوئلا عبور می‌کند. 

چارچوب قانون اساسی 

مادورو این اعلام را واکنشی به «تهاجم ایالات متحده» دانست و گفت: «ونزوئلا برای هر سناریویی آماده خواهد بود تا ثبات، حاکمیت و وحدت کشور را تضمین کند.» 

طبق قانون اساسی ونزوئلا، این فرمان که در فصل مربوط به «وضعیت‌های استثنایی» آمده است، نیازمند تأیید هیئت وزیران است، سپس باید برای بررسی به مجلس ملی ارائه شود و ظرف هشت روز نیز در دیوان عالی کشور (اتاق قانون اساسی) مورد بازبینی قرار گیرد. طبق ماده ۳۳۹ قانون اساسی، وضعیت «نا‌آرامی خارجی» نباید عملکرد نهادهای عمومی را متوقف کند و می‌تواند تا ۹۰ روز ادامه یابد و برای مدت مشابه تمدید شود. 

در ادامه متن قانون اساسی که مبنای اعلام رئیس‌جمهور ونزوئلاست، آمده است: 

ماده ۳۳۸ 

وضعیت هشدار می‌تواند هنگامی اعلام شود که فاجعه، بلایای عمومی یا رویدادهای مشابهی رخ دهد که امنیت ملت یا شهروندان را به‌طور جدی به خطر اندازد. این وضعیت استثنایی تا ۳۰ روز ادامه دارد و می‌تواند برای ۳۰ روز دیگر تمدید شود. 

وضعیت اضطراری اقتصادی می‌تواند در شرایط فوق‌العاده اقتصادی اعلام شود که زندگی اقتصادی کشور را شدیداً مختل کند. دوره این وضعیت ۶۰ روز است و می‌تواند برای مدت مشابه تمدید شود. 

وضعیت «آشوب داخلی یا خارجی» می‌تواند در صورت وقوع درگیری داخلی یا خارجی که امنیت کشور، شهروندان یا نهادهای آن‌را به‌طور جدی تهدید کند، اعلام شود. این وضعیت تا ۹۰ روز دوام دارد و می‌تواند برای ۹۰ روز دیگر تمدید شود. 

مجلس ملی مسئول تأیید تمدید وضعیت‌های استثنایی است. یک قانون اساسیِ (ارگانیک) ویژه، چگونگی تنظیم وضعیت‌های استثنایی و تدابیری که در چارچوب آن اتخاذ می‌شود را تعیین خواهد کرد. 

ماده ۳۳۹ 

فرمان اعلام وضعیت استثنایی که در آن باید حقوقی که ضمانت آن به‌طور موقت محدود می‌شود مشخص شود، باید ظرف هشت روز پس از صدور، برای بررسی و تصویب به مجلس ملی یا کمیته نمایندگان آن ارائه شود و همچنین از سوی اتاق قانون اساسی دیوان عالی عدالت در خصوص انطباق با قانون اساسی مورد بررسی قرار گیرد. این فرمان باید با الزامات، اصول و تضمین‌های پیش‌بینی‌شده در میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر مطابقت داشته باشد. رئیس‌جمهور حق دارد درخواست تمدید آن را برای مدت مشابه ارائه کند و این فرمان می‌تواند پیش از پایان اعتبار خود، توسط قوه مجریه یا مجلس ملی یا کمیته نمایندگان آن لغو شود، در صورتی که شرایط صادرکننده آن از میان برود. 

اعلام وضعیت استثنایی عملکرد نهادهای حکومتی را متوقف نمی‌کند. 

پیامدهای منطقه‌ای و تلاش‌های دیپلماتیک 

مادورو در نشست شورای دولت تأکید کرد که مخالفت‌های رو به رشدی در جهان در برابر آنچه وی «مواضع رادیکال، متعصبانه و اغراق‌آمیز رژیم ایالات متحده» نامید، وجود دارد. 

او گفت: «در سازمان ملل متحد، در کشورهای مختلف جهان، در آمریکای لاتین، کارائیب و در چارچوب سلَک (CELAC)، مخالفت‌های فزاینده‌ای در برابر ساختن یک روایت خام و کاملاً دروغین و غیراخلاقی علیه کشوری با نهادهای جمهوری و قدرت قانون اساسی مانند جمهوری بولیواری ونزوئلا وجود دارد.» 

وی افزود: «حمله نظامی ایالات متحده علیه ونزوئلا سراسر منطقه را به سوی خشونت خواهد کشاند… آتشی در کارائیب و سراسر آمریکای جنوبی برپا خواهد شد. روایتی که بر دروغ بنا می‌شود در نهایت خود توسط همان دروغ شکست خواهد خورد.» 

رئیس‌جمهور همچنین مسئولیت‌پذیری و خویشتنداری ونزوئلا را برجسته کرد و گفت: «زیرا ما دلیل و حقیقت را در کنار خود داریم؛ ما راه، حقیقت و حیات هستیم در برابر خشونت، دروغ و شرارت.» 

او به نامه‌ای خطاب به ترامپ نیز اشاره کرد که هفته گذشته پس از انتشار در مطبوعات آمریکایی از سوی دولت ونزوئلا فاش شد. این نامه به تاریخ ششم سپتامبر، ادعاهای ایالات متحده در خصوص نقش ونزوئلا در قاچاق مواد مخدر را رد می‌کند و به گزارش‌های سازمان ملل استناد دارد مبنی بر اینکه تنها پنج درصد مواد مخدر تولید شده در کلمبیا از مسیر ونزوئلا عبور می‌کند و حدود ۷۰ درصد آن نیز توسط مقامات ونزوئلایی کشف و نابود می‌شود. در این نامه بر تعهد ونزوئلا به صلح و دیپلماسی برای جلوگیری از تنش بیشتر تأکید شده بود. 

روز جمعه ترامپ حمله سومی را علیه قایق‌های کوچک ونزوئلایی که ادعا می‌شد مواد مخدر حمل می‌کنند، اعلام کرد. در این حمله ۱۷ غیرنظامی کشته شدند. این اقدام همزمان است با استقرار بی‌سابقه نیروهای نظامی ایالات متحده در جنوب کارائیب که شامل هشت ناو جنگی، یک زیردریایی هسته‌ای و جنگنده‌های رادارگریز اف-۳۵ است.