نویسنده: تئومان اس. نیسیانچی – تحلیلگر دفاعی، گروه Army Recognition
ترجمه مجله جنوب جهانی

داده‌های ردیاب‌های پروازی عمومی از اعزام وسیع هواپیماهای سوخت‌رسان «کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر» نیروی هوایی آمریکا از اقیانوس اطلس به سمت قطر حکایت دارند. این جابجایی همزمان با یک نشست نظامی محرمانه در پایگاه «کوانتیکو» و افزایش تنش‌ها با ایران صورت گرفته و بر گمانه‌زنی‌ها در مورد اقدام نظامی قریب‌الوقوع دامن زده است.
در تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵، داده‌های ردیابی پروازهای عمومی که توسط حساب‌های کاربری تخصصی «اوسینت» (اطلاعات منبع باز) گزارش شد، از حرکت غیرمعمول و رو به افزایش هواپیماهای سوخت‌رسان KC-135R/T استراتوتانکر نیروی هوایی ایالات متحده به صورت گسترده در سراسر اقیانوس اطلس پرده برداشت. این ناوگان هوایی، که شامل دست‌کم دوازده فروند هواپیمای سوخت‌رسان بود، در ابتدا به سمت پایگاه هوایی سلطنتی «میلدنهال» (RAF Mildenhall) هدایت شده بود، اما به دلیل شرایط جوی به پایگاه «پِرِستویک» (RAF Prestwick) تغییر مسیر داد و سپس به سوی پایگاه هوایی «العدید» در قطر ادامه مسیر داد. اگرچه تعداد دقیق تانکرهایی که نهایتاً به قطر اعزام شدند تأیید نشده است، اما اطلاعات موجود از هواپیماهایی به دست آمده که توسط منابع عمومی ردیابی شده‌اند، به این معنی که جابجایی‌های دیگری ممکن است در زمان واقعی قابل مشاهده نبوده باشند. داده‌های پروازی از سامانه‌هایی چون FlightRadar24 و چندین ردیاب «اوسینت» دیگر، این تجمع غیرعادی را تأیید می‌کنند و آن را به عنوان یکی از بزرگترین جابجایی‌های تانکری در ماه‌های اخیر نشان می‌دهند.
این اعزام گسترده فرامنطقه‌ای، به‌ویژه به سمت پایگاه العدید، که مقر فرماندهی پیشروی سنتکام (CENTCOM) است، فراتر از مانورهای لجستیکی ساده تلقی می‌شود. تانکرهای سوخت‌رسان هوایی نقش حیاتی به عنوان توانمندساز برای بسته‌های تهاجمی دوربرد ایفا می‌کنند، به خصوص برای سامانه‌های پنهان‌کار (رادارگریز) مانند جنگنده‌های F-22 رپتور یا بمب‌افکن‌های B-2 اسپریت.
مقیاس، زمان‌بندی و مسیر این جابجایی همزمان با یک نشست نظامی محرمانه و سطح بالا در کوانتیکو و افزایش تنش‌ها پیرامون ایران صورت گرفته است، که گمانه‌زنی‌ها را در مورد اقدامات نظامی قریب‌الوقوع آمریکا یا ناتو تقویت می‌کند. پنتاگون هیچ اظهارنظر علنی درباره این اعزام نداشته است و از این رو، تحلیل مقیاس و هدف آن تنها از طریق داده‌های منابع باز امکان‌پذیر است.
بوئینگ KC-135 استراتوتانکر، که از اواخر دهه ۱۹۵۰ به عنوان ستون فقرات قابلیت سوخت‌رسانی هوایی نیروی هوایی آمریکا شناخته می‌شود، همچنان به عنوان افزایش‌دهنده توان برای نمایش قدرت جهانی عمل می‌کند. در میان هواپیماهای اعزامی اخیر، شماره دم‌هایی مانند #AE0365، #AE04E8، #AE0375، و #AE04B8 و چند فروند دیگر مشاهده شده است که دست‌کم چهار فروند از بریتانیا به سمت قطر تغییر مسیر داده‌اند. همچنین یک فروند هواپیمای سوخت‌رسان نسل بعد KC-46A پگاسوس نیز به این مأموریت پیوسته که نشان‌دهنده ادغام قابلیت‌های سوخت‌رسانی نوین است.
با وجود مدرن‌سازی‌های دهه‌های اخیر در طراحی قدیمی استراتوتانکر، این پلتفرم همچنان نقشی حیاتی و بی‌بدیل در پشتیبانی از تمامی جت‌های جنگنده و بمب‌افکن‌های کنونی نیروی هوایی آمریکا و همچنین بسیاری از هواپیماهای ناتو ایفا می‌کند. KC-135 که در ابتدا در دوران جنگ سرد برای پشتیبانی از بمب‌افکن‌های فرماندهی هوایی استراتژیک توسعه یافت، دستخوش ارتقاهای متعددی شده تا بهره‌وری سوخت، اویونیک و سازگاری آن با گیرنده‌های مدرن بهبود یابد. برخلاف KC-46A که ایستگاه‌های سوخت‌رسان با آگاهی موقعیتی تقویت‌شده و سامانه‌های دفاعی پیشرفته را اضافه می‌کند، KC-135 کماکان از دسترسی جهانی بیشتر و قابلیت استقرار بالاتر به دلیل شبکه لجستیک جاافتاده خود برخوردار است. همکاری همزمان این دو نوع هواپیما حاکی از آمادگی عملیاتی مقیاس‌پذیر است که فراتر از تمرین‌های معمول است.

پیش از این، موجی مشابه از هواپیماهای KC-135 در سال ۲۰۱۹، مقدمه حملات آمریکا به مواضع شبه‌نظامیان مرتبط با ایران در عراق بود و این امر الگوی تاریخی میان بسیج تانکرها و عملیات تهاجمی را پررنگ می‌سازد. ایالات متحده اوایل سال جاری نیز حملاتی را علیه تأسیسات هسته‌ای ایران انجام داده است و اعزام اخیر استراتوتانکرها به قطر می‌تواند نشان‌دهنده آن باشد که واشینگتن بار دیگر در حال آماده‌سازی برای حملات احتمالی علیه ایران است. حوادث منطقه‌ای در تنگه هرمز و افزایش آزمایش‌های موشکی نیز بر نگرانی‌های متحدان خلیج فارس افزوده است. با میزبانی دونالد ترامپ از بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در واشینگتن و آماده شدن برای یک اجلاس محرمانه با حضور بیش از ۳۰۰ ژنرال و دریاسالار، که برخی از آن‌ها از صحنه‌های فعال جنگ فراخوانده شده‌اند، زمان‌بندی استراتژیک این اقدام قویاً حاکی از در جریان بودن برنامه‌ریزی عملیاتی است که احتمالاً تهدیدات یا قابلیت‌های ایرانی را هدف قرار می‌دهد.

این اعزام پیامدهای ژئوپلیتیکی مهمی به همراه دارد. تعمیق روابط ایران با مسکو و پکن متحدان آمریکا در سراسر خلیج فارس و مدیترانه را نگران کرده است، در حالی که حرکت ناگهانی سامانه‌های سوخت‌رسانی، موضع پیشروی پنتاگون را تقویت می‌کند و اطمینان می‌دهد که بسته‌های تهاجمی می‌توانند در ابعاد گسترده در سراسر خاورمیانه عمل کنند. از نظر استراتژیک، این اقدام همچنین در دیپلماسی پشت پرده، تهران را تحت فشار قرار داده و نشان‌دهنده عزم (جدی بودن) آمریکا پیش از هرگونه اقدام پیشگیرانه اسرائیلی یا مشترک با ناتو است.

تلاقی سیگنال‌های سیاسی و لجستیک نظامی، بر یک لحظه بالقوه سرنوشت‌ساز در رویکرد دفاعی آمریکا تأکید می‌کند. پرواز فرامنطقه‌ای ناوگانی از KC-135 و KC-46A یک رخداد منفرد نیست، بلکه یک اعزام استراتژیک است که برای تضمین دسترسی فوری جهانی و برتری هوایی در صورت عملیات «جنبشی» (Kinetic Operations – عملیات نظامی مستقیم) طراحی شده است. آنچه نامشخص باقی می‌ماند این است که آیا این اقدام مقدمه‌ای برای یک عملیات گسترده‌تر آمریکا یا ناتو است، یا نمایش قدرتی با هدف بازدارندگی تهران. اعزام‌های بعدی بمب‌افکن‌ها یا جنگنده‌ها و همچنین سیگنال‌های سیاسی از واشینگتن، واضح‌ترین پاسخ‌ها را در روزهای آتی ارائه خواهند کرد.