ترامپ خواستار توقف بمباران غزه شد؛ نتانیاهو غافلگیر شد: تصور میکرد پاسخ حماس رد کردن پیشنهاد است
متن از: روآن جیاهوی، ناظر وب
ترجمه مجله هفته
شامگاه جمعه به وقت محلی، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی موضع گرفت و از پاسخ جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) به «طرح ۲۰ مادهای» استقبال کرد. او همچنین ابراز اطمینان نمود که طرف فلسطینی برای رسیدن به صلحی پایدار آماده است و از اسرائیل خواست تا فوراً بمباران غزه را متوقف کند.
به گزارش روزنامهٔ «تایمز اسرائیل» در تاریخ ۴ اکتبر، این واکنش ترامپ، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را کاملاً غافلگیر کرد. زیرا او در ابتدا تصور میکرد که پاسخ حماس به مثابه «رد ضمنی» پیشنهاد آتشبس آمریکا است.
چندین رسانهٔ عبریزبان به نقل از افراد نزدیک به نتانیاهو گزارش دادند که او پاسخ حماس به طرح ترامپ را مثبت ارزیابی نمیکند، «اما با این حال، با ترامپ همکاری کردند، زیرا گزینهٔ دیگری نداشتند.»
حماس شامگاه ۳ اکتبر با صدور بیانیهای اعلام کرد که پاسخ خود به «طرح ۲۰ مادهای» ترامپ را به میانجیها تحویل داده است و برای اجرای این طرح، تمایل خود را برای مذاکره از طریق میانجیها اعلام کرد.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، پس از این رویداد، نتانیاهو بلافاصله یک جلسهٔ اضطراری مشورتی را در نیمهشب برگزار کرد. رؤسای دستگاههای امنیتی اسرائیل، یوآو گالانت وزیر دفاع، و ران درمر وزیر امور استراتژیک، در این جلسه حضور داشتند. اما بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی راست افراطی که مخالف پایان جنگ است، و ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی، دعوت نشدند.
رسانههای اسرائیلی فاش کردند که نتانیاهو در این جلسه به طور ویژه تأکید کرده است که اسرائیل باید موضع پاسخ خود را با آمریکا هماهنگ کند تا از ایجاد این تصور در محافل خارجی مبنی بر اینکه «حماس طرح را به طور کامل پذیرفته است» جلوگیری شود. با این حال، مقامات امنیتی اسرائیل که در مذاکرات حضور دارند، دیدگاه متفاوتی داشتند و معتقد بودند که بیانیهٔ حماس میتواند راه را برای دستیابی به توافق هموار سازد.
چندین ساعت بعد، یعنی در ساعات اولیهٔ صبح شنبه، دفتر نخستوزیری اسرائیل به شکلی نادر در طول روز مقدس «شبّات» (روز استراحت یهودی)، بیانیهای صادر کرد و اعلام نمود که اسرائیل آماده است تا «فاز اول طرح ترامپ را برای آزادی فوری همهٔ افراد بازداشتشده، بلافاصله اجرا کند.»
در این بیانیه همچنین آمده است: «ما به همکاری کامل با رئیسجمهور (آمریکا) و تیم او برای پایان دادن به این جنگ، مطابق با اصولی که اسرائیل ارائه کرده است، ادامه خواهیم داد. این اصول با چشمانداز ترامپ برای پایان دادن به جنگ مطابقت دارند.»
با این حال، در این بیانیه هیچ اشارهای به درخواست ترامپ مبنی بر توقف فوری حملات اسرائیل به غزه نشده بود. اما رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که در پی این بیانیه، به ارتش اسرائیل (IDF) دستور داده شد که عملیات هجومی در شهر غزه را متوقف کرده و به استقرار صرفاً دفاعی تغییر وضعیت دهد.
ارتش اسرائیل نیز با صدور بیانیهای اعلام کرد که «بر اساس دستورات رهبری سیاسی»، ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش، پس از برگزاری «نشست ویژهٔ ارزیابی اوضاع اخیر» با فرماندهان ارشد، به نیروها دستور داده است تا «برای اجرای فاز اول طرح ترامپ و آزادسازی بازداشتشدگان آماده شوند.» اما جزئیات مشخصی از محتوای این دستور در بیانیه ارائه نشده است.
با وجود این، در واقعیت، آتش توپخانه همچنان ادامه دارد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، آژانس دفاع غیرنظامی غزه در تاریخ ۴ اکتبر اعلام کرد که اسرائیل دهها حملهٔ هوایی و گلولهباران را علیه شهر غزه انجام داده است.
روزنامهٔ «گاردین» بریتانیا به نقل از ساکنان محلی گزارش داد که پس از درخواست ترامپ برای آتشبس از اسرائیل، تانکهای اسرائیلی خیابان تالاثینی، که یک شریان اصلی در مرکز شهر غزه است، را گلولهباران کردند. همچنین، هواپیماهای جنگی اسرائیل بمباران شهر غزه را تشدید کرده و چندین خانه در محلهٔ رمال را هدف قرار دادند. شهر خان یونس در جنوب نوار غزه نیز مورد حمله قرار گرفت.
ترامپ در جریان دیدار با نتانیاهو در کاخ سفید در تاریخ ۲۹ سپتامبر، اعلام کرد که اسرائیل «طرح ۲۰ مادهای» را پذیرفته است.
بر اساس اسناد کاخ سفید، «طرح ۲۰ مادهای» از حماس میخواهد که ظرف ۷۲ ساعت پس از پذیرش علنی طرح توسط اسرائیل، همهٔ بازداشتشدگان را آزاد کند؛ پس از آزادی کامل گروگانها، طرف اسرائیلی اجازه ورود کمکهای بشردوستانهٔ بینالمللی به غزه را بدهد؛ غزه تحت نظارت بینالمللی و توسط یک کمیتهٔ موقت متشکل از کارشناسان فنی اداره شود؛ روند غیرنظامیسازی در غزه آغاز شود و حماس خلع سلاح گردد و در حکومت غزه مشارکت نداشته باشد؛ و اسرائیل در غزه منطقهٔ حائل ایجاد کرده و بهصورت مرحلهای نیروهای خود را خارج کند.
حماس شامگاه ۳ اکتبر با صدور بیانیهای اعلام کرد که برای دستیابی به آتشبس در نوار غزه و خروج کامل اسرائیل از غزه، این سازمان با آزادی همهٔ گروگانهای اسرائیلی و تحویل پیکر کشتهشدگان، بر اساس پیشنهاد ترامپ، موافقت میکند، مشروط بر اینکه شرایط لازم برای تبادل برآورده شود. در این چارچوب، حماس آمادگی خود را برای مذاکرهٔ فوری از طریق میانجیها جهت بحث در مورد جزئیات اجرای این فرآیند اعلام کرد.
طرف حماس اظهار داشت که با واگذاری مدیریت نوار غزه به یک نهاد مستقل فلسطینی (نهاد تکنوکرات) موافقت میکند. سایر موضوعات در طرح ترامپ که مربوط به آیندهٔ نوار غزه و حقوق ذاتی مردم فلسطین است، در چارچوب ملی فلسطین مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت و حماس نیز در آن مشارکت و سهمی مسئولانه خواهد داشت.
پس از آن، ترامپ در شبکهٔ اجتماعی «تروث سوشال» خود نوشت که بر اساس بیانیهٔ تازهٔ حماس، او معتقد است که طرف فلسطینی برای رسیدن به صلحی پایدار آماده است.
ترامپ از اسرائیل خواست تا بمباران غزه را فوراً متوقف کند تا عملیات نجات گروگانها با امنیت و سرعت انجام شود و افزود که وضعیت کنونی بیش از حد خطرناک است و مذاکرات در مورد جزئیات مربوطه آغاز شده است. او تأکید کرد که این موضوع نه تنها به غزه، بلکه به صلح طولانیمدتی که کل منطقهٔ خاورمیانه به دنبال آن بوده است، مربوط میشود.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، یک مقام ارشد حماس در تاریخ ۴ اکتبر فاش کرد که حماس آماده است تا فوراً در مورد توافق آتشبس غزه مذاکره کند تا همهٔ مسائل حلنشده را نهایی سازد.
همچنین، بر اساس گزارش شبکهٔ ۱۲ اسرائیل، دور اول مذاکرات میان اسرائیل و حماس ممکن است در تاریخ ۵ اکتبر به وقت محلی در مصر آغاز شود و محتملترین مکان، شهر ساحلی شرمالشیخ در دریای سرخ است.
یک مقام آمریکایی نیز به روزنامهٔ «تایمز اسرائیل» تأیید کرد که استیون ویتکوف، فرستادهٔ ویژهٔ آمریکا در امور خاورمیانه، و جرد کوشنر، داماد ترامپ، برنامهریزی کردهاند تا در این آخر هفته به مصر سفر کنند تا در نهایی کردن جزئیات طرح آتشبس آمریکا کمک نمایند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 