مترجم/ ناظر شبکه: وانگ کای یی
ترجمه مجله جنوب جهانی

در تاریخ ۴ اکتبر (به وقت محلی)، نتایج اولیه انتخابات مجلس نمایندگان جمهوری چک اعلام شد. حزب اپوزیسیون «اقدام شهروندان ناراضی» (ANO) به رهبری نخست وزیر سابق و میلیاردر، آندری بابیش (Andrej Babis)، با کسب نزدیک به ۳۵٪ آرا پیروز شد و بابیش در آستانه بازگشت مجدد به سمت نخست وزیری جمهوری چک قرار گرفت.

بابیش که خود را «ترامپیست» می‌خواند، مخالف سیاست‌های اتحادیه اروپا در زمینه اقلیم و مهاجرت است و سوگند یاد کرده که حمایت از اوکراین را کاهش دهد. نشریه «پالیتیکو اروپا» خاطرنشان کرده است که این انتخابات می‌تواند جمهوری چک را به «دردسر» دیگری برای اتحادیه اروپا تبدیل کند.

با چه کسی همکاری خواهد کرد؟

به گزارش رسانه‌های خارجی از جمله رویترز و بی‌بی‌سی (BBC)، در این دور از انتخابات مجلس نمایندگان جمهوری چک، در مجموع ۴۴۶۲ نامزد و ۲۶ حزب به رقابت پرداختند. میزان مشارکت رأی‌دهندگان ۶۸٪ بود که بالاترین رقم از زمان انتخابات سال ۱۹۹۸ محسوب می‌شود.

در ۴ اکتبر، پس از شمارش ۹۸٪ آرا در حوزه‌های انتخابیه، حزب «اقدام شهروندان ناراضی» با کسب حدود ۳۵٪ آرا پیشتاز بود و توانست ۸۰ کرسی از ۲۰۰ کرسی مجلس نمایندگان جمهوری چک را به دست آورد که نسبت به چهار سال پیش ۸ کرسی افزایش داشته است. ائتلاف حاکم میانه‌رو متمایل به راست «با هم» (Spolu) به رهبری نخست وزیر کنونی، پتر فیالا (Petr Fiala)، حدود ۲۳٪ آرا را کسب کرد.

بابیش شامگاه ۴ اکتبر در ستاد مرکزی «اقدام شهروندان ناراضی» پیروزی خود را به حامیانش اعلام کرد و گفت: «این یک موفقیت تاریخی است… این اوج زندگی سیاسی من است!» بابیش اضافه کرد که او و تیمش تلاش خواهند کرد تا جمهوری چک را به «بهترین مکان برای زندگی در اتحادیه اروپا» تبدیل کنند.

فیالا شکست را پذیرفت و به بابیش تبریک گفت.

از آنجایی که سهم آرای «اقدام شهروندان ناراضی» به اکثریت مطلق نرسیده است، این حزب قادر به تشکیل دولت به تنهایی نیست و باید با سایر احزاب یا ائتلاف‌ها دولت ائتلافی تشکیل دهد.
بابیش گفت که «اقدام شهروندان ناراضی» امیدوار است بدون تشکیل ائتلاف رسمی، بتواند دولت را به تنهایی اداره کند. اما او اظهار داشت که برای جلب حمایت، با حزب «موتورسواران» (Motorists)، که مخالف سیاست‌های زیست‌محیطی اتحادیه اروپاست، و «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم» (SPD)، که ضد اتحادیه اروپا و ضد ناتو است، مذاکره خواهد کرد.

حزب «موتورسواران» و «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم» به عنوان احزاب راست افراطی تلقی می‌شوند و در این انتخابات به ترتیب حدود ۶.۸٪ و ۷.۸٪ آرا را کسب کردند.

بی‌بی‌سی گزارش داد که «اقدام شهروندان ناراضی» و «موتورسواران» بیشترین نقاط مشترک را دارند و هر دو در پارلمان اروپا بخشی از فراکسیون «میهن‌پرستان اروپا» هستند؛ فراکسیونی که بابیش به همراه ویکتور اوربان، نخست وزیر مجارستان، و هربرت کیکل، رهبر حزب آزادی اتریش، آن را تأسیس کردند.

هر دو حزب «اقدام شهروندان ناراضی» و «موتورسواران» نسبت به اهداف اتحادیه اروپا در زمینه کاهش انتشار کربن شک و تردید دارند، قویاً مخالف تحمیل بار اقتصادی سنگین‌تر انرژی پاک به خانواده‌های چک هستند و همچنین با ممنوعیت فروش خودروهای سوخت فسیلی پس از سال ۲۰۳۵ توسط اتحادیه اروپا مخالفت می‌کنند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که مذاکرات «اقدام شهروندان ناراضی» با «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم» ممکن است نسبت به مذاکرات با «موتورسواران» پرتنش‌تر باشد. اولاً، «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم» در این انتخابات با چندین حزب کوچک راست افراطی ائتلاف رسمی تشکیل داده است، به این معنی که باید بخشی از کرسی‌های خود را به این احزاب کوچک واگذار کند. علاوه بر این، بابیش صراحتاً احتمال برگزاری همه‌پرسی در مورد عضویت جمهوری چک در اتحادیه اروپا یا ناتو را رد کرده است، در حالی که این موضوع از اولویت‌های «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم» است.

اوتو ابیل، تحلیلگر دانشگاه ماساریک جمهوری چک، به خبرگزاری فرانسه گفت که «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم» برای تشکیل دولت توسط بابیش نقش کلیدی خواهد داشت و افزود: «باید دید که آیا این حزب به ماندن در خارج از دولت و در عین حال اعمال نفوذ بر سیاست‌ها راضی خواهد بود یا خیر.»
پتر پاول (Peter Pavel)، رئیس جمهور جمهوری چک، قرار است از روز ۵ اکتبر (به وقت محلی) گفتگوهایی را با رهبران احزاب آغاز کند.

پتر ماچنکا (Petr Macinka)، رهبر «موتورسواران»، از آمادگی خود برای مذاکره با «اقدام شهروندان ناراضی» و «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم» خبر داد.

رادیم فیالا (Radim Fiala)، معاون رهبر «جنبش آزادی و دموکراسی مستقیم»، گفت: «هدف ما از شرکت در این انتخابات پایان دادن به دولت پتر فیالا بود، و حتی حمایت از یک کابینه اقلیت به رهبری «اقدام شهروندان ناراضی» برای ما مهم است، زیرا این امر هدف ما در این انتخابات را محقق خواهد کرد.»
آیا اتحادیه اروپا دوباره «به دردسر» می‌افتد؟

«اقدام شهروندان ناراضی» یک حزب پوپولیست محسوب می‌شود که در سال ۲۰۱۱ توسط بابیش تأسیس شد. این حزب در انتخابات مجلس نمایندگان سال ۲۰۱۳ جمهوری چک، به طور ناگهانی به دومین حزب بزرگ مجلس تبدیل شد. در انتخابات سال ۲۰۱۷، این حزب با اختلاف قابل توجهی پیروز شد و حق تشکیل دولت را به دست آورد و با حزب سوسیال دموکرات چک ائتلاف کرد. در انتخابات سال ۲۰۲۱، این حزب از ائتلاف انتخاباتی به رهبری حزب شهروندان دموکرات شکست خورد و نتوانست وارد دولت شود.

رویترز گزارش می‌دهد که بابیش از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ رهبری یک کابینه میانه‌رو متمایل به چپ را بر عهده داشت. او در آن زمان امیدوار بود که جمهوری چک به منطقه یورو بپیوندد، اما پس از آن به یک یورو-شکاک تبدیل شد و از حامیان دونالد ترامپ، رئیس جمهور سابق آمریکا، گشت و حتی شعار «آمریکا را دوباره بزرگ کنیم» (MAGA) ترامپ را با توزیع کلاه‌های بیسبال با شعار «جمهوری چک قدرتمند» تقلید کرد.

رسانه فرانسوی «فرانس ۲۴» (France 24) گزارش داد که بابیش خود را «ترامپیست» معرفی می‌کند. او همچنین در گزارش برخی رسانه‌ها به «ترامپِ جمهوری چک» معروف شده است.

در طول مبارزات انتخاباتی، «اقدام شهروندان ناراضی» وعده تسریع رشد اقتصادی، افزایش دستمزد و مستمری، کاهش بار مالیاتی، و ارائه مشوق‌های مالیاتی برای دانشجویان و خانواده‌های جوان را داد. این وعده‌ها با استقبال بسیاری از مردم جمهوری چک مواجه شد. در سال‌های اخیر، جمهوری چک با فشار کندی رشد اقتصادی و تورم بالا روبرو بوده و درآمد مردم به شدت کاهش یافته است.

از سوی دیگر، از زمان وقوع درگیری میان روسیه و اوکراین، دولت فیالا به طور فعال کمک‌های بشردوستانه و نظامی به اوکراین ارائه کرده که نارضایتی‌هایی را در داخل کشور برانگیخته است. برخی دولت چک را متهم کرده‌اند که مشکلات داخلی را نادیده گرفته و تنها بر اوکراین تمرکز دارد.
«پالیتیکو اروپا» خاطرنشان کرد که اروپا با احتیاط انتخابات جمهوری چک را زیر نظر داشته است، زیرا بابیش متعهد شده است که کمک‌های نظامی به اوکراین را متوقف کند، برنامه‌های ناتو برای افزایش هزینه‌های دفاعی را به چالش بکشد و با کمیسیون اروپا بر سر «توافق سبز» مقابله کند.
تحلیلگران معتقدند که اگر بابیش دوباره به قدرت بازگردد، جمهوری چک احتمالاً در کنار مجارستان به رهبری اوربان و اسلواکی به رهبری فیتسو، به «خار چشم» اتحادیه اروپا تبدیل خواهد شد.

بابیش شامگاه ۴ اکتبر به خبرنگاران گفت: «ما می‌خواهیم اروپا را نجات دهیم. ما به وضوح طرفدار اروپا و ناتو هستیم.»
پس از پیروزی «اقدام شهروندان ناراضی» در انتخابات، اوربان فوراً در شبکه‌های اجتماعی به بابیش تبریک گفت: «حقیقت پیروز شد! آندری بابیش با برتری قانع‌کننده‌ای در انتخابات پارلمانی چک پیروز شد. این یک گام بزرگ برای جمهوری چک و یک خبر خوب برای اروپاست. تبریک آندری!»

رویترز اشاره کرد که بابیش برای نخست وزیر شدن باید بر برخی موانع غلبه کند، از جمله تعارض منافعی که به عنوان غول تولید مواد شیمیایی و مواد غذایی در آن درگیر است، و همچنین اتهامات طولانی‌مدت کلاهبرداری مرتبط با دریافت یارانه‌های اتحادیه اروپا در ۱۵ سال پیش. بابیش این اتهامات را رد می‌کند.
بابیش گفت: «در مورد مسئله تعارض منافع، من به رئیس جمهور قول داده‌ام که با او ملاقات کنم و راهکاری را به او ارائه دهم که مطابق با قوانین جمهوری چک و اروپا باشد.»
​