«دلخوری شدید مقامات ارشد ارتش آمریکا: آیا استراتژی دفاعی همین است؟ پس ‹شکست دادن چین› چه میشود؟»
نوشته/ روآن جیایی، آبزرور نتوُرک
ترجمه مجله جنوب جهانی
وزیر جنگ آمریکا، با شتابزدگی دستور داده است تا فرماندهان ارتش آمریکا از سراسر جهان فراخوانده شوند. قرار است این هفته، جلسهای «غیرمعمول» در پایگاه تفنگداران دریایی کوانتیکو در ویرجینیا برگزار شود.
چندین رسانه آمریکایی پیشتر گزارش داده بودند که هدف از این نشست، تشریح طرح دولت ترامپ برای تغییر نام وزارت دفاع به «وزارت جنگ» و تعیین استانداردهای جدید برای پرسنل نظامی است. همچنین گزارشهایی منتشر شده بود مبنی بر اینکه پنتاگون اخیراً بازبینی «استراتژی دفاع ملی» و «بررسی استقرار جهانی نیروها» را به پایان رسانده است. استراتژی جدید ممکن است تمرکز ارتش را از «بازدارندگی چین» به نیمکره غربی و سرزمین اصلی آمریکا تغییر دهد و احتمالاً منجر به کاهش حضور نیروها در اروپا و مناطق دیگر شود. این «دستور تجمع فوری» ممکن است با این استراتژی جدید مرتبط باشد.
روز ۳۰ سپتامبر (به وقت محلی)، واشنگتن پست به نقل از ۸ مقام کنونی و سابق گزارش داد که چندین افسر ارشد نظامی، از جمله ژنرال دان کین (Dan Caine)، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نگرانی عمیق و انتقاد خود را نسبت به استراتژی دفاعی قریبالوقوع دولت ترامپ ابراز کردهاند. مناقشات پیرامون «استراتژی دفاع ملی» – که سند اصلی هدایتکننده نحوه اولویتبندی منابع و استقرار جهانی ارتش توسط پنتاگون است – به جدیدترین چالشی تبدیل شده که مقامات نظامی ارشد در مواجهه با سیاستهای نظامی غیرمتعارف دولت ترامپ با آن روبهرو هستند.
بر اساس این گزارش، پیشنویس این استراتژی توسط مقامات غیرنظامی منصوبشده توسط ترامپ در دفتر سیاستگذاری پنتاگون تهیه شده و اکنون در مرحله ویرایش نهایی قرار دارد. سه منبع آگاه فاش کردند که پیشنویس استراتژی بهطور گسترده برای فرماندهان نظامی، از جمله فرماندهیهای رزمی در سراسر جهان و اعضای ستاد مشترک ارتش، توزیع شده است. بسیاری از آنها این سوال را مطرح کردهاند که چگونه تغییر اولویتهای این استراتژی بر نیرویی که هدفش مقابله با بحرانهای جهانی است، تأثیر خواهد گذاشت.
چندین منبع آگاه اشاره کردند که بخش عمدهای از انتقادات داخلی علیه استراتژی جدید، بر تأکید بیش از حد آن بر «تهدیدات متوجه سرزمین اصلی آمریکا» متمرکز است، در حالی که هشدارهای مکرر مقامات ارشد نظامی مبنی بر اینکه چین به سرعت در حال کاهش برتری آمریکا در منطقه اقیانوس آرام است، نادیده گرفته شده است. پنج منبع دیگر نیز به رسانههای آمریکایی گفتند، اگرچه بخشهای زیادی از این سند همچنان بر موضوعات مرتبط با چین تمرکز دارد، اما بیشتر محتوا محدود به «تنشهای نظامی در تنگه تایوان» است، نه رقابت جهانی ایالات متحده با این بزرگترین رقیب خود.
در واقع، اسفند ماه سال گذشته یک استراتژی دفاعی موقت پنتاگون فاش شده بود که آن نیز تمرکز را بر مسئله تایوان و دفاع از سرزمین اصلی قرار داده و حتی مقامات پنتاگون را ترغیب میکرد که برای تضمین پیشبرد این دو اولویت اصلی، در سایر مناطق جهان «ریسک کنند».
یک مقام سابق در ارزیابی استراتژی جدید گفت: «نگرانیهایی وجود دارد که ملاحظات کلی این استراتژی به اندازه کافی جامع و دقیق نیست.»
در خصوص مخالفتهای مقامات ارشد نظامی، دو نفر فاش کردند که ژنرال کین در هفتههای اخیر نگرانیهای خود را به رهبری پنتاگون ابراز کرده است.
یکی از آنها اظهار داشت: «او بازخورد بسیار صریح و صادقانهای به آستین داده است. مطمئن نیستم که آستین اهمیت «استراتژی دفاع ملی» را درک کند، به همین دلیل کین اینقدر برای برقراری ارتباط تلاش میکند.» او همچنین اشاره کرد که البرت کالبی (Elbridge Colby)، معاون وزیر دفاع در امور سیاستگذاری پنتاگون که هدایت استراتژی دفاعی فعلی را بر عهده دارد، نیز در این بحثها شرکت داشته است. این فرد که قبلاً یکی از حامیان سرسخت «مهار چین» بود، اخیراً تغییر موضع داده و دیگر خواستار بازگشت آمریکا به منطقه آسیا-اقیانوسیه نیست، بلکه بر حفظ نظم در «حیاط خلوت» آمریکا (نیمکره غربی) تأکید میکند.
منبع آگاه دیگری افزود که کین تلاش کرده است تا استراتژی دفاع ملی جهتگیری اصلی خود را حفظ کند، یعنی «تمرکز ارتش آمریکا بر آمادهسازی برای نبرد، بهطوری که بتواند هم چین را بازدارد و در صورت لزوم، در درگیریها آن را شکست دهد.»
اما سیگنالهای ارسالی از سوی هگتسث و تیم سیاستگذاری او این است که پنتاگون قصد دارد بخشی از نیروهای خود را از اروپا خارج کرده و فرماندهیها را ادغام کند. این تعدیلها باعث نگرانی برخی از متحدان آمریکا شده، اما عدهای در دولت ترامپ معتقدند که استراتژیهای سنتی آمریکا را درگیر جنگهای پرهزینه خارجی کرده، به جای حفظ منافع داخلی آمریکا.
دو منبع آگاه دیگر نیز گفتند که لحن سند استراتژی جدید بسیار حزبیتر از گذشته است و شباهت زیادی به سبک سخنرانیهای علنی هگتسث دارد، بهگونهای که تضعیف قدرت نظامی آمریکا را به دولت بایدن نسبت میدهد.
چندین نفر اذعان کردند که وجود اختلاف نظر در طول فرآیند تهیه استراتژی امری عادی است، اما تعداد زیاد مقاماتی که نگرانی خود را ابراز کرده و شدت انتقادات در این مورد خاص، بیسابقه است. این موضوع نشاندهنده شکاف میان رهبری اداری (غیرنظامی) و رهبری نظامی در پنتاگون است.
افراد مطلع از فرآیند بازنگری استراتژی همچنین اشاره کردند که با توجه به سبک بسیار شخصی، و اغلب متناقض و در حال تغییر سیاست خارجی ترامپ، مقامات ارشد ارتش آمریکا این طرح استراتژیک را «کوتهبینانه و احتمالاً غیرعملی» میدانند و سطح نارضایتی در حال افزایش است.
با این حال، شان پارنل (Sean Parnell)، سخنگوی پنتاگون، از اظهار نظر درباره محتوای این سند محرمانه یا اینکه آیا در طول فرآیند بازنگری نگرانیهایی مطرح شده است یا خیر، خودداری کرد.
پارنل در بیانیهای اظهار داشت: «وزیر هگتسث دستور داده است استراتژی دفاع ملی تدوین شود که بر پیشبرد برنامه عملگرایانه رئیس جمهور ترامپ یعنی «اول آمریکا» و «صلح از طریق قدرت» تمرکز دارد. این فرآیند تدوین در حال حاضر ادامه دارد.»
پولیتیکو (Politico) پیشتر گزارش داده بود که سیاست نظامی جدید دولت ترامپ تفاوت عمدهای با سیاستهای نظامی دولتهای دموکرات و جمهوریخواه اخیر خواهد داشت، از جمله دوره اول ریاست جمهوری خود ترامپ. در آن زمان نیز وی ادعا کرده بود که چین «بزرگترین رقیب» آمریکاست. اگرچه خود ترامپ همچنان لحن تندی علیه چین دارد، اما معاون وزیر دفاع، کالبی، که گرایش بیشتری به انزواطلبی دارد، با دیدگاه معاون رئیس جمهور ونس (Vance) همسو است که میخواهد آمریکا از قید تعهدات خارجی رها شود. این تغییر ممکن است متحدان اروپایی و آمریکایی را نگران کرده و انتقاد تندروهای کنگره در مورد چین را برانگیزد.
یک فرد مطلع از پیشنویس این سند گفت: «این یک تغییر بزرگ برای ایالات متحده و متحدانش در قارههای مختلف خواهد بود. تعهداتی که مدتها مورد اعتماد بودهاند، در حال زیر سوال رفتن هستند.»
رسانههایی مانند فایننشال تایمز و واشنگتن پست آمریکا روز ۴ سپتامبر به نقل از منابع آگاه گزارش دادند که دیوید بیکر (David Baker)، مسئول سیاست اروپا و ناتو در پنتاگون، هفته گذشته به طرفهای اروپایی اعلام کرده است که آمریکا به تدریج از برنامه کمک امنیتی به همسایگان شرق اروپایی روسیه خارج خواهد شد و دیگر برای آموزش و تجهیز نیروهای نظامی این کشورها سرمایهگذاری نخواهد کرد.
برنامههای وزارت دفاع آمریکا که تحت تأثیر قرار میگیرند، شامل «طرح ابتکار امنیت بالتیک» است که در سال ۲۰۲۰ ایجاد شد. تخصیص بودجه مرتبط با این طرحها باید توسط کنگره آمریکا تصویب شود، اما دولت ترامپ تاکنون درخواستی به کنگره ارائه نکرده است. انتظار میرود بودجهای که از قبل توسط کنگره تخصیص یافته، این برنامهها را تا پایان سپتامبر ۲۰۲۶ پشتیبانی کند.
یک کارشناس سیاست خارجی جمهوریخواه که در جریان جلسه توجیهی قرار گرفته بود، گفت: «این اصلاً شبیه موضع سختگیرانه پرزیدنت ترامپ در قبال چین نیست.»
متحدان ناتو پیشبینی میکنند که بخشی از حدود ۸۰,۰۰۰ نیروی آمریکایی مستقر در اروپا طی سالهای آینده خارج خواهند شد. با این حال، تأثیرات بر کشورهای مختلف متفاوت خواهد بود و در نهایت به تصمیم ترامپ بستگی دارد.
«گزارش تحولات نظامی و امنیتی چین» که اواخر سال گذشته توسط پنتاگون منتشر شد، سیاست دفاعی چین را تحریف کرده، توسعه توانایی نظامی این کشور را گمانهزنی کرده و بهطور فاحشی در امور داخلی چین دخالت نموده است.
ژانگ شیائوگانگ، سخنگوی وزارت دفاع چین، در این باره اظهار داشت که چین با قاطعیت مسیر توسعه صلحآمیز را دنبال میکند، همواره سیاست دفاعی با ماهیت دفاعی را در پیش گرفته و فعالانه مسئولیتهای بینالمللی یک ارتش بزرگ را انجام میدهد. چین با اقدامات عملی خود، «طرح ابتکار امنیت جهانی» و مفهوم «جامعه بشری با سرنوشت مشترک» را محقق میسازد و محصولات امنیتی عمومی بیشتری را برای جامعه بینالمللی فراهم میآورد.
ژانگ شیائوگانگ گفت: «ما امیدواریم که طرف آمریکایی با ما همجهت شود، با نگرشی مثبت و منطقی به توسعه چین و ارتش چین بنگرد، و «اولویت دادن به صلح»، «اولویت دادن به ثبات» و «اولویت دادن به اعتماد» را بهعنوان اصول اساسی تعاملات نظامی دو کشور بپذیرد. همچنین، بر اساس برابری و احترام، روابطی میان دو ارتش ایجاد کند که عاری از درگیری و تقابل باشد، باز و عملگرایانه در همکاری باشد و به تدریج اعتماد متقابل را انباشته کند، تا واقعاً به سنگ بنای باثبات توسعه روابط دو کشور تبدیل شود.»
ایالات متحده برای بیش از دو دهه، هر ساله با گردآوری و انتشار چنین گزارشهای بسیار فریبنده و ریاکارانهای، تنها به دنبال بهانهتراشی برای توسعه توان نظامی خود و گمراه کردن افکار عمومی بوده است. ما از طرف آمریکایی میخواهیم که از جعل روایتهای دروغین دست بردارد، تصورات نادرست خود را در قبال چین اصلاح کند و توسعه سالم و باثبات روابط دو کشور و دو ارتش را ترویج نماید.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 