تهران تایمز — رئیسجمهوری ایالات متحده، دونالد ترامپ (Donald Trump)، دوشنبهشب وارد مصر شد؛ سفری که بهنوعی بهعنوان یک «دور افتخار» توصیف شده تا آنچه را که خود مدعی است هیچکس دیگری قادر به انجامش نبوده، جشن بگیرد: توافق آتشبسی میان حماس و اسرائیل. توافقی که با این حال، تقریباً هیچکس باور ندارد اسرائیل در بلندمدت به آن پایبند بماند.
پیش از فرود در شرمالشیخ، جایی که قرار بود همراه با عبدالفتاح السیسی (Abdel Fattah el‑Sisi)، رئیسجمهوری مصر، ریاست نشست بینالمللی دربارهٔ این توافق را بر عهده گیرد، ترامپ دعوتنامههایی را برای چندین کشور در سراسر جهان ارسال کرد. یکی از این کشورها ایران بود—کشوری که رئیسجمهور آمریکا احتمالاً امیدوار به حضورش بود، اما در نهایت این دعوت را نپذیرفت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس (X) علت این تصمیم را توضیح داد: «ایران از دعوت رئیسجمهوری مصر، عبدالفتاح السیسی، برای شرکت در نشست شرمالشیخ قدردانی میکند. با وجود تمایل به تعاملات دیپلماتیک، نه من و نه رئیسجمهور [مسعود] پزشکیان نمیتوانیم با کسانی گفتوگو کنیم که به مردم ایران حمله کردهاند و همچنان ما را تهدید و تحریم میکنند.»
در ۱۳ ژوئن، اسرائیل دست به حملهای آشکار و بدون تحریک قبلی علیه ایران زد که به جنگی ۱۲ روزه انجامید و دستکم ۱٬۰۶۴ کشته بر جای گذاشت؛ در میان آنان فرماندهان نظامی، دانشمندان هستهای و غیرنظامیان عادی حضور داشتند.
ایالات متحده نیز با بمباران سه سایت هستهای ایران—در نقض آشکار حقوق بینالملل—به این جنگ پیوست.
در پاسخ، نیروهای مسلح ایران اهداف راهبردی در سراسر سرزمینهای اشغالی و نیز پایگاه هوایی العدید (al‑Udeid) در قطر—بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در غرب آسیا—را هدف حمله قرار دادند.
پس از جنگ، واشنگتن با موفقیت روند «بازگشت خودکار تحریمها» علیه ایران در سازمان ملل را به اجرا گذاشت؛ اقدامی که بازار ارز ایران را به آشوب کشاند و نرخ تورم را، در کشوری که پیشتر سالها با تورم شتابان ناشی از تحریمها دستبهگریبان بود، باز هم افزایش داد.
عراقچی در ادامهٔ پیام خود افزود: «با این حال، ایران از هر ابتکاری که به نسلکشی در غزه پایان دهد و به اخراج نیروهای اشغالگر بینجامد استقبال میکند. فلسطینیها بهطور کامل حق برخورداری از حق تعیین سرنوشت را دارند و همه کشورها بیش از هر زمان دیگری وظیفه دارند آنها را در دستیابی به این خواستهٔ قانونی و مشروع یاری کنند.»
در واکنش به پرسشها دربارهٔ عدم حضور ایران در نشست، سخنگوی وزارت امور خارجه، اسماعیل بقایی، گفت نقش منطقهای یک کشور «با صرف حضور در یک نشست سنجیده نمیشود.»
او تصریح کرد: «نفوذ منطقهای ایران بسیار فراتر از شرکت در یک رویداد واحد است. در دو سال گذشته، ایران یکی از فعالترین کشورها در فشار بر رژیم صهیونیستی و متحدانش برای پایان دادن به نسلکشی بوده است.» بقایی به فعالیتهای دیپلماتیک ایران از طریق سازمان ملل، سازمان همکاری اسلامی (OIC) و نشستهای منطقهای اشاره کرد.
نشست شرمالشیخ با هدف رسمیکردن آتشبس و تدوین برنامههای بازسازی و حکمرانی برگزار شد. این نشست پس از دو سال نسلکشی امریکا و اسرائیل در غزه برگزار گردید—کشتاری که به جانباختن حدود ۷۰ هزار نفر، مجروحشدن شمار بیشتری و ویرانی بخش عمدهای از این سرزمین منجر شد.
ترامپ پیش از این رویداد، در سخنرانی خود در کنست اسرائیل، هیچ اشارهای به خونریزیهای اسرائیل نکرد و تنها از بنیامین نتانیاهو (Benjamin Netanyahu)، نخستوزیر این کشور، بابت «شجاعتی» که به گفتهٔ او در جریان جنگ از خود نشان داد، قدردانی کرد. او افزود که نتانیاهو در طول حملات به غزه، بارها از او درخواست سلاح داشته است—از جمله تسلیحاتی که ترامپ مدعی شد پیشتر «حتی نامشان را هم نشنیده بود». از میان کشتهشدگان غزه، دستکم ۲۰ هزار کودک بودهاند.
رئیسجمهور آمریکا همچنین دربارهٔ حملات مشترک غیرقانونی ایالات متحده و اسرائیل به ایران گفت: «به لطف ما، دشمنان همهٔ تمدنها در حال عقبنشینیاند، آن هم بهواسطهٔ شجاعت و مهارت نیروهای دفاعی اسرائیل و عملیات «شیر برخاسته» (Operation Rising Lion).» او سپس مدعی شد که آمادهٔ دستیابی به توافق است: «ایران، ما هر وقت شما آماده باشید، آمادهایم و این بهترین تصمیمی خواهد بود که ایران تاکنون گرفته است—و این اتفاق خواهد افتاد.»
برای کسانی که جنگ غزه یا تعاملات ترامپ با ایران را از نزدیک دنبال کردهاند، اظهارات او در کنست اسرائیل بیاساس به نظر آمد. ترامپ در زمانی که درگیر مذاکرات با ایران بود، در ژوئن به این کشور حمله کرد و در توافق آتشبسی که خود میانجیگری کرده، اسرائیل را وادار به پذیرش حقوق فلسطینیها نکرده است.
روزنامهٔ «فرهیختگان» در یادداشتی نوشت: «آنچه ترامپ خواهان آن است، پایاندادن به کشتار اسرائیل در غزه نیست، و نه حتی دستیابی به یک توافق صلحآمیز با ایران. او نمایش میخواهد—صحنهای که در مرکز توجه بایستد. توجه و ستایش، نیاز نهایی اوست، حتی در دیپلماسی.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 