مسکو — سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، اعلام کرد که مسکو از موافقت ایران با مکانیسم موسوم به بازگشت سریع تحریم‌های سازمان ملل متحد (snapback) در توافق هسته‌ای بین‌المللی سال ۲۰۱۵ شگفت‌زده شده و آن را یک «تله حقوقی» برای تهران توصیف کرد.
لاوروف روز سه‌شنبه در جمع خبرنگاران در مسکو گفت: «راستش را بخواهید، ما شگفت‌زده شدیم. اما اگر شرکای ایرانی ما این فرمول‌بندی را که صراحتاً یک تله حقوقی بود پذیرفتند، ما دلیلی برای اعتراض نداشتیم.»
ماه گذشته، تحریم‌های سازمان ملل متحد پس از آنکه فرانسه، آلمان و بریتانیا مکانیسم بازگشت سریع را فعال کردند، علیه ایران بازگردانده شد. این کشورها تهران را متهم کردند که از دیپلماسی و بازرسی‌های هسته‌ای روی گردانده است.
مکانیسم بازگشت سریع بخشی از توافق هسته‌ای ایران، که رسماً با عنوان برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) شناخته می‌شود، بود. این مکانیسم به هر یک از طرف‌های مشارکت‌کننده، از جمله پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل به علاوه آلمان، اجازه می‌دهد تا در صورت ادعای نقض تعهدات، بدون امکان وتو، تحریم‌های سازمان ملل را علیه ایران بازگردانند.
ایران دستیابی به سلاح هسته‌ای را تکذیب کرده و این تحریم‌های جدید را خصمانه و غیرقانونی می‌داند.
بخش وسیعی از مردم در ایران مدت‌هاست که از محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه وقت، به دلیل پذیرش مکانیسم بازگشت سریع برجام انتقاد کرده و آن را امتیازی می‌دانند که در نهایت زمینه را برای بازگشت تحریم‌ها فراهم کرد.
لاوروف افزود: «این بند در واقع در مرحله نهایی مذاکرات مستقیم میان محمدجواد ظریف، دیپلمات ارشد وقت ایران، و جان کری، همتای آمریکایی‌اش، به توافق رسید.»
وی ادامه داد: «سایر مشارکت‌کنندگان در آن مقطع اساساً ناظر بودند و روند توافق آمریکا و ایران را تماشا می‌کردند.»
لاوروف اظهار داشت: «آنچه در عوض رخ داد این است که ایران توافق را نقض نکرد، اما ایالات متحده از آن خارج شد، و اروپایی‌ها نیز نتوانستند به تعهدات خود عمل کنند.»
سرنوشت توافق هسته‌ای
ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ در دوره ریاست‌جمهوری اول دونالد ترامپ از توافق هسته‌ای ایران خارج شد. در واکنش به این اقدام، ایران به تدریج پایبندی خود به برجام را کاهش داد و در سال ۲۰۱۹ غنی‌سازی اورانیوم را در سطوح بالاتر آغاز کرد.
اکنون معلوم میشود چرا ظریف در مصاحبه‌ای که در سال ۲۰۲۲ به بیرون درز کرد، از نقش روسیه ابراز ناامیدی کرد و گفت: «وقتی برجام امضا شد، روسیه در هفته پایانی تمام تلاش ممکن را برای جلوگیری از نهایی شدن توافق به کار برد.» روسیه از رفتار تیم ظریف و عراقچی بخاطر امضای این توافق ضد ایرانی ناراحت بود.
در ماه ژوئن، اسرائیل با یک حمله نظامی غافلگیرکننده، تأسیسات نظامی و هسته‌ای ایران را هدف قرار داد و مقامات ارشد را ترور کرد. ایران نیز با موج‌هایی از حملات پهپادی و موشکی بالستیک تلافی کرد.
ایالات متحده در ۲۲ ژوئن با حملاتی غیر قانونی به سایت‌های کلیدی هسته‌ای در نطنز، فردو و اصفهان وارد درگیری شد و پس از ۱۲ روز نبرد، در ۲۴ ژوئن، میان ایران و اسرائیل آتش‌بس برقرار کرد.
به دنبال این حملات، ایران همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) را متوقف کرد.
روسیه نیازهای نظامی ایران را تأمین خواهد کرد
در بخش دیگری از سخنان خود، لاوروف تأکید کرد که روسیه علی‌رغم تحریم‌های سازمان ملل، نیازهای نظامی ایران را تأمین خواهد کرد.