مجله جنوب جهانی

دولت ونزوئلا با انتشار بیانیه‌ای رسمی، اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، مبنی بر صدور مجوز عملیات پنهانی سازمان اطلاعات مرکزی (CIA) در خاک ونزوئلا را به شدت محکوم کرد. این اعتراف علنی و بی‌سابقه از سوی یک رئیس‌جمهور آمریکا، که در پی افشای این خبر توسط روزنامه نیویورک تایمز صورت گرفت، موجی از واکنش‌های شدید بین‌المللی و منطقه‌ای را به دنبال داشته و مورد تقبیح صریح کاراکاس قرار گرفته است.
وزارت امور خارجه ونزوئلا این اظهارات را «جنگ‌طلبانه و نامتعارف» خوانده و تأکید کرده است که این اقدام نقض فاحش قوانین بین‌المللی و منشور سازمان ملل متحد محسوب می‌شود و جامعه جهانی را ملزم به محکومیت این ادعاهای بی‌پروا و غیرقابل‌قبول می‌سازد. کاراکاس، استفاده از سازمان سیا و همچنین استقرار نیروهای نظامی آمریکا در منطقه کارائیب را وضعیت «هشداردهنده حداکثری» توصیف کرده و معتقد است که این اقدامات، زمینه‌ساز «سیاست تجاوز، تهدید و آزار علیه ونزوئلا» است که هدف غایی آن، مشروعیت‌بخشی به «عملیات تغییر رژیم» برای تصاحب منابع نفتی و سایر ثروت‌های طبیعی این کشور، از جمله گاز و طلا، می‌باشد.

بهانه‌های واشنگتن و اهداف واقعی

ترامپ در توجیه دستور خود برای عملیات سیا، «دو دلیل» را مطرح کرد: نخست، ادعای واهی مبنی بر اینکه ونزوئلا زندانیان خود را «خالی کرده» و مهاجران مجرم را به سمت ایالات متحده گسیل داشته است. مقامات ونزوئلایی در واکنش به این ادعا، آن را تلاشی برای بدنام کردن مهاجرت ونزوئلایی و آمریکای لاتین و دامن زدن به گفتمان‌های خطرناک و بیگانه‌هراسانه قلمداد کردند. دلیل دوم ترامپ، که با اقدامات نظامی کنونی در کارائیب همسو است، به بهانه مبارزه با قاچاق مواد مخدر از مسیر دریایی عنوان شد. وی اظهار داشت که «مقادیر زیادی مواد مخدر از ونزوئلا می‌آید» و بر ضرورت جلوگیری از آن در دریا و اکنون در خشکی تأکید کرد، هرچند که اذعان نمود نیروهای آمریکایی برای چند روز هیچ کشتی مشکوکی را نیافته‌اند.

با این وجود، رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، همواره بر این نکته اصرار ورزیده است که کشورش قربانی «جنگ چندوجهی» است که از سوی ایالات متحده برنامه‌ریزی شده و دولت ونزوئلا هدف «تجاوز نظامی برای تحمیل یک تغییر رژیم» و روی کار آوردن یک «دولت دست‌نشانده» است تا بتوانند منابع حیاتی آن را به سرقت ببرند. او با اشاره به سابقه سیاه کودتاهای سازمان‌دهی شده توسط سیا در آمریکای لاتین، از جمله کودتاها علیه آرژانتین و شیلی (پینوشه)، به شدت این مداخلات را محکوم کرده و اعلام نمود که آمریکای لاتین هرگز خواهان و نیازمند کودتاهای سیا نیست. بسیاری از رهبران جهانی و منطقه‌ای نیز بر این باورند که هیچ مدرک و شواهد متقنی برای اثبات اتهامات ایالات متحده علیه مادورو و کشورش وجود ندارد.

تهدیدات تشدید تنش نظامی و واکنش‌ها

در یک کنفرانس خبری، هنگامی که از ترامپ پرسیده شد که آیا سیا صلاحیت «برکناری مادورو» را دارد، وی از پاسخ دادن صریح امتناع ورزید و سؤال را «مضحک» خواند. با این حال، او اعلام کرد که ونزوئلا «تحت فشار است» و با اشاره به حملات اخیر در دریا علیه شناورها، از بررسی جدی حملات زمینی علیه ونزوئلا در حال حاضر خبر داد و گفت: «ما آن را از طریق دریا متوقف کرده‌ایم، اکنون آن را از طریق زمین متوقف خواهیم کرد.» این در حالی است که واشنگتن ماه‌هاست به بهانه واهی مبارزه با قاچاق مواد مخدر – بدون ارائه شواهد-، اقدامات نظامی و بمباران‌هایی را در آب‌های نزدیک به ونزوئلا انجام داده و در ماه اوت نیز یک نیروی نظامی گسترده را در آنجا مستقر کرده است؛ عملیاتی که کاراکاس آن را «تجاوز» می‌خواند و در مورد دلایل واقعی آن سؤال می‌کند.
در پاسخ به این تهدیدات و تجاوزات، مادورو ضمن اعلام استقرار مجدد آرایش نظامی دفاعی ونزوئلا، تأکید کرد که کشورش منحصراً به شهروندان خود تعلق دارد.
در نهایت، ونزوئلا اعلام کرد که به طور رسمی این وقایع را در نشست فوق‌العاده وزرای خارجه جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب (Celac) مورد اعتراض قرار داده است و در تاریخ شانزدهم اکتبر نیز همین شکایت را به دبیرخانه کل و شورای امنیت سازمان ملل متحد تسلیم خواهد کرد و ضمن درخواست «پاسخگویی» از واشنگتن، خواستار «اتخاذ تدابیر فوری» برای جلوگیری از تشدید درگیری نظامی در منطقه کارائیب خواهد شد.