به قلم: گریگوریو سگوویا (Gregorio Segovia)
ال کومون
ترجمه مجله جنوب جهانی

لایان (Layan)، زن جوان ۲۲سالهٔ سوری، در منطقهٔ طرطوس (Tartús) توسط چهار مرد نقاب‌دار درحالی‌که برای خرید به مغازه‌ای نزدیک خانه‌اش می‌رفت، ربوده شد. مادرش چندین ویدئو در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد و درخواست کمک نمود و چند ماه بعد او آزاد شد. لایان پس از بازگشت به خانه، برای مادرش تعریف کرد که ربایندگانش قصد داشتند او را به قیمت ۳۰,۰۰۰ دلار به یک «شاهزاده» در ادلب (Idlib) بفروشند. مایا (Maya)، نوجوان ۱۵سالهٔ سوری اهل منطقهٔ لاذقیه (Latakia)، به مدت دو ماه مفقود بود. در این مدت، خانوادهٔ او پیام‌های تهدیدآمیز و باج‌گیری متعددی دریافت کردند که شامل عکس‌هایی بود که نشانه‌هایی از کبودی و ضرب‌وجرح بر صورت مایا را به نمایش می‌گذاشت. سرانجام، او در ویدئویی در فیس‌بوک درحالی‌که روسری سفید بر سر داشت و در کنار مرد جوانی راه می‌رفت، ظاهر شد؛ ویدئو حاکی از آن بود که او قرار است با آن مرد در حلب (Alepo) ازدواج کند، علی‌رغم اینکه هر دو زیر سن قانونی بودند.
در شرایطی که غرب «عادی‌سازی دموکراتیک» سوریه را تحت حاکمیت مقامات جدید آن جشن می‌گیرد، موجی از ربایش زنان و دختران علوی (Alawite) در مناطق مختلف این کشور گسترش یافته است که تقریباً هیچ توجهی را در رسانه‌های بزرگ بین‌المللی برنینگیخته است. گزارش‌هایی که ماه‌هاست توسط خانواده‌های قربانیان و فعالان در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند، واقعیت وحشتناکی را توصیف می‌کنند: ناپدیدشدن‌ها در روز روشن، درخواست باج، خشونت فیزیکی، تهدید به ازدواج اجباری و بردگی جنسی. همهٔ اینها در سکوت رسانه‌ای پوشانده شده که به نظر می‌رسد هدف سیاسی «سفیدشویی» رژیم جدیدی را دنبال می‌کند که پس از کودتای گروه جهادی هیئت تحریر الشام (Hayat Tahrir al Sham – HTS) علیه دولت بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴ به قدرت رسید. کودتایی که توسط رئیس‌جمهور کنونی سوریه، احمد الشرع (Ahmed al-Sharaa) — که با نام جهادی محمد الجولانی (Mohamed al Jolani) نیز شناخته می‌شود — رهبری شد.

شکایتی نادیده گرفته‌شده

در ۱۵ ژوئیه، گروهی از کارشناسان سازمان ملل متحد به سرپرستی خانم ریم السالم (Reem Alsalem)، گزارشگر ویژه در امور خشونت علیه زنان و دختران، طی نامه‌ای خطاب به دولت سوریه، نگرانی خود را نسبت به گزارش‌های هشداردهنده دربارهٔ ربایش و ناپدیدشدن زنان و دختران علوی از فوریه ۲۰۲۵ (۱) ابلاغ کردند. در این نامه، همچنین از دولت سوریه خواسته شد تا تحقیقاتی را برای شناسایی مسئولین این وقایع انجام دهد و اقدامات پیشگیرانه‌ای را برای حمایت از زنان و دختران علوی اتخاذ کند. همان‌طور که گزارشگر ویژه در اواسط سپتامبر در حساب کاربری خود در شبکهٔ اجتماعی «ایکس» (X) اطلاع داد، دولت سوریه هیچ پاسخی به این نامه نداده است (۲). محتوای این نامه در ۲۳ ژوئیه از طریق بیانیه‌ای مطبوعاتی از سوی دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) منتشر شد (۳). طبق این بیانیه، گزارش‌هایی جمع‌آوری شده‌اند مبنی بر اینکه دست‌کم ۳۸ زن و دختر، با دامنهٔ سنی ۳ تا ۴۰ سال، در لاذقیه، طرطوس، حماه (Hama)، حمص (Homs)، دمشق و حلب ربوده شده یا ناپدید شده‌اند. بیشتر این افراد در روز روشن، هنگام رفتن به مدرسه، ملاقات با بستگان یا در داخل خانه‌هایشان ربوده شده‌اند. بیانیهٔ مطبوعاتی تأکید می‌کند که شهادت‌های جمع‌آوری‌شده، نشان‌دهندهٔ یک الگوی واضح از نقض حقوق بشر است که شامل خشونت جنسی، تهدید، ازدواج اجباری کودکان و فقدان کامل پاسخگویی از سوی دولت سوریه است. در برخی موارد مستندشده، حتی خانواده‌های قربانیان تهدید مستقیم دریافت کرده‌اند تا از جستجوی مفقودشدگان دست بکشند یا علناً شکایت نکنند. بر اساس گزارش‌های جمع‌آوری‌شده، برخی قربانیان دیگر در طول دوران اسارت خود، مورد سوءمصرف مواد مخدر قرار گرفته و از نظر فیزیکی مورد آزار واقع شده‌اند. اگرچه کمبود سازوکارهای ایمن برای گزارش‌دهی، تأیید صحت کامل را دشوار می‌کند، اما گروه کارشناسان به سرپرستی ریم السالم هشدار می‌دهد که نمی‌توان وجود تجاوز یا بردگی جنسی را منتفی دانست. در نهایت، در بیانیهٔ مطبوعاتی او‌اچ‌سی‌اچ‌آر (OHCHR) همچنین اشاره شده است که چندین مورد از این آدم‌ربایی‌ها به‌طور مستقیم شامل اعضای نیروهای امنیتی یا افرادی وابسته به نهادهای دولت موقت می‌شوند، که این امر به مسئولیت غیرمستقیم دولتی در این سوءاستفاده‌ها اشاره دارد.

تقریباً هم‌زمان با انتشار بیانیهٔ مطبوعاتی او‌اچ‌سی‌اچ‌آر، در ۲۸ ژوئیه بخش عربی عفو بین‌الملل (Amnesty International) نیز طی بیانیه‌ای، همین وقایع را محکوم کرد (۴). این سازمان در بیانیهٔ خود ناپدیدشدن و ربایش ده‌ها زن و دختر علوی و خشونت‌های متحمل‌شده توسط آنان در دوران اسارت را تأیید نمود. عفو بین‌الملل معتقد است که بسیاری از موارد بررسی‌شده ممکن است مصداق قاچاق انسان باشند، زیرا درخواست‌های باج از طریق شماره‌تلفن‌هایی ارسال می‌شد که در کشورهایی مانند عراق، امارات متحده عربی یا ترکیه قرار داشتند.

گزارش‌های سازمان ملل و عفو بین‌الملل، شکایاتی را گردآوری کرده‌اند که ماه‌ها بود توسط خانواده‌های قربانیان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود، اما هیچ پوششی در رسانه‌های بین‌المللی نیافته بودند. تنها رسانهٔ لبنانی درج (Daraj) از ابتدا در مورد ربایش زنان و دختران علوی گزارش‌دهی کرده و حتی تحقیقات میدانی انجام داده است. تیم درج در گزارشی در آوریل ۲۰۲۵ (۵)، مواردی از ربایش و ناپدیدشدن با مصونیت کامل در روز روشن را در مناطق ساحلی سوریه و همچنین در مناطق روستایی مانند حمص و حماه مستند کرد و اظهار داشت که این وقایع یادآور ربایش زنان ایزدی (Yazidi) در عراق است، اگرچه در آن مقیاس نیست. در ماه‌های بعد (۶)، این رسانهٔ لبنانی به مستندسازی موارد ناپدیدشدن زنان علوی در نقاط مختلف سوریه ادامه داده است؛ دختران کم سن، نوجوانان، دانشجویان، زنان متأهل و مادران که همگی از شهرها و مناطق لاذقیه، حمص، حماه و طرطوس، مناطقی با اکثریت جمعیت علوی، بودند. در اواخر اوت، درج گزارش داد که به نظر می‌رسد این الگوی ناپدیدشدن و ربایش همراه با خشونت فیزیکی، خشونت جنسی و ازدواج اجباری در منطقهٔ سویدا (Suwayda) نیز در حال تکرار است و این بار زنان و دختران دروزی (Druze) را هدف قرار داده است (۷).

تنها یک رسانهٔ بین‌المللی، یعنی رویترز (Reuters)، تحقیقی در مورد ناپدیدشدن زنان علوی در سوریه انجام داده است (۸). رویترز در گزارشی که در ژوئن ۲۰۲۵ منتشر شد، مستند کرد که دست‌کم ۳۳ زن و دختر علوی، در ردهٔ سنی ۱۶ تا ۳۹ سال، ناپدید یا ربوده شده‌اند. چندین شهادت نشان دادند که برخی قربانیان به خارج از سوریه منتقل شده‌اند. علاوه بر این، رویترز اشاره می‌کند که بسیاری از خانواده‌ها احساس می‌کردند پلیس شکایات آن‌ها را نادیده گرفته و از پاسخ رسمی انتقاد می‌کردند که بدون شواهد، این موارد را به اختلافات شخصی یا فرار نسبت می‌داد. رویترز همچنین گزارش داد که کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق دربارهٔ سوریهٔ سازمان ملل در حال بررسی ناپدیدشدن زنان علوی است. در واقع، پائولو سرجیو پینیرو (Paulo Sérgio Pinheiro)، رئیس برزیلی این کمیسیون، در سخنرانی خود در ژوئن ۲۰۲۵ در کمیسیون حقوق بشر، گفت که آن‌ها ناپدیدشدن دست‌کم ۶ زن علوی را در بهار ۲۰۲۵ مستند کرده‌اند (۹). رویترز گزارش خود را با توصیف ترس بسیاری از خانواده‌های زنان ناپدیدشده به پایان رساند؛ مبنی بر اینکه عزیزانشان سرنوشتی مشابه زنان ایزدی پیدا کنند که یک دهه پیش در طول حاکمیت ترور گروه خودخواندهٔ داعش (Islamic State) مورد بردگی جنسی قرار گرفتند.

این ترس‌ها به‌هیچ‌وجه بی‌اساس نیستند. پائول وود (Paul Wood)، روزنامه‌نگار بریتانیایی و خبرنگار سابق بی‌بی‌سی (BBC)، در مقاله‌ای در نشریهٔ اسپکتیتور (The Spectator) در ژوئیه ۲۰۲۵، مورد یک زن جوان ۲۳ساله را محکوم کرد که ربوده شده، چندین بار مورد تجاوز گروهی قرار گرفته و درنهایت به یک رهبر جهادی در ادلب فروخته شد. او در مقالهٔ خود به گزارش‌هایی در مورد ده‌ها زن ربوده‌شده اشاره می‌کند که برخی از آن‌ها پس از آزادی، مورد تجاوز قرارگرفتن خود را گزارش کرده‌اند. وود این پدیده را به‌عنوان احیای رسم «سبایا» (sabaya) توصیف می‌کند؛ زنان اسیری که طبق یک تفسیر سلفی از شریعت، به‌عنوان بردگان جنسی نگهداری می‌شوند. وود در مقالهٔ خود بیان می‌کند که این امر باعث شده است خانواده‌ها دختران خود را در خانه نگه دارند و اجازه ندهند به مدرسه بروند: «آنها در وضعیت ترس زندگی می‌کنند.»

سکوت شریک جرم است

چرا این سکوت بین‌المللی در قبال ناپدیدشدن زنان و دختران علوی وجود دارد؟ بدون شک، توضیح اصلی این است که رسانه‌های غربی می‌خواهند تصویری از ثبات در کشور را ارائه دهند تا از دولت جدیدی که از کودتای گروه جهادی اچ‌تی‌اس (HTS) برآمده، حمایت کنند. رهبران جدید سوریه، که اعضای سابق این گروه جهادی هستند، ازجمله رئیس‌جمهورشان احمد الشرع، با خوش‌بینی و حتی اشتیاق واقعی در پایتخت‌های غربی مورد استقبال قرار می‌گیرند. باید در نظر داشت که رژیم کنونی، از یک جنگ نیابتی علیه سوریهٔ بشار اسد نشأت گرفته است، که سقوطش به‌عنوان یک پیروزی استراتژیک برای ایالات متحده و متحدانش در برابر ایران و روسیه تلقی شده است. در این زمینه، به‌رسمیت شناختن وجود ربایش‌های فرقه‌ای به معنای زیر سؤال بردن مشروعیت قدرتی است که غرب تصمیم گرفته آن را دموکراتیک جلوه دهد. سوءاستفاده‌ها معلوم است، اما اکنون اولویت حفظ ثبات ظاهری است، هرچند که بر ستون مصونیت از مجازات بنا شده باشد.

اما فراتر از بُعد سیاسی، ربایش زنان علوی همچنین نمونه‌ای است از اینکه چگونه خشونت علیه زنان، به‌ویژه خشونت جنسی، در درگیری‌های مسلحانه عادی‌سازی می‌شود. صرف‌نظر از بافت و بازیگران درگیری، بدن زنان و دختران به‌عنوان ابزاری برای تنبیه سیاسی و اجتماعی به کار گرفته می‌شود. در مورد سوریه، علاوه بر این، این امر با انکار واقعیت ربایش‌ها و تجاوزها توسط مقامات تشدید شده است، تا آنجا که آن را بازنویسی و توجیه می‌کنند. همان‌طور که روزا یاسین حسن (Rosa Yassin Hassan)، نویسندهٔ سوری، اشاره می‌کند: «بدین ترتیب، قربانی دو بار از حقوق خود محروم می‌شود: نخست، هنگامی‌که بدنش به‌زور ناپدید و خانواده‌اش ساکت می‌شود؛ و دوم، هنگامی‌که موقعیت او به‌عنوان قربانی به سرقت می‌رود، مجبور می‌شود روایتی تحقیرآمیز را بپذیرد و برای ناپدیدشدن خود سرزنش می‌شود.» (۱۱)

ماجرای زنان و دختران علوی ربوده‌شده در سوریه، یک تراژدی مضاعف است: تراژدی قربانیان و تراژدی سکوتی که آنها را احاطه کرده است. با وجود گزارش‌های سازمان ملل یا عفو بین‌الملل و تحقیقات رسانه‌هایی مانند درج یا رویترز، به نظر می‌رسد جامعهٔ بین‌المللی تصمیم گرفته است که چشم خود را بر این وقایع ببندد. این کمبود پوشش خبری تصادفی نیست: با خشونت علیه زنان، حتی زمانی که اشکال افراطی مانند ربایش یا بردگی جنسی به خود می‌گیرد، به‌عنوان یک آسیب جانبی رفتار می‌شود، نه به‌عنوان یک استراتژی عمدی سلطه و وحشت. اما علاوه بر این، محکوم کردن خشونت علیه زنان و دختران علوی یک «مانع» در برابر اولویت‌های ژئواستراتژیک غرب در منطقه است که به دنبال عادی‌سازی دولت جدید سوریه است. امنیت زنان و دختران، بهای حفظ ثبات منطقه است. درنتیجه، سکوت بین‌المللی کنونی، به‌منزلهٔ شرکت در جرم ناپدیدشدن‌ها و خشونت علیه زنان و دختران سوری است.

https://spcommreports.ohchr.org/TMResultsBase/DownLoadPublicCommunicationFile?gId=30176
https://x.com/UNSRVAW/status/1967836452953174251
https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/07/syria-un-experts-alarmed-targeted-abductions-and-disappearances-alawite
https://www.amnesty.org/es/latest/news/2025/07/syria-authorities-must-investigate-abductions-of-alawite-women-and-girls/
https://daraj.media/en/who-is-kidnapping-syrian-alawite-women-in-broad-daylight/
https://daraj.media/en/women-continue-to-be-kidnapped-in-syria-as-the-authorities-deny-by-swearing/
https://daraj.media/en/killing-kidnapping-and-forced-marriage-faces-of-womens-subjugation-in-syria/
https://www.reuters.com/world/middle-east/shes-not-coming-back-alawite-women-snatched-streets-syria-2025-06-27/
https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2025/06/oral-update-mr-paulo-sergio-pinheiro-chair-independent
(10)https://www.spectator.co.uk/article/the-alawite-women-taken-as-sex-slaves-in-syria/; https://archive.ph/ZSBw5
(11)https://daraj.media/en/abduction-kidnapping-or-forced-disappearance-different-faces-of-violence-against-syrian-women/