ترجمه مجله جنوب جهانی
رئیسجمهور جمهوریخواه با یک ظرافت کلامی در پی توجیه نقض حاکمیت سرزمینی (کشورهای دیگر) با این ادعا است که برای اجرای آن «اقتدار قانونی» دارد.
ایدهای که در گفتار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر انتخاب «حمله زمینی» علیه کارتلهای فرضی در آمریکای لاتین مطرح شده، تاریخ تاریک مداخلات واشنگتن و نگرانیها از تهاجم را احیا میکند.
رئیسجمهور آمریکا در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید تأیید کرد که به زودی عملیات زمینی علیه کارتلهای مواد مخدر فعال در منطقه انجام خواهد داد.
او اظهار داشت: «اکنون [مواد مخدر] از طریق خشکی وارد میشوند و حتی خشکی هم نگران است، زیرا به آنها گفتم که این قدم بعدی خواهد بود، خشکی قدم بعدی است، و شاید به سنا برویم، شاید به کنگره برویم، و این موضوع را به آنها بگوییم.»
ترامپ همچنین اطمینان داد که کشورش «در جنگ» با کارتلهای مواد مخدر است، زیرا این سازمانهای تبهکار نیز علیه ایالات متحده اعلام جنگ کردهاند. با این حال، او گفت که لزوماً اعلام جنگی صورت نخواهد گرفت، بلکه نیروهای امنیتی آمریکای شمالی صرفاً «آنهایی را که مواد مخدر به کشور میآورند، از بین خواهند برد.»
روز قبل، رئیسجمهور احتمال تبدیل حملات مرگبار به قایقها در کارائیب و اقیانوس آرام، به یک تهاجم مستقیم به قلمرو حاکمیتی کشورهای آمریکای لاتین که آمریکا آنها را هدف سیاستهای فراسرزمینی خود میداند، را مطرح کرد. مشکل اصلی این است که چنین اقداماتی نقض آشکار قوانین بینالمللی محسوب میشوند.
شاید برای پیشبینی انتقادات احتمالی، ترامپ برای توجیه نقض سرزمینی، دست به یک ظرافت کلامی زد و ادعا کرد که «اقتدار قانونی» برای اجرای آن دارد، زیرا مواد مخدر غیرقانونی در سال گذشته جان ۳۰۰,۰۰۰ آمریکایی را گرفتهاند. وی اظهار داشت: «ما واقعاً یک مسئله امنیت ملی داریم.» در پرتو حقوق بینالملل، تا چه اندازه حق با اوست؟
«اتفاق بسیار جدیای رخ خواهد داد»
از ماه اوت، زمانی که استقرار نظامی بیسابقه آمریکا در آبهای کارائیب در سواحل ونزوئلا علنی شد، ترامپ دستور اعدامهای فراقضایی دستکم ۳۷ نفر را به اتهام حمل مواد مخدر صادر کرده است. تا کنون، ویژگی این عملیاتها در پرده ابهام بودن آنها بوده است.
اتهامات بیاساس علیه کشور آمریکای جنوبی (ونزوئلا) و دولت آن، بهانهای بوده که کاخ سفید برای پیشبرد عملیاتهای مبهم خود استفاده کرده است. تا به امروز، هیچ اطلاعاتی در مورد هویت قربانیان، پروتکل مورد استفاده برای تعیین اینکه آنها «نارکوتِروْریست» (تروریستهای مواد مخدر) بودهاند، محل هدفگیریها یا مصادرههای ادعایی مواد مخدر در دست نیست. تنها «شواهدی» که ارائه شدهاند، چند ویدئو هستند.
با توجه به نبود شفافیت، هیاهو افزایش مییابد. علاوه بر سازمانهای بینالمللی که نسبت به غیرقانونی بودن اعدامهای فراقضایی هشدار میدهند، دولتهای آمریکای لاتین و کارائیب نیز به طور فزایندهای انتقاد میکنند و این اقدامات خصمانه را تهدیدی برای صلح کل منطقهای میبینند که از زمان تهاجم آمریکا به پاناما برای سرنگونی مانوئل نوریِگا، متحد قدیمی سازمانهای دی.ای.ای و سی.آی.ای در سال ۱۹۸۹، شاهد چنین تنش مشابهی نبوده است.
اظهارات اخیر ترامپ به آرامش کمکی نمیکند: «اتفاق بسیار جدیای رخ خواهد داد، معادل همان چیزی که در دریا در حال وقوع است.»
دو فرض
از منظر حقوق بینالملل، یک «حمله زمینی» معادل نقض منشور سازمان ملل متحد (ONU) است که در بند ۲.۴ خود، استفاده یا تهدید به استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری را ممنوع میکند. تنها دو استثنا وجود دارد: دفاع از خود یا مجوز صریح شورای امنیت.
در این زمینه، منطقی به نظر میرسد که ترامپ بر انتقال بحث مواد مخدر از حوزه امنیت و سلامت عمومی به «تهدید» فراملی فرضی اصرار ورزد. تنها در این صورت میتواند تلاش کند تا تهاجم به کشور دیگری را در «جنگ علیه قاچاق مواد مخدر» خاص خود توجیه کند.
در حال حاضر، بزرگترین خطرات متوجه دو کشور هستند: کلمبیا و ونزوئلا. حمله به کاراکاس اولین هدف اعلام شده ترامپ بود، اما در هفتههای اخیر، حملات او به قلمرو رئیسجمهور گوستاوو پترو نیز کشیده شده است.
اکنون، اتهامات بیاساس ترامپ علیه نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، تقریباً عیناً علیه پترو تکرار میشود. هر دو، بر اساس لفاظیهای تحریکآمیز ساکن کاخ سفید، رهبران فرضی «قاچاق مواد مخدر» هستند.
ونزوئلا و کلمبیا
این هفته، مادورو با پترو همسو شد. رئیسجمهور ونزوئلا در یک روز کاری تلویزیونی اظهار داشت: «کلمبیا میداند که ما یکی هستیم، برادران دوقلو. و هر اتفاقی برای کلمبیا بیفتد، برای ونزوئلا است. و هر اتفاقی برای ونزوئلا بیفتد، برای کلمبیا است، همانطور که یک افسر نظامی از نیروهای مسلح کلمبیا دو هفته پیش برای من نوشت: ‹اگر ونزوئلا را لمس کنید، کلمبیا را لمس کردهاید.› ما یک وطن واحد از قلب هستیم. و آنچه میگویم را بیجهت نمیگوییم.»
زمانی که حملات مرگبار در کارائیب آغاز شد، پترو یکی از اولین صداهایی بود که آن را «قتل» دانست. این لحن انتقادی ترامپ را عصبانی کرد، و او پس از شرکت پترو در تظاهرات طرفدار فلسطین در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، شرط خود را علیه همتای آمریکای جنوبی خود بالاتر برد.
در این میان، حداقل دو نقطه عطف وجود دارد: اولین عملیات در کارائیب که دو نجاتیافته بر جای گذاشت؛ و ‹افتتاح› بمبارانهای آمریکا در جبهه اقیانوس آرام.
نزاع از آن زمان تاکنون فقط تشدید شده است. دیپلماسی میکروفونها (و شبکههای اجتماعی) با اتهامات متقابل، تهدیدات تعرفهای از سوی آمریکا و تعلیق موقت «کمکی» که واشنگتن به کلمبیا ارائه میدهد و از نظر پترو، ‹هدایای› مسموم هستند، همراه بوده است.
«بهترین دوستان»
ترامپ در میان تهدیدهای خود برای «حمله زمینی» به قاچاقچیان فرضی در آمریکای لاتین، اشاره کرد که «دیگر هیچ قایقی در آب نیست.» به این ترتیب، به نظر میرسد واشنگتن پیام اثربخشی در جبهه دریایی را برای توجیه تشدید عملیات در خشکی ارسال میکند.
این تغییر ظاهری هدف، چند روز پس از آن رخ میدهد که بمباران یک قایق کوچک توسط آمریکا، احتمالاً در آبهای سرزمینی کلمبیا، برای اولین بار دو نجاتیافته بر جای گذاشت: یک شهروند اکوادوری و یک شهروند کلمبیایی.
شهروند اکوادوری بدون اتهام توسط دادستانی کشورش تبرئه شد، در حالی که شهروند کلمبیایی همچنان تحت مراقبتهای پزشکی است. سوابق قربانیان، در حال حاضر، اتهام علنیشده مبنی بر اینکه تمام حملات آمریکا علیه «قاچاقچیان خطرناک» بوده است را زیر سؤال میبرد.
در بحبوحه کمپین نظامی در کارائیب – که حتی جزو مسیرهای اصلی قاچاق مواد مخدر به آمریکا نیست – برای اولین بار، بمباران قایقها در اقیانوس آرام گزارش شد، منطقهای که حدود ۸۷ درصد از مواد غیرقانونی از آن به خاک آمریکا منتقل میشود.
این اعلامیه با یک واقعیت جالب همزمان شد: کریستوفر لاندائو، معاون وزیر خارجه آمریکا، گفت که روابط کشورش با اکوادور «در بهترین وضعیت خود در دهههای اخیر» است. بنابراین، در حالی که لفاظیها علیه کلمبیا و ونزوئلا افزایش مییابد، واشنگتن به کیتو ‹کارت حسن رفتار› میدهد.
این اقدام تعجبآور نیست. در ماههای اخیر، دولت اکوادور امکان استقرار مجدد پایگاههای آمریکایی در قلمرو خود را مطرح کرده است، علیرغم اصلاحیه قانون اساسی که آنها را در سال ۲۰۰۸ ممنوع کرده بود.
تغییر قانون اساسی که امروزه مانع حضور نظامی خارجی در کشور آند (اکوادور) میشود، ماهها پس از بمباران کلمبیا در قلمرو اکوادور با مشاوره آمریکا، در سپتامبر ۲۰۰۸ از طریق همهپرسی تصویب شد.
«قوانین بینالمللی وجود دارد»: شینباوم حملات آمریکا به ‹قایقهای قاچاقچی› فرضی را رد میکند
در آن زمان، وزیر دفاع کلمبیا، خوان مانوئل سانتوس بود که سالها بعد، با وجود مسئولیتش در عملیاتی که منجر به قطع روابط دیپلماتیک با اکوادور شد و توسط سازمان کشورهای آمریکایی (OEA) به دلیل نقض حاکمیت محکوم گشت، جایزه صلح نوبل را دریافت کرد.
تجاوز آمریکا در کارائیب
ماه اوت گذشته، آمریکا یک یگان بزرگ نظامی در منطقه مستقر کرد. در حال حاضر، واشنگتن با این استدلال بدون پشتوانه و مدرک که در حال مبارزه با کارتلهای مواد مخدر است، اقدامات نظامی و بمبارانهایی را در آبهای نزدیک به قلمرو ونزوئلا انجام میدهد.
رؤسای جمهور نیکلاس مادورو و گوستاوو پترو به طور بیاساس توسط ترامپ به رهبری سازمانهای قاچاق مواد مخدر متهم شدهاند. اتهام علیه پترو باعث وخامت روابط با واشنگتن شد.
در همین حال، کاراکاس اقدامات نظامی را «تجاوز» توصیف کرده و دلیل واقعی این عملیاتها را زیر سؤال برده است. مادورو ادعا میکند که کشورش قربانی «جنگی چندوجهی» است که از سوی آمریکا سازماندهی شده است. وی تکرار کرده است که دولت ونزوئلا هدف «تجاوز مسلحانه برای تحمیل تغییر رژیم» و یک دولت «دستنشانده» است تا «نفت، گاز، طلا و تمام منابع طبیعی آن را به سرقت ببرد.»
چهارشنبه، ۲۲ اکتبر، پیتر هگسث، وزیر جنگ آمریکا، «حمله جنبشی» به یک ‹قایق قاچاقچی› فرضی در آبهای اقیانوس آرام را تأیید کرد که دو کشته بر جای گذاشت، اگرچه دقیقاً مشخص نکرد این حمله در کجا رخ داده است.
بمباران قایقهای کوچک نیز توسط دولتهایی مانند کلمبیا، برزیل و ونزوئلا، و همچنین کارشناسان سازمان ملل، مورد انتقاد قرار گرفته است، که اشاره کردهاند این اقدامات «اعدامهای بدون محاکمه» و مغایر با آنچه حقوق بینالملل مقرر کرده است، میباشند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 