فضای سیاسی آمریکای لاتین بار دیگر درگیر تلاطم و رویارویی مستقیم با ایالات متحده شده است. در حالی که دولت واشنگتن به رهبری دونالد ترامپ با اعمال تحریمهای بیسابقه علیه رئیسجمهور کلمبیا، گوستاوو پترو، تنش با بوگوتا را به نقطه جوش رسانده، همزمان از احتمال حمله زمینی به ونزوئلا سخن گفته و موجی از تهدیدات نظامی و واکنشهای تند را در کاراکاس برانگیخته است .
تحریم رئیسجمهور کلمبیا؛ انفجار در روابط بوگوتا و واشنگتن
وزارت خزانهداری آمریکا روز جمعه رئیسجمهور کلمبیا، همسر و فرزندش، و وزیر کشور این کشور را به اتهام «همدستی در قاچاق مواد مخدر» تحریم کرد. در بیانیه رسمی، «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرد که پترو «اجازه داده کارتلهای مواد مخدر در کلمبیا شکوفا شوند و مانع فعالیت آنها نشده است». این تصمیم، بهگفتهی تحلیلگران، شدیدترین اقدام واشنگتن علیه کلمبیا در سه دهه اخیر به شمار میرود و روابط دو کشور سنتاً متحد را وارد بحرانی بیسابقه کرده است .
دولت ترامپ همچنین با توقف کمکهای مالی، بستن حسابهای متصل به داراییهای پترو و همسرش و لغو ویزای آنان، عملاً رئیسجمهور کلمبیا را به حاشیه دیپلماتیک رانده است. در واکنش، پترو در بیانیهای تند در شبکه ایکس (توییتر سابق) نوشت: «من را نه بهخاطر قاچاق، بلکه بهدلیل مخالفت با نسلکشی در غزه، مخالفت با خونریزی در کلمبیا و مقاومت در برابر لشکرکشیهای آمریکا در آمریکای لاتین تحریم کردهاند. من نه تسلیم میشوم و نه زانو میزنم»
او همچنین گفت که واشنگتن «مبارزه واقعی با مواد مخدر را به بهانهای نفتی تبدیل کرده» و مبارزه با قاچاق را ابزاری برای تسلط ژئوپلیتیکی جدید خواند.
سایه تهدید نظامی بر ونزوئلا
در همین حال، دونالد ترامپ در سفری هوایی با «ایرفورس وان» به خبرنگاران گفت که احتمال «اقدامات زمینی علیه ونزوئلا» برای جلوگیری از ورود مواد مخدر به خاک آمریکا وجود دارد. ترامپ مدعی شد که ایالات متحده «ورود مواد مخدر از دریا را متوقف کرده و بهزودی از مسیر زمینی نیز مسدود خواهد کرد». این اظهارات با خشم کاراکاس روبهرو شد .
نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، در واکنش اعلام کرد که کشورش هدف «جنگی چندوجهی» از سوی واشنگتن قرار گرفته است. او گفت: «هیچ مزرعه کوکایی در ونزوئلا وجود ندارد، هیچ کارگاهی برای تولید مواد مخدر نیست، و هرگاه موردی یافت شود، فوراً منهدم میگردد. این حملات پوششی برای دزدیدن نفت، گاز و طلای ماست.»
گزارش سازمان ملل نیز تأیید کرده است که بیش از ۸۷ درصد از مواد مخدر به مقصد ایالات متحده از مسیر اقیانوس آرام، عمدتاً از کلمبیا، عبور میکند، نه از مرزهای ونزوئلا .بهتازگی، وزارت جنگ آمریکا عملیات موسوم به «اقدامات کینتیک» را علیه قایقهای مشکوک به حمل مواد مخدر در اقیانوس آرام اجرا کرد که به کشته شدن دو نفر انجامید.
این اقدام از سوی ونزوئلا، مکزیک و برزیل «نقض آشکار قوانین بینالمللی» توصیف شده است.پاسخ تند ارتش ونزوئلادر واکنش به سخنان ترامپ و تهدیدات مرتبط، ولادیمیر پادریو لوپز، وزیر دفاع ونزوئلا، در بیانیهای صریح هشدار داد که ارتش بولیواری «هرگز اجازه نخواهد داد دولت مزدور و وابسته به آمریکا در کشور روی کار آید». او تصریح کرد: «فراخواندن به جنگ و حمله نظامی کاری ابلهانه و نشانه جهل است.
نیروهای مسلح ونزوئلا هرگز تحت سلطه واشنگتن نخواهند رفت. این ملت با خون خود استقلالش را بنا کرده است و دوباره هرگز برده نخواهد شد.» .پادریو لوپز در پایان خطاب به مخالفان داخلی گفت: «شما که به جنگ، تحریم و مداخله خارجی دعوت میکنید، جز خائنانی بزدل نیستید. ما وطن را با شهامت پاس خواهیم داشت و آنان که بندگی را برگزیدهاند، در سوی دیگرِ تاریخ خواهند ماند.»
جمعبندی
تحریم رئیسجمهور کلمبیا، اتهامات علیه کاراکاس و تهدیدات نظامی واشنگتن، نشانهای از بازگشت مجدد دکترین «چماق و تحریم» آمریکا به قاره آمریکای لاتین است. در حالی که روسیه و چین در حال تقویت روابط اقتصادی با دولتهای مترقی منطقهاند، رویکرد تهاجمی ترامپ میتواند موتور همگرایی تازهای میان بوگوتا، کاراکاس و متحدان ضدواشنگتنی در جنوب قارّه را روشن کند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 